اخلاق روزنامه نگاري

در ذيل به طور خلاصه به مباحث اخلاق روزنامه نگاري اشاره مي کنيم:

1. روزنامه نگار و روزنامه ها، در داشتن جهت گيري سياسي خاص و هواداري از جريانات، آزادند، اما اولاً، جريان سازي و حمايت آشكار از يك جريان نبايد به قيمت كتمان حقيقت باشد، اين مهم با داشتن گرايش خاص سياسي متفاوت است. ثانياً، بايد ميان اظهار نظر، حدس و گمان و بيان حقيقت، تفاوت قايل شد از اين رو، روزنامه نگاران، با هر گرايش سياسي، حق كتمان حقيقت را ندارند. در واقع، در بيان، گزارش، نگارش و تدوين مطالب، نبايد گرايش هاي سياسي خود را بر بيان حقايق ترجيح دهند.

2. اخلاق روزنامه نگاري و حرفه اي حكم مي كند كه حريم خصوصي افراد حفظ شود، هر فرد حق دارد شأن زندگي خصوصي و خانوادگي، خانه، سلامت و روابط خود با ديگران را حفظ كند، هر نشريه اي اگر بدون رضايت فردي، به حريم زندگي خصوصي او تجاوز كند، بايد پاسخگو باشد.

3. همواره و در همه حال، رعايت حريم و منافع عمومي مردم اصل اوليه و امري ضروري است، در تعارض اين اصل با حريم خصوصي افراد، در شرايطي خاص و با حفظ حرمت افراد و براي حفظ منافع عموم، منافع عموم مقدم است.

4. اخلاق اجتماعي حكم مي كند كه در نشريات و روزنامه ها، مطالب نادرست، گمراه كننده و تحريف شده و يا تصاوير خلاف عفت عمومي چاپ و منتشر نشود.

5. به هر دليلي، هرگاه مشخص شد به صورت غير عمد، اشتباهي فاحش، جمله اي گمراه كننده، و يا گزارشي تحريف شده توسط روزنامه نگار و يا گزارشگر در نشريه به چاپ رسيده، اخلاق روزنامه نگاري حكم مي كند كه سريعاً و به طور روشن، اين اشتباه تصحيح شود و عذرخواهي از اشتباه در زماني مناسب چاپ شود. افراد و اشخاص و يا سازمان ها، در صورت درخواست معقولانه، بايد فرصت مناسب پاسخ دهي به موارد اشتباه را داشته باشند، بنابراين، حق پاسخ به مخاطبان، وظيفه اي اخلاقي براي روزنامه نگار است.

6. در خصوص حوادث جنايي، خبرنگار، گزارشگر و روزنامه نگار نبايد پيش از قطعيت حكم، اقدام به انتشار نام و تصوير افراد دخيل در جنايت را داشته باشند، همچنين نبايد نام قربانيان تجاوز جنسي را منتشر كنند و يا اقدام به انتشار مطالبي كنند كه موجب فاش شدن هويت اين افراد شود، مگر اينكه توجيهات كافي داشته و يا منع اخلاقي و يا قانوني نداشته باشند.

7. خبرنگاران نبايد سعي در كسب يا انتشار اطلاعاتي كنند كه با استفاده از وسايل شنود مخفي و يا از طريق استراق سمع، گفت و گوهاي تلفني خصوصي افراد را ضبط و يا منتشر كنند، از اين رو، روزنامه نگار بايد سريعاً اعلام كند كه من روزنامه نگارم و نبايد همچون كارآگاه و يا جاسوس عمل كند.

8. از ديگر وظايف اخلاقي روزنامه نگار، حفظ منابع محرمانه اطلاعات مي باشد، خبرنگاران از لحاظ اخلاقي، بايد منابع محرمانه اطلاعات خود را محفوظ دارند.

9. توجه به ممنوعيت گرفتن اقرار از طريق فشار و جبر و اجبار از سوي خبرنگار و روزنامه نگار، مگر در جايي كه براي جامعه ضروت داشته باشد.

10. خودداري از تبليغ نژادي، قومي، مذهبي، جنسي و يا افشاي حالت رواني افراد.

11. ممنوعيت پخش تصاوير صحنه سازي شده، به جاي تصوير مستند و يا تحريف سخنان افراد و يا نسبت ناروا به افراد در نشريات.

12. التزام و پاي بندي به اصول كلي اخلاق بشري كه رعايت آنها در رسانه ها ضروري است؛ نظير صداقت، انصاف، خدمت به مصلحت عمومي، احترام به رازهاي حرفه اي و غيره.

13. احترام به حقوق اوليه‌ بشري نظير پرهيز از افترا، احترام به حريم خصوصي افراد، دفاع از آزادي اطلاعات و آزادي انديشه.

14. به دليل آنكه روزنامه نگاران منبع اصلي اطلاعاتند، انسجام حوزه‌ عمومي به آنان بستگي دارد، انتظار مي رود كه محيط سياسي به نمايندگي از سوي شهروندان، از سوي روزنامه نگاران كنترل شود و آنان مراقب سوء استفاده صاحبان قدرت باشند.

15. در وظايف اخلاقي روزنامه نگار، توجه به آگاهي دهي عمومي، وجود آزادي مطبوعات، شرط اساسي فعاليت روزنامه نگاري، بيان حقيقت، توسط روزنامه نگار و احترام به حيثيت فردي و زندگي خصوصي افراد بسيار حايز اهميت است.

16. رمز و راز موفقيت يك روزنامه نگار و گزارشگر، برقراري ارتباط صميمانه با مخاطب، جلب نظر، اعتماد و اطمينان مخاطب مي باشد، يك روزنامه نگار حرفه اي بايد با بهره گيري از اين شگردها، اقدام به كسب اطلاعات و ارائه گزارش كند.

منبع: مجله معرفت شماره 123.