آيين انتصاب مقامات روحاني در مسيحيت
اولياي کليسا چگونه تعيين مي شوند؟
انتصاب يا دست گذاري، عملي است که به موجب آن، شخص صلاحيت احراز مناصب کليسايي (اسقفي، کشيشي و شماسي) را پيدا مي کند، انتصاب مقامات روحاني از مهمترين شعاير به شمار مي رود؛ زيرا بيشتر شعاير را کشيش مي تواند انجام دهد، در حالي که اين بخش از شعاير فقط بايد به دست اسقف صورت گيرد.
براي تقديس 3 نفر اسقف لازم است، در اين عمل روح القدس به شخص مورد نظر اعطا ميشود و شخص مورد تقديس قرار ميگيرد، تقديس انتخاب يک شخص براي وظايف مقدس است كه در اين عمل به شخص قدرت انجام دادن وظايف کليسايي داده مي شود و وي پس از آن، قدرت تبشير و تنذير و اجراي مراسم کليسايي مييابد.
در انتصاب کشيش، جام مخصوص شراب به دست شخصي که نامزد اين رتبه است، داده مي شود و اسقف اين عبارت را قرائت مي کند: «اين نيرو را دريافت کن که در کليسا براي زندهها و مردهها به نام پدر، پسر و روح القدس شفاعت کني.»(1)
جماعت پروتستان هم اين آداب را براي انتصاب فرد به مقام خدمت روحاني يا کشيشي انجام مي دهند؛ اما آن را يکي از شعاير مقدس ديني به شمار نميآورند.
مناصب کليساي کاتوليک بنا بر آنچه در شوراي ترنت به تصويب رسيده، به 7 رتبه تقسيم مي شود و 4 رتبه در درجه پائينتر قرار دارند و به ترتيب عبارتند از؛ دربان، قاري، خادم کليسا، متصدي راندن ارواح پليد و شرور، اينها مناصبي است که از کليساي قديم همچنان باقي مانده و حتي کارهايي که اين افراد بر عهده دارند همچنان اصيل مانده است.
اين رتبه ها در زمره مناصب جزئي قرار دارند و معمولاً از ميان گروه دانشجويان الهيات انتخاب مي شوند، وظيفه ازدواج نکردن به 3 رتبه عالي که عبارتند از معاونت شماسي، شماسي و کشيشي که شامل اسقفي و پرسبيتري است، تعلق ميگيرد.
ارتقاء به مقام اسقفي، به انتصاب و تقديس جديد نيازمند است، مقام اسقفي بالاترين رتبه انتصاب است و در مورد اسقف هاي اعظم و کاردينال ها و حتي خود پاپ، اگرچه حوزه عمل وسيع تري دارند، احتياج به تقديس بيشتري نيست، سنين قانوني براي پذيرفته شدن در رتبه هاي عالي روحاني به ترتيب عبارتند از 22 سال براي معاونت شماسي، 23 سال براي شماسي، 24 سال براي کشيشي و 30 سال براي مقام اسقفي.(2)
در گذشته رسم بر اين بود که هرگاه يکي از روحانيان کليساهاي ديگر به کليساهاي ارتدوکس مي پيوست بايستي دوباره منصوب شود، ليکن در حال حاضر مقامات روحاني انگليکان و کاتوليک روم مي توانند با حفظ سمت وارد کليساي ارتدوکس شوند، هرچند عملاً به نظر نمي رسد يک مقام روحاني از انگليکان بدون تجديد انتصاب در کليساي ارتدوکس مشغول کار شود.
شماس و کشيش در کليساي ارتدوکس از ازدواج ممنوع نيستند، اين افراد اگر پيش از انتصاب ازدواج کرده باشند، مي توانند به زندگي با همسر خود ادامه دهند، ليکن بعد از انتصاب بار ديگر نمي توانند ازدواج کنند، اسقفها که غالباً از مراکز رهباني انتخاب ميشوند، بايد مجرد باشند، مرد زن مردهاي هم که دوباره ازدواج نکرده مي تواند به مقام اسقفي نايل شود.(3)
کليساي پروتستان و کاتوليک با انتصاب بانوان به مقام کشيشي مخالفت دارند، پاپ ژان پل دوم، امکان انتصاب زنان را به مقام کشيشي کليساي کاتوليک رد مي کند؛ اما در بين کليساهاي انگليکان، پيروان کليساهاي اسقفي آن را مجاز مي دانند.(4)
در يازده فوريه 1989، فصل جديدي در مبارزات فمينيستي گشوده شد، در اين تاريخ مادر روحاني باربارا هاريس که کشيش کليساي اسقفي بود به اسقفي کليسايش در اسقف نشين ماساچوست منصوب شد.(5)،(6)
در اعتقادات اسلامي شخص روحاني عهده دار کشف آموزه ها و احکام اسلامي، تبليغ دين و اجراي برخي امور از جمله قضاوت و ولايت است، شخص روحاني نميتواند در منصب تشريع (جعل احکام) قرار گيرد و همچنین نمی تواند در حوزه فعاليت خود از عصمت برخوردار باشد، منصب تشريع مخصوص برخي پيامبران است و امامان معصوم هم تنها بيان کننده احکامند.
بنا بر اين، نياز به انتصاب و دست گذاري براي برخورداري از هدايت روح القدس و دريافت پرتو عصمت در انجام وظايف، نه تنها عملي بي اثر است؛ بلکه روحانيت را در موضعي غير قابل انتقاد و بازخواست قرار مي دهد، شايد انتقاد قرآن از مسيحيان در تبعيت کامل از روحانيان ناشي از اعتقاد به عصمت مقامات کليسايي باشد: «اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللّهِ»(7)
در ديدگاه تشيع، مردم موظف هستند که دائماً روحانيان را تحت نظارت داشته باشند و از روحانيان دنياگرا پرهيز کنند، به گفته امام صادق (ع) هرگاه عالمي دنيا دوست ديديد از او بر دين خود واهمه کنيد، چون هر کس به گرد همان مي گردد که دوستدار آن است.(8)
1 . اينار مولند، جهان مسيحيت، ص 120.
2 . همان.
3 . اينار مولند، جهان مسيحيت، ص 61.
4 . رابرت وير، جهان مذهبي، ص 796.
5 . هاروي کاکس، مسيحيت، ص 133.
6 . محمد رضا زيبائي نژاد، مسيحيت شناسي مقايسه اي، ص 322.
7 . توبه، آيه ي 31.
8 . محمد بن يعقوب کليني، الکافي، ج 1، ص 58، ح 4.