غضب، بيماري روحي
غضب حالتى در نفس است كه كارهاى معمولى يا غير منتظره آن را به وجود مىآورد و باعث مىشود كه عقل از حالت تعادل خود بيرون بيايد، انسان خشمناك راه درست را نمىشناسد و بر فكر و اراده خود تسلط ندارد و در نتيجه، ذهن مختل مىشود و اعضاى بدن براى خرابكارى و انتقام آماده مىگردد.
چون خون هيجان پيدا مىكند و به سرعت به قلب مىرود و از آنجا در تمام رگ ها منتشر مىشود، به طرف بالاى بدن مىرود، صورت سرخ مىشود، رگ هاى گردن باد مىكند، در سينه هيجان به وجود مىآيد، لب ها و دندان ها مىلرزد و در اين حالت است كه بدن براى انتقام برانگيخته مىشود.
مهمترين عوامل غضب وراثت و بيماري هاست، چيزهايى كه زمينه آن را فراهم مىكند، بسيار است از جمله آنهاست مزاج عصبى و حالت هايى كه از خوردن غذاهاى تند به وجود مىآيد، همچنين محيط و تربيت تأثير فراوانى در تشديد غضب دارد.
بعضىها گفتهاند كه عوامل تحريككننده غضب، عجب، مزاح، ستيزهجويى، حيلهگرى و حرص در جمع آورى مال و رسيدن به مقام است و همه اينها اخلاق ناپسنديده هستند و با وجود اين عوامل نمىتوان از غضب رهايى يافت و بايد اين اوصاف را تبديل به ضد آنها كرد.
غضب عواقب زيانبار فراوانى دارد و از جمله بيماري هايى است كه نمىتوان آنها را بىاهميت دانست، گفته شده كه آدم خشمناك گاهى به مرحلهاى مىرسد كه در او مرض سگ هار پيدا مىشود به طورى كه اگر كسى را گاز بزند منجر به فوت او مىگردد و اين نشان مىدهد كه در آب دهان شخص غضبناك سمى وجود دارد كه در ديگران هم اثر مىكند.
بنابراين، غضب يك بيمارى روحى خطرناكى است كه به صاحب آن آسيب مىرساند و گاهى ضرر آن به ديگران هم مىرسد و صاحب آن را به ارتكاب جرائم وادار مىكند.
حكما و فلاسفه و پزشكان و دانشمندان با انواع وسايل به معالجه اين بيمارى اقدام كردهاند به اين اميد كه بيمار شفا يابد ولى موفق نشدهاند ولى دين اسلام آن را با آسانترين وجه معالجه كرده و جلو آن را گرفته است، همان گونه كه در حديث شريف آمده است.
پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: هر گاه يكى از شما از غضب بدى ديد، اگر ايستاده است بنشيند و اگر نشسته است بايستد و اگر غضب فروكش نكرد با آب سرد وضو بگيرد يا غسل كند چون آتش را چيزى جز آب خاموش نمىكند. «بحارالانوار»
امام صادق عليه السلام فرمود: غضب، كليد همه بديهاست.
و فرمود: غضب، قلب حكيم را از بين مىبرد.
و فرمود: هر كس به خشم خود مالك نباشد، به عقل خود مالك نيست.
و فرمود: اگر حليم و بردبار نباشى خودت را به بردبارى بزن. و در حديث ديگرى آمده: از نظر ياور حلم كفايت مىكند. «اصول کافي»
و فرمود: هر كس كه خشم او آشكار شود، حيله او آشكار مىشود و هر كس كه هوايش قوى باشد، احتياطش ضعيف مىگردد. «بحارالانوار»