فلسفه نماز شب
چرا در آيات قرآن و روايات نسبت به اقامه نماز شب اين قدر تأكيد شده است؟ اين جايگاه رفيع و بلند نماز شب و آن آثار و ثوابهاى فوقالعاده براى چيست؟ و در يك جمله كوتاه: «فلسفه نماز شب» چيست؟
توجّه به امور زير، فلسفه نماز شب را روشن مىكند:
1- اگر انسان در انتهاى شب از خواب برخيزد و به راز و نياز با خالق بى نياز خويش بپردازد، نشاط خوب و حال خوشى براى عبادت خواهد داشت؛ زيرا با استراحتى كه كرده خستگى كار روزانه از بدنش خارج شده و آماده راز و نياز گشته است، مخصوصاً كه نسيم سحرى خود نشاط آور و فرح بخش است.
2- در انتهاى شب آدمى از مزاحتهايى كه معمولًا در طول روز برايش پيش مىآيد در امان است؛ نه تلفنى، نه مراجعه كنندهاى، نه طلبكارى، نه بدهكارى، و خلاصه فراغت كامل دارد.
3- بى شك به دنبال اين شور و نشاط و حال عبادت و فراغت كامل و رفع خستگى، حضور قلبي بهترى در نماز حاصل مىشود، بدين جهت حضور قلبى كه در نماز شب وجود دارد، در نمازهاى روزانه نيست.
4- از آنجا كه اين نماز در دل شب و در خلوت و تنهايى انجام مىشود، از ريا به دور مىماند، ممكن است انسان در مسجد و در حضور مردم گرفتار ريا شود، هر چند نبايد گرفتار وسواس شد و به اين بهانه از حضور در مسجد و جماعت خوددارى كرد؛ ولى به هر حال زمينه ريا در چنان نمازهايى بيشتر است؛ امّا در دل شب كه نماز گزار تك و تنها و به دور از نگاههاى ديگران با خداى خويش راز و نياز مىكند، زمينه رياكارى وجود ندارد و نمازش را در كمال خلوص نيّت بجا مىآورد و اين ارزش نماز شب را بسيار زياد مىكند.
5- نماز شب با آرامش خاطر انجام مىشود و به انسان آرامش مىبخشد، امروزه علم پزشكى ثابت كرده كه عامل بسيارى از بيماريها، فشارهاى روحى است و عبادت شبانه اين فشار را كاهش داده و به انسان آرامش مىدهد، اين كه در برخى از روايات گذشته گفته شد كه نماز شب ضامن سلامتى مىباشد، سرّ آن همين مطلب است!
بنا بر اين بايد نماز شب را در ماه رمضان و ماههاى ديگر آن اقامه كنيم، اگر نمىتوانيم آن را به طور كامل انجام دهيم، بدون مستحبّات به جا آوريم.
در اين صورت مىتوان 11 ركعت آن را در ظرف ربع ساعت انجام داد، حتّى كسانى كه تازه شروع مىكنند، مىتوانند تمام 11 ركعت را هم نخوانند و به قسمتى از آن قناعت كنند، تا در ابتداى كار سنگين نباشد و اگر توفيق انجام اين عبادت بزرگ را بصورت مستمر نداريم، لااقل هفتهاى يك بار و در شبهاى جمعه كه روز بعد را استراحت بيشترى داريم، در دل شب برخيزيم و به درگاه پروردگار مهربان برويم و براى لحظاتى با خداوند درد دل كنيم.
از خداوند مىطلبيم كه با توفيق انجام اين عبادت ارزشمند، ما را به مقام محمود واصل فرمايد.