محبت راستين و دروغين
آيت الله جوادي آملي در مورد محبت اظهار داشت: محبت بر دوگونه است: محبت صادق و محبت كاذب.
ايشان در شرح اين مطلب گفت: محبت صادق آن است كه انسان كمال را درست تشخيص بدهد و البته وقتى به كمال آگاهى پيدا كند، به آن دل مىبندد مانند محبت به خداوند، متقابلا كمال هم جاذبه دارد و محب را به سمت خود جذب مىكند و در حقيقت محبت صادق، دو جانبه است؛ اما محبت كاذب آن است كه انسان، نقص را كمال بپندارد و بر اساس چنين پندار باطلى به آن كمال موهوم علاقمند گردد؛ مانند محبت غير خدا، مخصوصا محبت عالم طبيعت، محبت كاذب و جاذبهاى است كه عين دافعه است؛ چنانكه افعيها با نفس كشيدن، برخى از حشرات را جذب مىكنند؛ اما نه براى پرورش و كمال بلكه براى هضم و نابود كردن. بنابراين، جذب آنان، جذب كاذب است.
همچنين افزود: زرق و برق دنيا نيز چنين است، انسان اگر به دنيا دل ببندد، دنيا جاذبه دارد و او را به سوى خود جذب مىكند؛ اما براى اين كه او را درهم بكوبد و نابود و سپس به صورت زباله دفع كند، ولى ذات اقدس خداوند نه تنها محبوب مؤمنان است بلكه محب آنان نيز هست و آنان را به سمت خود جذب مىكند تا آنها را بپروراند و احيا كند.
ايشان تأکيد کرد:هر محبتى غير از محبت خدا باطل و دروغين است. اميرالمؤمنين (ع) مىفرمايد:دنيايى كه شما را ترك مىكند، پيش از اين كه شما را ترك كند، شما آن را ترك كنيد: «و آمركم بالرفض لهذه الدنيا التاركة لكم»
ايشان در مورد يکسان بودن محبت دنيا و آخرت خاطر نشان کرد: اگر محبت كسى به دنيا و آخرت يا به خدا و غير خدا يكسان باشد، او مؤمن نيست؛ زيرا معرفتش تام نيست.
نظامى گنجوى در پايان داستان «ليلى و مجنون» مىگويد: ليلى در اواخر عمر بيمار شد و طراوتش از بين رفت. او به مادرش وصيت كرد: پيام مرا به مجنون برسان و به او بگو اگر خواستى محبوبى برگزينى، دوستى مانند من مگير كه با يك تب، همه طراوت خود را از دست بدهد و با يك بيمارى، همه نشاط او فرو بنشيند؛ دوستى بگير كه زوالپذير نباشد.
در نتيجه ايشان گفت: معرفت، محبت حقيقى مىآورد و غفلت، محبت كاذب. در قرآن كريم در باره محبت كاذب آمده است: «كلا بل تحبون العاجلة و تذرون الاخرة وجوه يومئذ ناضرة إلى ربها ناظرة و وجوه يومئذ باسرة تظن أن يفعل بها فاقرة»
شما متاع زودگذرى را دوست داريد و كسانى كه چنين متاعى را به عنوان محبوب، برگزيدهاند، در روز قيامت، چهره آنها افسرده است، ولى كسانى كه خدا را به عنوان محبوب راستين پذيرفتهاند، در آن روز چهرهاى شادمان دارند.