آخرت خود را به دنياي ديگران مفروش

بسياري از گرفتاري‌ها، حوادث، کدورت‌ها، نزاع‌ها و غيبت‌ها و تهمت‌ها در اثر فتنه‌گري افراد است که واسطه بين اين و آن مي‌شوند و سخني را از کسي به ديگري مي‌رسانند و يا موضوع دروغي را از جايي و از فردي به ديگري منتقل مي‌کنند. قرآن کريم مي‌فرمايد: اي اهل ايمان! اگر آدم فاسقي خبري براي شما آورد، درباره آن تحقيق و بررسي کنيد.(حجرات/6)

عاقل بايد با اينگونه افراد مبارزه کند و ميدان عمل به آنان ندهد و به حرف و خبر آنها اعتنا نکند و از همان گام نخست راه را بر آنها سد کند. قرآن کريم هشدار مي‌دهد که سخن واسطه‌هاي فاسد و بي‌بند و بار، بدون تحقيق و بررسي مورد پذيرش قرار نگيرد.

چونان موضوع واسطه مهم است و بايد در آن دقت شود که علي(ع) سخنان واسطه‌ها را باطل مي‌داند و مي‌فرمايد: ميان حق و باطل چهار انگشت فاصله است(1) و آنگاه تفسير مي‌فرمايد که حق آن چيزي است که مي‌بيني و باطل آن چيزي است که بشنوي و ميان چشم و گوش چهار انگشت فاصله است و مقصود از شنيدني‌هايي که باطل است و نبايد به آنها ترتيب اثر داد، گفتاري است که افراد درباره مردم مي‌زنند.

بنابراين اگر فردي به عنوان واسطه چيزي به شما گفت که: فلاني چنين کرد يا چنان گفت، باور مکن مگر خود شخصا تحقيق کني و به نتيجه و يقين برسي.

1- نهج البلاغه ابن‌ابي‌الحديد، ج9، ص72.