آسيابى در جهنم!
قال على عليه السلام: «انَّ فى جَهَنَّمَ رَحىً تَطْحَنُ، افَلا تَسْئَلُونى ما طَحْنُها؟ فَقيلَ لَهُ: فَما طَحْنُها يا اميرَ الْمُؤْمِنينَ؟ قَالَ: الْعُلَماءُ الْفَجَرَةُ، وَ الْقُرَّاءُ الْفَسَقَةُ، وَ الْجَبابِرَةُ الظَّلَمَةُ، وَ الْوُزَراءُ الْخَوَنَةُ، وَ الْعُرَفاءُ الْكَذَبَةُ ...»؛
«در جهنّم آسيابى وجود دارد كه همواره كار مىكند؛ آيا نمىپرسيد كه چه چيزى را خرد مىكند؟ پرسيده شد: خوراك اين آسياب چيست؟ حضرت فرمود: دانشمندان فاجر و منحرف، قاريان فاسق، حكمرانان ستمگر، وزيران خائن و كارشناسان دروغگو، خوراك آن آسياب هستند!» (ميزان الحکمه).
شرح و تفسير
آتش دوزخ براى مجازات گنهكاران كافى است، آتشى كه از درون دلها به بيرون زبانه مىكشد «الَّتى تَطَّلِعُ عَلَى الْافْئِدَةِ» «همزه/7»
ولى براى برخى از جهنّميان از جمله گروههاى پنجگانه فوق، عذابهاى فوق العادهاى بر آن افزوده شده كه علّت آن در مورد گروههايى كه در اين حديث مطرح شده، اين است كه از مقام و موقعيّت خويش سوء استفاده كردهاند، توجّه كنيد:
انَّ فى جَهَنَّمَ رَحىً تَطْحَنُ: در جهنّم آسيابى وجود دارد كه پنج گروه از انسانها را، همانند گندمى كه تبديل به آرد مىشود، خرد مىكند! آيا نمىپرسيد كه چه كسانى خوراك اين آسياب هستند؟ مردم پرسيدند: اى اميرمؤمنان! اين آسياب چه كسانى را آسياب مىكند؟ حضرت در جواب پنج گروه را برشمرد:
1- الْعُلَماءُ الْفَجَرَةُ: اوّلين گروه، عالمانى هستند كه چراغ در دست دارند و راهزن دين، ايمان، عقايد و اعتماد مردمند، عالم فاجر و منحرف همانند دزدى است كه چراغ در دست دزدى مىكند.
چو دزدى با چراغ آيد
گزيدهتر برد كالا!
2- وَ الْقُرَّاءُ الْفَسَقَةُ: دومين گروهى كه خوراك آن آسياب هستند، قاريان فاسق مىباشند؛ تفاوت «علماء فاجر» و «قاريان فاسق» در اين است كه قاريان فقط معلّمان مردم در قرآن بودند، ولى علماء فاجر شامل معلّمان مردم در ساير علوم نيز مىشود، اينها اگر فاسق باشند خطرات زيادى خواهند داشت و چون پست آنها مهم است و با روح و قلب مردم، مخصوصاً جوانان سر و كار دارند، عذابشان هم شديد است.
3- وَ الْجَبابِرَةُ الظَّلَمَةُ: جابران ستمكار سومين گروهى هستند كه خوراك آن آسياب مىباشند، خطر اين گروه در مرحله بعد از علماي فاجر و قاريان فاسق است؛ چون آنها عقيده مردم را دگرگون مىسازند؛ ولى زمامداران ستمكار بر جسم مردم ستم مىكنند.
4- وَ الْوُزَراءُ الْخَوَنَةُ: و زيران جابران ستمكار هم در آن آسياب خرد مىشوند، علّت اين كه به وزراء، خائن و به زمامداران ظالم گفته شده، اين است كه اين وزراء هم به پيشوايانشان خيانت مىكنند و بيراهه را به عنوان راه به آنها نشان مىدهند و هم به خويشتن و ملّت خويش خيانت مىكنند.
5- وَ الْعُرَفاءُ الْكَذَبَةُ: منظور از «عرفا» در اين جا كارشناسان مىباشد.
بنا بر اين پنجمين گروه، كارشناسان و خبرگزاران و اهل خبره دروغگو هستند، تمام رسانههاى جمعى كه به نوعى آلوده به دروغ و ارائه خلاف حقيقت هستند، مشمول اين تعبير مىباشند؛ رسانههايى كه بايد معرّف خوبىها و معروفها و صراط مستقيم باشند، آلودگىها و دروغها و بىبندوبارىها را ارائه مىكنند و مردم را غافل و گرفتار انواع بدبختىها مىسازند.
در ضمن از اين حديث معلوم مىشود كه جامعه بر محور اين پنج گروه دور مىزند، اگر اينها اصلاح شوند؛ تمام جامعه اصلاح مىشود و اگر منحرف شوند همه جامعه تباه مىشوند و نقطه انحراف تمام اينها يك چيز است و آن مقدّم داشتن منافع شخصى بر منافع اجتماعى و ارزشهاى مادّى بر ارزشهاى الهى!