الانسان کفورا !

قرآن خطاب به كسانى كه در هنگام آسايش خدا را فراموش مى كنند چه مى فرمايد؟

اين، يك قانون عمومى است كه، تقريباً همه كس آن را تجربه كرده است، كه در گرفتارى ها هنگامى كه كارد به استخوان مى رسد، موقعى كه اسباب ظاهرى از كار مى افتند، و كمك هاى مادّى ناتوان مى گردند، انسان به ياد مبدء بزرگى از علم و قدرت مى افتد، كه قادر بر حل سخت ترين مشكلات است.

كار نداريم كه نام اين مبدأ را چه بگذارند، همين قدر مى دانيم روزنه اميدى به قلب گشوده مى شود، و نور لطيف و نيرومندى در دل مى پاشد، اين يكى از نزديك ترين راه ها به سوى خدا است، راهى از درون جان و سويداى قلب.

قرآن مجيد در آيات 67ـ69 سوره «اسراء» مى فرمايد: اما شما فراموشكاران «هنگامى كه دست قدرت الهى شما را به سوى خشكى نجات داد، به او پشت مى كنيد و رو مى گردانيد و اصولاً انسان كفران كننده است» (فَلَمّا نَجّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَ كانَ الاْ ِنْسانُ كَفُوراً) .

بار ديگر پرده هاى غرور و غفلت، تقليد و تعصب، اين نور الهى را مى پوشاند و گرد و غبار عصيان و گناه و سرگرمى هاى زندگى مادّى، چهره تابناك آن را پنهان مى سازد.

ولى آيا فكر مى كنيد: خداوند در خشكى و قلب صحرا نمى تواند شما را به مجازات هاى شديد مبتلا سازد؟: «آيا شما از اين ايمن هستيد كه به فرمان او زمين بشكافد و شما را در كام خود فرو ببرد»؟ (أَ فَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جانِبَ الْبَرِّ).

و «آيا از اين ايمن هستيد كه طوفانى از سنگ بر شما ببارد و شما را در زير سنگ ها مدفون سازد (عذابى كه به مراتب از غرق در درياها سخت تر است) سپس حافظ و نگهبانى پيدا نكنيد»؟! (أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً ثُمَّ لاتَجِدُوا لَكُمْ وَكِيلاً).

بيابانگردان كه مخصوصاً با اين مسأله آشنا بودند ـ كه گاهى طوفان در دل بيابان ها مىوزيد و توده اى از شن و سنگريزه را با خود حمل مى كرد و در نقطه ديگر فرود مى آورد، و تلى عظيم تشكيل مى داد، به گونه اى كه گاهى قطار شتران در زير آن دفن مى شدند ـ اهميت اين تهديد را بيشتر درك مى كردند.

سپس، اضافه مى كند: اى فراموشكاران آيا گمان كرديد، اين آخرين بار بود كه شما نياز به سفر دريا پيدا كرديد؟

«آيا از اين ايمن هستيد كه بار ديگر بر اثر ضرورت ها و نيازها خداوند شما را به قلب دريا بفرستد، و در آنجا به تندبادهاى كوبنده فرمان دهد كه شما را به خاطر كفر و كفرانتان غرق كند و آنگاه حتى كسى كه خون شما را مطالبه كند و بگويد چرا؟ وجود نداشته باشد»؟! (أَمْ أَمِنْتُمْ أَنْ يُعِيدَكُمْ فِيهِ تارَةً أُخْرى فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِما كَفَرْتُمْ ثُمَّ لاتَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنا بِهِ تَبِيعاً).

اين حالت، كه انسان به هنگام ظهور مشكلات، به ياد خدا بيفتند و در راحتى او را فراموش كنند، حالت بسيارى از مردم است، در اين گونه افراد، طبيعت ثانوى، فراموشكارى و عدم توجه به واقعيات زندگى است.

بنابراين، توجه به خدا و واقعيات زندگى، يك حالت استثنائى براى آنها محسوب مى شود، كه نياز به عوامل فوق العاده دارد، مادام كه آن حالت فوق العاده موجود است به ياد خدا هستند، اما به محض اين كه: بر طرف شد، به طبيعت انحرافى خود بازمى گردند، و خدا را به دست فراموشى مى سپرند.

خلاصه، كمتر كسى را مى توان پيدا كرد كه: در مشكلات سخت و طاقت فرسا به پيشگاه با عظمت خدا سر فرود نياورد، ولى مى دانيم اين بيدارى و «توجه اضطرارى»، بى ارزش است.

افراد با ايمان و مسلمانان راستين، آنها هستند كه: در راحتى و بلا، در سلامت و بيمارى، در فراوانى و قحطى، در زندان و بر تخت قدرت، و بالاخره، در همه حال، به ياد او مى باشند.

و اصولاً ـ اين تغيير حالات به هيچ وجه آنها را دگرگون نمى سازد.

روحشان به قدرى بزرگ است كه همه اينها را در خود هضم مى كند، همچون على(عليه السلام) كه عبادت، زهد و رسيدگيش به دردمندان، بر تخت قدرت همان بود كه در گوشه انزوا.

چنان كه خودش در صفات پرهيزكاران مى فرمايد: نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلاءِكَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخاءِ: «حال آنها در بلا و راحتى يكسان است».

كوتاه سخن اين كه: ايمان، توجه به خدا، توسل، عبادت، توبه و تسليم در برابر پروردگار، همه در صورتى ارزش دارد كه دائمى و پايدار باشد، اما ايمان موسمى، توبه موسمى و عبادت هاى موسمى كه در شرائط اضطرارى و يا آنجا كه منافع انسان ايجاب كند، انجام مى شود، بى فايده و يا بسيار كم ارزش است، و در آيات قرآن، از اين گونه اشخاص كراراً نكوهش شده است. (1)

1. تفسير نمونه، جلد12، صفحه 214.

منبع: سايت آيت الله مکارم شيرازي.