نفس شما آزاد است يا اسير؟

حضرت على(ع) فرمود: «كسى كه خويشتن را مى‏خرد و آزاد مى‏كند، همانند شخصى كه خود را مى‏فروشد و هلاك مى‏كند نيست» «بحارالانوار، ج74».

حضرت اميرمؤمنان عليه السلام مردم را به دو گروه تقسيم كرده‏اند:

1- كسانى كه نفس خويش را مى‏خرند و آزاد مى‏كنند.

2- كسانى كه خود را مى‏فروشند و اسير مى‏كنند.

براى روشن‏تر شدن مضمون حديث فوق، لازم است توضيحى كوتاه پيرامون خريدن و آزاد كردن داده شود. نفس انسان در اين روايت به غلامى تشبيه شده كه در گرو ملكيّت ديگرى است، و انسان آزاده كسى است كه نفس خويش را بخرد و آزاد كند. و به تعبير ديگر انسان اسير است؛ گاه اسير شهوات، گاه اسير پُست و مقام، گاه اسير زن و فرزند، و گاه اسير خيالات و اوهام. بايد خويش را از اين اسارت‏ها آزاد كند؛ نه آن كه خود را در مقابل اين امور بفروشد و در اسارت آن‏ها نگه دارد.

راستى چرا برخى انسان‏ها خود را مى‏فروشند؟

چنين انسان‏هايى يا ارزش متاع خويش را نشناخته‏اند و نمى‏دانند كه ارزش و استعداد انسان آن قدر زياد است كه مى‏تواند فراتر از ملائكه آسمانى رود و پيشواى آن‏ها شود و از آن بالاتر، خليفه و نماينده خداوند بر روى زمين گردد، بنابراين كسى كه خود را مى‏فروشد كسى است كه نسبت به متاع خود شناخت كافى ندارد. كسى خود را مى‏فروشد كه به ارزش والاى خود آگاه نيست. يا اين كه بى‏ارزش بودن ثمن و قيمتى كه در برابر كالاى خويش مى‏گيرد را نمى‏داند؛ فى المثل شخصى كه كرامت انسانى خويش را به هوى و هوس مى‏فروشد، يا ارزش و قيمت كرامت نفس را نمى‏داند و يا بى‏ارزشى هوى و هوس را درك نكرده است.

در روايتى از حضرت على عليه السلام مى‏خوانيم: «هيچ بهايى براى انسان جز بهشت (و رضاى حق) نيست. خود را به كمتر از آن نفروشيد» «نهج البلاغه». طبق اين روايت، كالاى وجود انسان در اين جهان پهناور تنها يك مشترى مناسب و يك قيمت همسان دارد و آن خداوند متعال است كه بهشت و رضاى خويش را در برابر آن مى‏پردازد.

خلاصه اين كه هيچ يك از انسان‏ها خارج از اين دو دسته نيستند، بايد بنگريم كه جز كدام يك هستيم.(1)

   1. 110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع)

/انتهاي پيام/