از زيارت كتاب ارزشمند دانشنامه بسيار خرسند و شكرگزار شدم

به گزارش گروه معارف «شبکه خبر دانشجو»، شامگاه چهارشنبه پنجم اسفندماه، طي مراسمي در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي از دانشنامه كلام اسلامي رونمايي شد.

بنابراين گزارش، در ابتداي اين مراسم که با حضور حجت الاسلام و المسلمين علي اکبر رشاد، حضرت آيت الله العظمي جعفر سبحاني و آيت الله استادي برگزار شد، حجت الاسلام و المسلمين جبرئيلي در مورد سوابق علمي پژوهشگاه و هم چنين تدوين دانشنامه کام اسلامي توضيحاتي ارائه کردند.

در ادامه حجت الاسلام و المسلمين رشاد ضمن تشکر از اساتيد، فضلا، مهمانان اين همايش ، گفتند: حدود سي و شش سال پيش توفيق تلمذ از محضر استاد ارجمند را داشته ام. قلم زدن از هجده سالگي و تاليف آثار ارجمند ماندگار از سنين جواني و ورود در عرصه هاي خاص به خصوص با رويکرد دفاع از مکتب اهل بيت، از استاد علامه ما يک شخصيت پيشتاز ساخته است. يک شخص الگو که حيات و زندگي آثار رفتار ايشان درس آموز و مايه بهره مندي اين نسل حوزه و جوامع اسلامي است.

رئيس پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي ادامه داد: در حوزه هاي مختلف استاد بزرگوار ما هم قلم زده اند و هم تحقيق فرموده اند،   تدريس نموده اند و هم شاگرداني فاضل و با کفايت در محضر درس ايشان تربيت شده اند. ايشان در عرصه هاي مختلف حضور دارند و تحقيق، تاليف و تدريس در افزون از ده رشته علمي مهم اعم از تفسير علوم قرآني، اصول، تاريخ، حديث، رجال و مباحث کلامي با شاخه هاي مختلف آن، از استاد ما علامه ايي به حق ذوالفنون و جامع ساخته است که براي نسل ما مي تواند الگو ودرس آموز باشد.

حجت السلام و المسلمين رشاد در بخش ديگري از صحبت هاي خود با اشاره به مفهوم کلام به عنوان يک رويکرد، در مورد جايگاه علم کلام گفت: علم کلام در کنار ديگر علوم حوزه و علوم ديني، از جايگاه رفيعي برخودار است. اگر علم کلام به مثابه رويکرد مورد توجه قرار بگيرد، در آن صورت فقه ما هم کلام مي شود و نقش کلامي ايفا مي کند. فلسفه و تاريخ ما هم کلامي مي شود.

وي با اشاره به به خلاهاي موجود در کارهاي کلامي متاخرين و متقدمين گفت: ما اکنون يک اثر در خور در باب تاريخ کلام نداريم که بتوانيم مباحث کلامي را به صورت تحقيقي و انتقادي تبار شناسي و پيشينه کاوي کنيم تا امتياز کلام شيعي را برملا کنيم و استقلال و ثبات کلامي خودمان را نشان بدهيم.

وي تاکيد کرد: منظور تاريخ نقلي کلام نيست چون علوم نمي توانند تاريخ نقلي داشته باشند. طبعا بايد تاريخ تحليلي و نقدي و طبقه بندي مکاتب و ادوار با ذکر شاخص  هاي دقيق علمي داشته باشند.

وي ادامه داد:  ما براي فقه منطق بسيار قوي، عميق، دقيق، وسيع و در عين حال پويا و اجتهادي به نام اصول فقه داريم. اما براي حوزه هاي ديگر منطق نوشته و مدون نداريم. بايد علم اصول عقايد کلام را هم مدون کنيم.

رئيس هيات حمايت از کرسي هاي نقد و نظريه پردازي افزود: دويست است دنيا در باب فلسفه دين کار مي کند. هرچند فلسفه دين را ملحدان آغاز کردند، اما موحدان، گرچه غير مسلمين، به فلسفه دين ملحق شدند. در قلمرو دين، ما به فسفه دين نپرداختيم. امروز فلسفه دين در قلمرو عقايد حرف اول را مي زند. بسياري از مشکلات ما ناشي از آن است که بعضي از عناصر شبه افکن و جريان هاي روشنفکري از پايگاه فلسفه دين گاه نا هم دلانه و گاه ملحدانه اما با ظاهري اسلامي، به عقايد مي پردازند. اين خطر، خطر بسيار بزرگي است. پرداختن به فلسفه دين با رويکرد اسلامي يک ضرورت و بايستگي است.

حجت الاسلام و المسلمين رشاد تاکيد کرد: امروزه معرفت ديني و فراتر از آن، معرفت شناسي عمده ترين چالش گاه فکري ما است.  دو دهه اخير در ايران در حوزه معرفت شناسي و خاصه معرفت ديني ، با مشکل مواجه بوديم.

