كربلا كجاست؟

خاك آن،بوى خون مى‏دهد و تربت كربلا مقدس و الهام‏بخش است و در فضيلت آن،روايات بسيارى نقل شده است. (1)

امام على‏«ع‏»پس از جنگ صفين،هنگام عبور از كربلا همراه برخى همراهان،چشمانش پر از اشک شد و فرمود:اينجاست محل فرودآمدنشان...و اينجاست‏شهادتگاه‏عاشقان بى‏نظير كه در گذشته و آينده،نمونه ندارند:«...مصارع عشاق شهداء لا تسبقهم من‏كان قبلهم و لا يلحقهم من بعدهم...» (2)

و به همين خاطر،«كربلا»سمبل ايثار و جانبازى وشهادت‏طلبى و شوق و شور حماسى شناخته شده است و در طول تاريخ نيز،كانون‏عشقهاى برتر بوده و همچون مغناطيسى،دلهاى مشتاق و شيداى معرفت را به سوى خودكشيده است.در حماسه دفاع مقدس ايران نيز،بسيارى از رزمندگان اسلام،به شوق كربلاو زيارت حرم حسينى،جبهه‏ها را درمى‏نورديدند و با بعثيان كافر مى‏جنگيدند و رو به‏كعبه عشق،كربلاى سيد الشهدا«ع‏»شهيد مى‏شدند،چون كربلا سمبل هر جايى است كه‏صحنه ديگرى حق و باطل باشد.

در حسرت كوى كربلا مى‏رفتند
مشتاق به سوى كربلا مى‏رفتند
گلگون تن و خونين كفن و بى‏پر و بال
اينگونه به سوى كربلا مى‏رفتند (3)

در روايات آمده است كه سيد الشهدا«ع‏»نواحى اطراف قبر خويش را از اهل نينوا وغاضريه به مبلغ شصت هزار درهم خريدارى كرد و به خود آنان صدقه داد و با آنان شرط كرد كه مردم را به جايگاه قبرش راهنمايى كنند و هر كه را به زيارت آن حضرت آيد،سه‏روز مهمان نمايند و پذيرايى كنند. (4)

بارى،كربلا نام يكى از شهرهاى كشور عراق است كه در كنار رودخانه فرات قرارداشته است.اين شهر،تا سال 61 هجرى،بيابان بوده است.از آن زمان به بعد،بر اثرشهادت حسين بن على‏«ع‏»در آن محل،بتدريج مورد توجه شيعيان آل على قرار گرفت وپس از بناى مرقدهاى شهدا،متدرجا مركز جمعيت گرديد و امروز،يكى از شهرهاى‏زيارتى عراق مى‏باشد.(5)

در اين كه‏«كربلا»يعنى چه و ريشه لغوى آن چيست و از چه گرفته شده،بحثهاى‏مفصلى انجام گرفته است. (6) طبق برخى نقلها،اين نام از تركيب‏«كرب‏»و«ال‏»ساخته شده‏است، يعنى حرم الله،يا مقدس الله،«كرب‏»در لغت‏سامى به معناى‏«قرب‏»در عربى‏است(كرب:قرب).اگر«ال‏»هم به معناى‏«الله‏»باشد،كربلا به معناى محلى است كه نزدخدا،مقدس و مقرب است،يا«حرم خدا»است. (7)

برخى هم آن را تركيب يافته از«كوربابل‏»دانسته‏اند،يعنى مجموعه‏اى از آباديها و روستاهاى بابل.موقعيتى كه كربلا در آن‏قرار دارد،در بين النهرين است.اين منطقه در گذشته‏هاى دور،مهد حوادث و احياناتمدنها بوده است و بخشهاى گوناگونى از اين ناحيه، نامهاى مختلف داشته است.

كربلا،كوربابل،نينوا،غاضريه،كربله،نواويس،حير،طف،شفيه  ،عقر،نهر علقمى،عمورا،ماريه‏و...كه بعضى از اينها نام روستاها و آباديهايى در اين منطقه وسيع بوده است. (8)

حرم مطهر امام حسين‏«ع‏»كه در اين شهر قرار دارد،تاريخچه‏اى مفصل دارد و دردوره‏هاى مختلف تاريخى،بناى آن تغييرات و تعميراتى يافته است.كربلا،شهرى است كه‏خاندانهاى ريشه‏دار در آن ساكن بوده‏اند.حوزه علميه داشته و خانواده‏هايى شريف،اديب و علماى برجسته از آن برخاسته و در آن زيسته‏اند.قبر حضرت عباس‏«ع‏»نيز درهمين شهر است.در قرون اخير نيز شاهد تعدادى حوادث و انقلابها و فتنه‏ها بوده است. (9)

ولى به هر حال،در كربلا بيش از نشانهاى جغرافيايى و تاريخى،بايد مفاهيم والاى انسانى‏و شورگستريها و الهام‏بخشيهاى قداست آفرين را سراغ گرفت.

از داغ حسين اشک نم نم داريم
در خانه سينه تا ابد غم داريم
پيراهن و شال مشکي آماده کنيد
نه روز دگر تا محرم داريم

1- ر.ك:سفينة البحار،ج 2،ص 11 و 475.معروفست كه:«كل ارض كربلاء و كل يوم عاشورا».در باره اين مرقد مطهر ازجمله‏«چهل حديث كربلا»،نشر معروف نيز منتشر شده است.
2- همان،ص 197 و 475.
3- على مرادى.
4- مجمع البحرين،طريحى،واژه‏«كربل‏».
5- فرهنگ فارسى،معين.براى آشنايى با تاريخ اين شهر از دير باز تا عصر حاضر،ر.ك:«تراث كربلا»از سلمان هادى‏الطعمه(اين كتاب به فارسى هم ترجمه شده است:ميراث كربلا)همچنين ر.ك:«موسوعة العتبات المقدسه‏»جلد 8(قسم كربلا)از جعفر الخليلى.
6- از جمله ر.ك:«موسوعة العتبات المقدسه‏»،ج 8،ص 9 به بعد.
7- همان،ص 10.
8- تراث كربلا،ص 19.
9- ر.ك:«تراث كربلا»،سلمان هادى الطعمه.
منبع: سايت اهل البيت.