سعادت و شقاوت انسان

در حديثى از امير مؤمنان على(ع) مى خوانيم: إِنَّ أَخْوَفَ ما أَخافُ عَلَيْكُمُ إِثْنانِ: اتِّباعُ الْهَوى وَ طُولُ الاْ َمَلِ، فَأَمَّا اتِّباعُ الْهَوى فَيَصُدُّ عَنِ الْحَقِّ، وَ أَمّا طُولُ الاْ َمَلِ فَيُنْسِي الآخِرَةَ:

«هولناك ترين چيزى كه از آنها بر شما خائفم دو چيز است: پيروى از هواى نفس، و آرزوهاى طولانى، اما پيروى از هوى، شما را از حق باز مى دارد، و اما آرزوهاى طولانى آخرت را به فراموشى مى سپرد».

هواپرستى پرده اى بر عقل انسان مى كشد، اعمال سوئش را در نظر او تزيين مى دهد، و حس تشخيص را كه بزرگترين نعمت خدا، و امتياز انسان از حيوان است، از او مى گيرد، و او را به خود مشغول مى دارد، اين همان است كه يعقوب آن پيغمبر روشن ضمير به فرزندان خلافكار گفت: «بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْراً».(1)

در اينجا سخن بسيار است، بهتر آن است به دو حديث از احاديث اهل بيت(ع) كه همه گفتنى ها در آن گفته شده است، اشاره كرده و اين بحث را پايان دهيم:

امام باقر(ع) مى فرمايد: الْجَنَّةُ مَحْفُوفَةٌ بِالْمَكارِهِ وَ الصَّبْرِ، فَمَنْ صَبَرَ عَلَى الْمَكارِهِ فِي الدُّنْيا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَ جَهَنَّمُ مَحْفُوفَةٌ بِاللَّذّاتِ وَ الشَّهَواتِ، فَمَنْ أَعْطى نَفْسَهُ لَذَّتَها وَ شَهْوَتَها دَخَلَ النّارَ:

«بهشت در لابلاى ناراحتى ها، صبر و شكيبائى و استقامت پوشيده شده است، هر كس در برابر ناراحتى ها (و ترك شهوات) در دنيا شكيبائى كند داخل بهشت مى شود، و دوزخ در لابلاى لذات نامشروع و شهوات سركش پيچيده شده، و هر كس نفس خويش را در برابر اين لذات و شهوات آزاد بگذارد داخل آتش مى شود».

امام صادق(ع) مى فرمايد: لاتَدَعِ النَّفْسَ وَ هَواها، فَإِنَّ هَواها فِي رَداها، وَ تَرْكُ النَّفْسِ وَ ما تَهْوى دائُها، وَ كَفُّ النَّفْسِ عَمّا تَهْوى دَواها:

«نفس را با هوا و هوسها رها مكن; چرا كه هواى نفس سبب مرگ نفس است و آزاد گذاردن نفس در برابر هواها درد آن است، و باز داشتن آن از هوا و هوس هايش دواى آن است».

نه تنها جهنم آخرت، زائيده هواپرستى است، كه جهنم هاى سوزان دنيا، همچون ناامنى ها، بى نظمى ها، جنگ ها، خونريزى ها، جدال ها، و كينه توزى ها همه ناشى از آن است.(2)
 
 
1 ـ يوسف، آيه 18.
2-تفسير نمونه، جلد 26، صفحه 119.