رئيس مدرسه عالي امام رضا(ع) ادامه داد: نبايد غربي ها اولين کساني باشند که در مورد فلسفه کلامي و احياناً معطوف به شيعي را کتاب بنويسند. نبايد در بعضي کشورهاي غربي تا سطح دکترا بعضي رشته ها وجود داشته باشد، اما در حوزه اسلامي و شيعي هنوز در وجود اين علوم در سطوح دو و سه بحث داشته باشيم. اينها رشته هاي واجب و ضروري ما است.

وي تاکيد کرد: مگر مي شود امروز يک فاصله حوزوي از دين دفاع کند اما متخصص فلسفه دين با رويکرد اسلامي و شيعي نباشد. شما حتما نگراني هايي داريد. بنده طلبه هم نگراني هاي  از بعضي از فعاليت هايي که در گوشه و کنار حوزه اتفاق مي افتد، دارم. بنده به عنوان يک طلبه نگران آينده هستم. احساس مي کنم بعضي بي دقتي هايي در حال اتفاق افتادن است. بزرگان بايد تذکر بدهند.

حجت الاسام و المسلمين رشاد ادامه داد: امروز ديگر جهان محيطي بسته نيست که ما گوشه حوزه نشسته باشيم و فقط عقايد خودمان را بلد باشيم. بايد بر کلام مسيحي و يهودي و کلام اديان غير ابراهيمي مشرف باشيم. لازم است به مطالعه تطبيقي بپردازيم.

عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي در بخش ديگري از صحبت هاي خود با اشاره به نبود ترجمه از آثار ايراني به ديگر زبان هاي زنده دنيا گفت: ما امروزه با ترجمه يک سويه معارف غربي مواجهيم. روزي را در مملکت نداريد که چند اثر جديد غربي به فارسي ترجمه نشده باشد. اين ترجمه ها افکار نسل جديد دانشگاهي و حوزوي ما را تهديد مي کند. اما ما چند مرکز و نهاد داريم که از اين سو به آن سو ترجمه کند.

وي ادامه داد: اين همه آثار علمي در ايران توليد شده است. علامه جوادي آملي اين همه آثار فلسفي، علمي، کلامي، تفسيري و عرفاني دارد. آثار ارزشمندي داريم که دنيا تشنه اين معارف است، اما متولي نداريم که آثار اين سو را ترجمه کند. ما منابع شيعه را در اختيار جهان نگذاشتيم و مهم ترين منبعي که مي توانيم به جهان عرضه کنيم، مباحث فقهي و کلامي ما است که ما عقايدمان را با آن بيان مي کنيم.

حجت الاسلام و المسلمين رشاد در پايان صحبت هاي خود ضمن اشاره به ترجمه همزمان دانشنامه کلام اسلامي به عربي و سپس ترجمه اين دانشنامه به زبان انگليسي در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، گفت: اميدواريم دست کم با اين ترجمه صرفاً غربي ها با کلام، فقه، اصول و معارف برادران اهل سنت با عنوان معارف اسلامي مواجه نشود.

در ادامه مراسم آيت الله استادي، امام جمعه شهر مقدس قم به عنوان سخنران بعدي در جايگاه حاضر شدند. ايشان در ابتداي صحبت هاي خود گفتند: وظيفه ايي که من در اين جلسه دارم، اين است که روايتي از شرح حال استاد عزيز حضرت آيت الله سبحاني عرض کنم. زيرا که ما از خداي متعال دستور داريم بايد از کساني که از انسان هايي که به گردن انسان و حوزه ها حق دارند، بايد تشکر کرد. من جزو کساني هستم که از دوران طلبگي وامدار ايشان هستم.

آيت الله سبحاني با اشاره به عوامل شخصيت ساز براي هر فرد، گفت: پدر ايشان حضرت آيت الله سبحاني مدتي نجف بودند. سپس به تبريز برگشتند و سالها مشغول دين و ديانت مردم و تدريس در حوزه بودند. پيداست شخصيتي چون آن بزرگوار، در زندگي طلبگي فرزندش موثر بوده که بود.

وي با اشاره به استعداد، آيت الله سبحاني گفت: از ابتدا خداي متعال به ايشان لطف کرد و استعداد شاياني به ايشان عطا کرد. مي دانيد که آيت الله سبحاني پانزده سالگي طلبگي شروع کردند و در بيست و سه سالگي يعني هشت سال بعد از شروع طلبگي، تقريرات درس امام را نوشتند.

امام جمعه قم در بخش ديگري از صحبت هاي خود گفت: اگر از نظم امام(ره) مي گويند، بايد نظم و توزيع وقت ايشان را نسخه بدل يا نظم امام(ره) دانست.

آيت الله استادي ادامه داد: ايشان از روشنفکران حوزه ما است. آن سالي که ما به قم آمديم، چند روحاني مانند ايشان بودند که دغدغه ها وانتقادهايي به وضع موجود کتاب ها داشتند.

وي ادامه داد: اين که فردي روشنفکر باشد و در کاري مسئله ساز نباشد، امتياز بزرگي است. چون تا کسي اسم روشنفکر بر رويش مي گذارند، کاري انجام  مي دهد و در گوشه اي چيزي مي گويد که يک مسئله درست مي شود.

