نامه اي به وسعت تاريخ
گروه انديشه- حضرت امام خميني در اواخر سال 1367 نامه اي خطاب به ميخاييل گورباچف، رهبر اتحاد جماهير شوروي سابق نوشتند و در آن ضمن پيش بيني محتوم بودن سقوط ماركسيسم و كمونيسم، پيام دعوت به فطرت و توحيد را براي وي ارسال كردند و در مورد فرو افتادن در دام نظام سرمايه داري غرب به وي هشدار دادند.
حضرت امام خميني در اين نامه با بينش عميق الهي خود، فرمودند:
«براي همه روشن است كه از اين پس كمونيسم را بايد در موزه هاي تاريخ سياسي جهان جستجو كرد؛ چرا كه ماركسيسم جواب گوي هيچ نيازي از نيازهاي واقعي انسان نيست؛ چرا كه مكتبي است مادي و با ماديات نمي توان بشريت را از بحران عدم اعتقاد به معنويت كه اساسي ترين درد جامعه بشري در غرب و شرق است، به در آورد.»
همچنين ايشان در فرازهاي ديگري از پيامشان گوشزد نمودند كه:
«... شما اگر بخواهيد در اين مقطع تنها گره هاي كور اقتصادي سوسياليسم و كمونيسم را با پناه بردن به كانون سرمايه داري غرب حل كنيد، نه تنها دردي از جامعه ي خويش را دوا نكرده ايد كه ديگران بايد بيايند و اشتباهات شما را جبران كنند؛ چرا كه امروز اگر ماركسيسم در روش هاي اقتصادي و اجتماعي به بن بست رسيده است، دنياي غرب هم در همين مسايل ـ البته به شكل ديگر ـ و نيز در مسائل ديگر گرفتار حادثه است.»
حضرت امام در خاتمه با دعوت گورباچف بعنوان رهبر اتحاد جماهير شوروي كمونيستي به اسلام فرمودند:
«اكنون بعد از ذكر اين مسايل و مقدمات از شما مي خواهم درباره ي اسلام به صورت جدي تحقيق و تفحص كنيد و اين نه به خاطر نياز اسلام و مسلمين به شما، كه به جهت ارزش هاي والا و جهان شمول اسلام است كه مي تواند وسيله ي راحتي و نجات همه ي ملت ها باشد و گره مشكلات اساسي بشريت را باز نمايد.»
پيام امامخميني در 13 دي 1367 توسط هيأت منتخب ايشان مركب از آيتالله جوادي آملي، محمدجواد لاريجاني و خانم مرضيه حديدهچي دباغ، به سرپرستي آيت الله جوادي آملي در مسكو به گورباچف تحويل گرديد.
آيت الله جوادي آملي خلاصه ي جواب هاي گورباچف را چنين ذكر مي كنند:
1ـ از فرستادن نامه ي امام خميني تشكر مي كنم.
2ـ در فرصت مناسب جواب آن را خواهم داد.
3ـ مضمون آن را به علماي شوروي اعلام مي داريم.
4ـ ما قانون آزادي ايمان را در دست تصويب داريم.
5ـ من قبلاً گفتم با داشتن ايدئولوژي هاي مختلف، مي توان با حسن همجواري در كنار هم زندگي كرد.
6ـ امام خميني ما را به دين اسلام دعوت نموده؛ آيا ما هم ايشان را به مكتب خودمان دعوت كنيم؟( در اينجا لبخند زد و گفت: اين يك شوخي است )
7ـ اين دعوت يك نحوه ي دخالت در شؤون كشور ديگر محسوب مي شود؛ زيرا هر كشوري در انتخاب مكتب آزاد و مستقل مي باشد.
مهمترين بند پاسخ گورباچف يعني بند هفتم، نشانه ي برخورد سياسي او با نامه ي امام بود كه در پاسخ آن حضرت آيت الله جوادي آملي فرمودند: شما از عمق خاك وسيع روسيه تا اوج فضاي آسمانِ آن آزادانه فعاليت داريد و هيچكس حق دخالت در امور داخلي كشور اجنبي ندارد. ليكن محتواي اين پيام، مانند پيام هاي رهبران الهي ديگر، نه كاري به زيرزمين و نه برخوردي با روي زمين و نه ارتباطي با آسمان روسيه دارد، بلكه فقط با جان شما مرتبط مي باشد ... و مضمون نامه ي امام، دعوت به توحيد و پرهيز از الحاد است كه راجع به جان شماست نه درباره ي كشور شما. البته وقتي روح آدمي موحد شد، راه صحيح كشورداري را مي شناسد و آن را بخوبي اداره مي نمايد.
اين برخورد سياسي و عدم توجه رهبر شوروي سابق به محتواي عميق پيام حضرت امام باعث شد كه در مدت كوتاهي طومار كمونيسم شوروي در هم پيچيده شود و همانگونه كه حضرت امام نيز پيش بيني كرده بودند از آن پس كمونيسم را در موزه هاي تاريخ سياسي جهان بايد جستجو كرد.
