مهمان يا دردسر؟

در فرهنگ دينى ما، مهمان حبيب خدا و مايه بركت است، هديه‏اى‏از سوى پروردگار و عامل افزايش رزق و سبب آمرزش گناهان‏ صاحبخانه و سبب نزول مغفرت الهى است، اينها همه بجا و درست، چرا كه فرموده معصومين و تعاليم مكتب است؛ اما در همين جا «هزار نكته باريكتر ز مو» وجود دارد كه اگر مهمانى رفتن ما سبب زحمت و رنجش صاحبخانه شود و او را به درد سر بيندازد، آن وقت چه؟ باز هم ‏رحمت است؟!

البته همه يكسان نيستند و روحيه‏ها متفاوت است، بعضي‌ها آمادگى‏ پذيرش مهمان ندارند، برخى از وضع مالى مناسبى براى مهمان‏نوازى و خرج ضيافت‏ برخوردار نيستند، بعضى از نظر جا و منزل و امكانات‏پذيرايى آبرومندانه از مهمان در مضيقه و فشارند، بعضي‌ها اشتغالاتى‏دارند كه مهمانى مزاحم وقت و يا كارشان خواهد شد، اينجاست كه‏ خود مهمان بايد مراعات حال طرف را بكند، انتظار بيش از حد نداشته‏ باشد، بى‏خبر و بى‏دعوت نرود، دير وقت و نابهنگام بر سر صاحب‏ منزل فرود نيايد و او را به تكلف و زحمت نيفكند (البته فرودهاى‏اضطرارى مستثنى است!...).

سفارش معاشرتى قرآن به مؤمنان در باره ادب مهمان شدن در خانه پيامبر(ص) چنين است:

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! بدون اذن و اجازه و دعوت براى طعام، وارد خانه پيامبر نشويد و هر گاه دعوت شديد، داخل شويد و چون غذا خورديد، پخش شويد (و برويد) و براى حرف زدن (و گپ زدن)ننشينيد، اين كار شما سبب اذيت پيامبر است و از شما خجالت مى‏كشد، ولى‏خداوند از گفتن حق حيا نمى‏كند!»( سوره احزاب، آيه 53)

در مهمانى اگر آداب و سنن اسلامى مراعات شود، ديگر مهمان اسباب زحمت و بار خاطر نخواهد شد، بلكه مايه بركت و سبب‏خوشحالى خواهد بود و از همين جاست كه به مساله «تكلف‏» بر مى‏خوريم كه پيامدهاى بدى دارد و مايه تلخ‌ كامي‌هايى در زندگى‏است.