كليد گنجهاى روزى
قال على عليه السلام: «فى سَعَةِ الْاخْلاقِ كُنُوزُ الْارْزاقِ»؛ «اخلاق خوش كليد گنجهاى روزى است» «ميزان الحکمه».
شرح و تفسير
حسن خلق، خوشرويى، ادب، برخورد مناسب با مردم از اساسىترين مسايل اسلام است، روايات زياد با تعبيرات كم نظير و تأكيدات فراوان نشان مىدهد كه پيامبر صلى الله عليه و آله اهميّت بسيار زيادى براى حُسن خُلق قايل بوده است.
متأسفانه در ميان گروهى از مسلمانان يا به اين مسأله اهميت داده نمىشود، يا بر خلاف آن عمل مىشود تا آن جا كه بعضى خيال مىكنند كه آدم خوب بايد عبوس، ترشرو، خشن، خشك و بداخلاق باشد! در حالى كه اين اشتباه بزرگى است.
در واقع آنچه در اين روايت آمده يكى از فوايد دنيوى اخلاق خوش است، تجربه نشان داده كسانى كه اخلاق خوشى داشتهاند، كار و زندگى آنها هم رونق داشته است، 40 سال قبل آمارى از رونق كسب و كار برخى از كسبه ديدم كه طبق آن آمار، كسبه خوش اخلاق 70 درصد و كسبه بداخلاق 30 درصد موفق بودند؛ يعنى سهم خوش اخلافى 40 درصد است؛ چرا كه حسن خلق مردم را به سوى خود مىكشاند و اخلاق بد دافعه دارد.
همه مسلمانان مخصوصاً كسانى كه با مردم برخورد بيشترى دارند، بايد اخلاقى نيكو داشته باشند كه اخلاق خوش هم جامعه را آباد مىسازد و هم باعث طول عمر مىشود، چنانكه در حديث آمده است: «انَّ الْبِرَّ وَ حُسْنَ الْخُلْقِ يَعْمُرانِ الديارَ وَ يَزيدانِ فِى الْاعْمارِ» «همان».
سؤال: چرا حسن خلق باعث وسعت روزى مىشود؟
در مثال فوق، مشترى زمانى از يك كاسب جنس مىخرد كه به او اعتماد كند؛ اگر نسبت به كاسب مشكوك و بدبين باشد از او فرار مىكند، بنا بر اين كاسب بايد اعتماد مشترى را جلب كند و يكى از طرق جلب اعتماد برخورد خوب است، مشترى حسن خلق فروشنده را به حساب درستى و امانت و صداقت و اعتماد او مىگذارد.(1)
1- برگرفته شده از 110 سرمشق از سخنان حضرت على (ع)