گورباچف نيز هشت هفته بعد پاسخ رسمي خود را توسط «ادوارد شوارد نادزه» وزير خارجه ي وقت شوروي، در تهران تسليم امامخميني كرد. گورباچف در اين پاسخ، براي نامه ي امام ارج فراوان قائل شده بود ولي از متن جوابيه ي وي پيدا بود كه ابعاد معنوي پيام امام را درك نكرده است. زيرا صرفاً تلاش كرده بود تا از يكسو اقدامات خود در جهت ترويج آزادي هاي سياسي در شوروي را تشريح كند و از سوي ديگر دستاوردهاي اقتصادي كمونيسم را از 1917 به بعد توصيف نمايد.
ادوارد شوارد نادزه وزير خارجه ي وقت شوروي روز هفتم اسفند 1367 پاسخ گورباچف را در حسينيه ي جماران به اطلاع امامخميني رساند. در اين ديدار كه آقايان علياكبر ولايتي وزير امورخارجه، محمدجواد لاريجاني، و عليرضا نوبري حيراني سفير وقت ايران در مسكو حضور داشتند، وزير خارجه ي شوروي ابتدا پيام كتبي ميخائيل گورباچف را به امام خميني تسليم كرد و سپس اظهار داشت: «از حضرت امام بسيار متشكرم از اين فرصتي كه براي ملاقات با شما به دست آوردم. مأموريت دارم پيام جوابيه ي ميخائيل سرگئي گورباچف را تسليم حضرت امام كنم. سعي خواهم كرد به طور خيلي مختصر محتواي اين پيام را براي شما عنوان نمايم. ابتدا ميخواستم عرض كنم كه خود واقعيات تبادل پيام ها بين رهبران كشور ما يك پديده ي منحصر به فرد در روابط فيمابين است. اعتقاد ما بر اين است كه شرايطي پيش آمده است تا روابط فيمابين دو كشور ما وارد يك مرحله ي كيفي جديدي شود براي همكاري ها در تمامي زمينه ها.
آقاي گورباچف در پيام خود اشاره ميكنند كه پيام جنابعالي خطاب به دبيركل كميته ي مركزي حزب كمونيست اتحاد شوروي از مفاهيم فراوان سرشار است. تمامي اعضاي هيأت رهبري شوروي متن پيام جنابعالي را مطالعه كردند. شكي نيست كه ما در موارد عمده اي اتفاق نظر داريم اما مواردي هست كه ما اختلاف نظر داريم، اما اين مهم نيست.
پيام شما ملاحظات عميق راجع به سرنوشت بشريت دارد. آقاي گورباچف عقيده دارند كه ما در مهمترين مورد اتفاق نظر داريم يعني انسان ها بايد ياور يكديگر باشند. چنانچه انسان ها متحد نشوند خطر فاجعه براي بشريت وجود دارد، چون امكانات بالقوه براي به وجود آوردن چنين فاجعه اي توسط خود انسان ها ايجاد شده است.
ما از خاتمه ي جنگ ايران و عراق با صراحت حسن استقبال ميكنيم، براي همكاري با شما جهت استحكام صلح در خاورميانه و نزديك و تمامي جهان آمادگي داريم. حضور وسيع نظامي در خليج فارس مورد نگراني ما است. منظورم حضور نظامي كشورهاي خارج از منطقه است. اين پديده بسيار خطرناك است و بايد آن را به اتمام رساند.
ما ميخواهيم با موفقيت در امر حل و فصل عادلانه ي مناقشه ي افغانستان نيز با شما همكاري خوبي داشته باشيم، بگذاريم كه مردم افغانستان سرنوشت خود را خودشان بدون دخالت از خارج تعيين نمايند.
شواردنادزه افزود: يك نكته ي ديگر از پيام آقاي گورباچف اينكه: ايشان اظهار آمادگي ميكنند براي گسترش همكاري هاي اقتصادي و همكاري در زمينه هايي كه ما قبلاً همكاري هاي خوبي داشته بوديم. ما براي برقراري و ادامه ي تماس ها بين انسان ها، نمايندگان محافل اجتماعي و روحانيون نيز آمادگي داريم. آن ها از اين دعوت جنابعالي استفاده خواهند كرد.
در پايان، فرستاده ي ويژه ي رهبر شوروي گفت: اين بود محتواي اصلي پيام آقاي گوباچف. ايشان بهترين آرزوها و سلام خود را به جنابعالي ميرسانند و خواهان طول عمر جنابعالي به نفع و سعادت ايران هستند.
در خاتمه امام خميني فرمودند: «انشاء الله سلامت باشند، ولي به ايشان بگوييد كه من ميخواستم جلوي شما يك فضاي بزرگتر باز كنم. من ميخواستم دريچهاي به دنياي بزرگ، يعني دنياي بعد از مرگ كه دنياي جاويد است را براي آقاي گورباچف باز نمايم و محور اصلي پيام من آن بود. اميدوارم بار ديگر ايشان در اين زمينه تلاش نمايند.»
/انتهاي پيام/