بهترين معيار و ملاك شناخت حق از باطل

با توجه به آيه 1 سوره «فرقان» مي توان بدست آورد که: «پر بركت و زوال ناپذير است خدائى كه «فرقان» را بر بنده اش نازل كرد، تا جهانيان را انذار كند» (تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً).

جالب اين كه: مبارك بودن ذات پروردگار، به وسيله نزول فرقان، يعنى قرآنى كه جدا كننده حق از باطل است معرفى شده، و اين نشان مى دهد كه: برترين خير و بركت آن است كه :انسان وسيله اى براى شناخت ـ شناخت حق از باطل ـ در دست داشته باشد!

اين نكته نيز قابل توجه است كه: «فرقان» گاه، به معنى «قرآن»، گاه به معنى معجزاتى كه روشنگر حق از باطل است، و گاه در مورد «تورات» به كار رفته است، ولى ،در اينجا با قرائنى كه در آيه و آيات بعد است، منظور قرآن است.

در بعضى از روايات، هنگامى كه از امام صادق(عليه السلام) مى پرسند: آيا ميان «قرآن» و «فرقان» فرقى است؟ مى فرمايد: «قرآن اشاره به مجموع اين كتاب آسمانى است، و فرقان اشاره به آيات محكمات است».

اين سخن، منافات با فرقان بودن همه آيات قرآن ندارد، و منظور اين است كه: آيات محكمات قرآن مصداق روشن تر و بارزترى براى فرقان و جداسازى حق از باطل محسوب مى شود.

موهبت «فرقان و شناخت» تا آن حدّ اهميت دارد كه: قرآن مجيد آن را به عنوان پاداش بزرگ پرهيزكاران ذكر كرده است: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً: «اى كسانى كه ايمان آورده ايد! اگر تقوا پيشه كنيد، خداوند فرقان در اختيار شما مى گذارد».(1)

آرى، بدون تقوا، شناخت حق از باطل ممكن نيست; چرا كه حب و بغض ها و گناهان، حجاب ضخيمى بر چهره حق مى افكند و درك و ديد آدمى را كور مى كند.

به هر حال، قرآن مجيد برترين فرقان است!. وسيله شناخت حق از باطل، در تمام نظام حيات بشر است؛ وسيله شناخت حق از باطل در مسير زندگى فردى و اجتماعى است، و معيار و محكى است در زمينه افكار و عقائد، و قوانين و احكام و آداب و اخلاق.

اين نكته نيز قابل توجه است كه مى گويد: «فرقان را بر بنده اش نازل كرد» آرى، مقام عبوديت و بندگى خالص است كه شايستگى نزول فرقان و پذيرا شدن معيارهاى شناخت حق از باطل را به وجود مى آورد.(2)
 
1 ـ انفال، آيه 29.
2-تفسير نمونه، جلد 15، صفحه 18.