وي با اشاره به اعتدال شخصيت آيت الله سبحاني، گفت: غيرت ديني کم نظيري از ايشان ديده شده است. از اين که توسط خودي يا غير خودي، خداي نکرده به گوشه ايي از معارف و کيان اسلامي لطمه بخورد با غيرت و حساسيت يک عالم ديني تذکر مي دادند. عظمت ايشان از همين جا مشخص مي شود.

امام جمعه قم در اين مراسم باارزنده توصيف کردن فعاليت‌هاي علمي و فقهي آيت‌الله سبحاني، افزود: بزرگترين خدمت آيت‌الله سبحاني اين است که محققان و پژوهشگران را مورد حمايت قرار مي‌دهند و آنها را براي انجام کارها به خوبي راهنمايي مي‌کنند. تلاش و کوشش آيت‌الله سبحاني در مسير تحقيق و تدريس مي‌تواند براي بسياري از طلبه‌ها آموزنده باشد.

وي ادامه داد: تدريس آيت‌الله سبحاني يکي از شيرين‌ترين تدريس‌هاي حوزه‌هاي علميه بوده و هست. اين عالم گرانقدر حدود 60 سال در حوزه‌هاي علميه تدريس مي‌کنند و جذابيت تدريس ايشان باعث شده که طلاب زيادي در درس خارج فقه ايشان شرکت کنند.

آيت‌الله استادي در پايان صحبت هاي خود گفت: افرادي مثل آيت‌الله سبحاني نه تنها بر گردن شاگردان خود حق دارند بلکه به حوزه علميه نيز حق دارند و بايد از اين گونه شخصيت‌ها قدرداني شود و يکي از کارهاي مهمي که براي ارج‌نهادن از تلاش علمي آيت‌الله سبحاني لازم است اين است که فهرست توصيفي از تاليفات اين مرجع تقليد تهيه شود.

در ادامه جلسه حضرت آيت الله سبحاني به ايراد سخنراني پرداختند. ايشان ضمن تشکر از سخنرانان، گفتند: آنچه که لازم است اينجا عرض کنم، انگيزه ما درباره نگارش دانشنامه کلام اسلامي است. اصولاً هفده سال است که رشته تخصصي کلام در موسسه امام صادق به وجود آمده و به حمد الله موفق شديم که گروهي را تربيت کنيم که تا حدي بر علم کلام اشراف داشته باشند.

ايشان با اشاره به انتشار مجله کلام اسلامي در اين موسسه، ادامه دادند: اين مجله توانست تا حدي جوابگوي بسياري از شبهات و سئوالاتي باشد که امروز مطرح است و در کتاب هاي کلام قديمي ما نيست.

اين مرجع عاليقدر ادامه دادند: اما الان دنيا، دنياي دانشنامه نويسي است. ما هم به اين نتيجه رسيديم که بهتر است مسائل کلامي را به صورت دانشنامه درآوريم تا هم براي خودمان و هم براي ديگران مفيدتر باشد.

ايشان با اشاره به خصوصيات ايت دانشنامه گفتند: ديديم اگر در چنين کتاب تاريخچه آرا و عقايد کلامي و هم چنين دلايل موافق و مخالف با اين آرا وجود داشته باشد، براي محقيقن مفيد است.

حضرت آيت الله سبحاني با اشاره به شيوه مدخل يابي اين اثر، گفتند: ما به مدخل هاي اجمالي در دسترس اکتفا نکرديم و در نتيجه به حدود پانصد مدخل اصلي براي اين کار انتخاب شد؛ که صد و دو مدخل در جلد اول دانشنامه منتشر شده و بقيه هم در  چهار جلد ديگر دانشنامه کلام اسلامي در آينده منتشر خواهد شد.

پس از صحبت هاي آيت الله سبحاني و پخش فيلم کوتاهي در مورد دانشنامه کلام اسلامي، پيام مقام معظم رهبري به آيت الله سبحاني در مورد کتاب دانشنامه کام اسلامي قائت شد. ايشان در پيام خود آوردند:

بسم الله الرحمن الرحيم

از قول اينجانب پس از عرض سلام به آيت الله سبحاني بگوييد:

از زيارت كتاب ارزشمند دانشنامه و اجوبه الهاديه كه قبلاً لطف كرده اند، بسيار خرسند و شكرگزار شدم. جاي اين دو كتاب خالي بود. بحمدلله وجود مبارك ايشان و آن موسسه پربركت پي در پي خدمات ارزشمندي ارائه مي كنند.

سيد علي خامنه اي

پس از قرائت پيام مقام معظم رهبري، حجت الاسلام و المسلمين رضوي از همکاران علمي و اجرايي دانشنامه کلام اسلامي و حجت الاسلام و المسلمين مقيمي از کارشناسان پژوهشکده دانشنامه نگاري پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، در مورد خصوصيات دانشنامه کلام اسلامي، سخنراني کردند.

در انتهاي اين مراسم با حضور از دانشنامه کلام اسلامي با حضور آيت الله العظمي سبحاني، آيت الله استادي و حجت الاسلام و المسلمين رشاد، رونمايي شد./انتهاي پيام/