اختلافات کليساي کاتوليک و پروتستان

 چه اختلافاتي ميان عقايد کليساي کاتوليک و پروتستان وجود دارد؟

مهم ترين موارد اختلاف کليساي کاتوليک و پروتستان در پاسخ به اين پرسش مشخص مي شود که نجات (سعادت ابدي) چگونه حاصل مي شود؟ کليساي کاتوليک فيض خداوند و اعمال صالح را شرط سعادت بشر مي داند، هم خداوند قدمي به سوي بشر بر مي دارد و هم انسان با اعمال نيک به سمت نجات گام بر مي دارد؛ اما پروتستان ها در حصول نجات، ايمان را کافي مي دانند، پس اعمال صالح هيچ نقشي در نجات بشر ندارد.

اختلاف دوم ميان پروتستان ها و کاتوليک ها، اعتقاد به برزخ (جايگاهي که مؤمنان گنهکار، يعني کساني که پس از تعميد، گناه کرده و مجازات دنيوي مقرر شده را تحمل نکرده‌اند، پس از مرگ مدتي در آنجا کفاره گناهان را مي گذرانند) در نزد پروتستان ها پذيرفته شده نيست.(1)

يکي از دلايلي که پروتستان ها کتاب دوم مکابيان را در فهرست کتاب‌هاي قانوني عهد عتيق قرار نمي‌دهند و آن را از کتاب‌هاي اپوکريفايي قلمداد مي کنند، تأکيد اين کتاب بر مسئله برزخ (42:12 و 46) است.(2)

اختلاف بعدي پروتستان ها و کاتوليک ها در منابع و ماخذ اصول اعتقادي است، پروتستان‌ها کتاب مقدس را تنها منبع اساسي براي ايمان مسيحي مي شمارند و گفته هاي پاپ و سنن کليسايي از اعتبار چنداني نزد آنان برخوردار نيست و تنها مطالبي را داراي اعتبار مي دانستند که بتوان از کتاب مقدس شاهدي براي آن اقامه کرد.

از سوي ديگر، تفسير کتاب مقدس نبايد در انحصار طبقه‌اي خاص به نام روحانيون و اسقف‌ها باشد و هر کدام از ايمان آورندگان مسيحي حق برداشت از متون ديني را داراست، به همين دليل، وجود فرقه هاي متعدد در ميان پروتستان ها طبيعي تلقي مي شود.(3)

لوتر، ديدگاه کليساي کاتوليک را که روحانيون برگزيده کاهنان الهي محسوب مي‌شوند، مردود خواند و اين اعتقاد را که تنها روحانيان، کليسا خوانده مي شوند، انکار کرد، در ديدگاه او تمام مسيحيان از نظر روحاني در يک مرتبه قرار داشتند و همگي روحاني محسوب مي شدند، تنها تفاوت آنها در اختلاف وظايف و عملکرد آنان بود.(4)

پروتستان ها همچون ارتدوکس ها مناصب کليسايي را تنها به سه رتبه، يعني اسقفي، کشيشي و شمّاسي، تقسيم مي کنند، به علاوه، لزوم تجرد کشيشان را هم از ابتدا انکار کرده بودند، لوتر تأکيد مي کرد که بايد به کشيشان اجازه زناشويي داده شود.(5)

از سوي ديگر، اولين نزاع مهم ميان لوتر و کليساي کاتوليک، پس از بحث جنجالي سايموني (فروش مناصب کليسايي)، رياست پاپ بود، پروتستان ها رياست پاپ بر کليسا را به رسميت نمي شناسند.(6)

اختلاف مهم ديگر ميان پروتستان ها و کاتوليک ها در مسئله عشاي رباني است، در اين آموزه، 3 تفاوت به چشم مي خورد، کاتوليک ها اين آيين را به منزله تقديم قرباني به خداوند مي دانند که لازم است تحت اشراف روحانيون انجام پذيرد، به علاوه بر اين مطلب پاي مي فشارند که در مراسم عشاي رباني، نان و شراب، حقيقتاً و ذاتاً به خون و گوشت مسيح تبديل مي شود، اين آموزه را «تبدل جوهر» مي نامند؛ اما لوتر معتقد بود که ندادن جام عشاي رباني به دست غير روحانيان باوري نادرست است.

وي اين فکر را که هر بار برپايي عشاي رباني به منزله تجديد قرباني حضرت عيسي مسيح (ع) است، مطرود شمرد و در مقابل اين سخن که هنگام اجراي آيين مزبور نان و شراب مقدس، به نحو معجزه آسايي تغيير ماهيت مي دهند، سخت طغيان کرد.

لوتر به جاي اين نظريه، ديدگاه خود موسوم به «هم ذات شدن» را قرار داد، و عميقاً به حضور خداوند در همه جا اعتقاد داشت و بنا بر اين قبول مي کرد که خداوند از همان اول در اجزاي نان و شراب حضور داشته است.(7)

از ميان آيين هاي هفت گانه مقدس، پروتستان ها تنها غسل تعميد و عشاي رباني را که در کتاب مقدس ذکر شده است، مقدس مي دانند.(8)

پروتستان ها آداب ورود به منصب روحاني را براي انتصاب فرد به خدمت روحاني انجام مي دهند؛ اما آن را يکي از شعاير مقدس نمي دانند، به همين ترتيب، آيين ازدواج هم به صورت رسمي مذهبي؛ اما غير مقدس در پيروان اين مذهب وجود دارد، آيين تأييد هم از وضعيت نسبتاً مشابهي برخوردار است كه برخي از فرقه‌هاي پروتستان آن را در مقام عرفي مسيحي و نه آييني مقدس پذيرا شده اند.(9)

کليساي پروتستان مخالفت خود را با اعترافات و آمرزش گناهان به دست کشيش و با شفاعت خواستن از مقدسان اعلام کرده است، کتاب مکابيان (14:15) و کتاب باروک (4:3) حاوي مطالبي در مورد شفاعت است که پروتستان ها آنها را قانوني نمي دانند.

دعا براي مردگان که در کليساي کاتوليک و ارتدوکس تجويز شده و سبب دريافت احتمالي نور الهي است، در کليساي پروتستان فاقد ارزش است كه به گفته لوتر؛ بايد زيارت اماکن مقدس (حج)، روزه و برگزاري مراسم دعا براي مردگان منسوخ شود.(10)

کتاب دوم مکابيان که متضمن مطلبي در رجحان دعا براي مردگان است (44:12) مورد اعتماد پروتستان ها نيست.

از اختلافات ديگر اين دو فرقه مي توان به عبادت شمايل (ايقونات11) اشاره کرد، تصاوير شخصيت هاي مقدس کليسايي و فرشتگان از ديرباز مورد احترام فوق العاده کليساي کاتوليک بوده است كه بر طبق تعاليم رسمي کليسايي، احترام به تصاوير تنها در صورتي که به قصد احترام به شخص صاحب تصوير باشد، جايز است.

پروتستان ها پرستش شمايل را تأييد نمي کنند، کتاب توبيت که حاوي مطلبي در تأييد پرستش فرشتگان است (12:13) از کتاب‌هاي مورد قبول پروتستان ها نيست.

تفاوت هاي ديگري نيز در برخي رسوم و اعتقادات ميان پروتستان ها و کليساي کاتوليک موجود است و گروه هاي مختلف پروتستان خود در تفسير بعضي آيين ها و سنن اختلافاتي با يکديگر دارند.(12)
 
1. ارتدوکس ها هم به برزخ اعتقادي ندارند، (توني لين، تاريخ تفکر مسيحي، ص 231.)

2 . ساروخاچيکي، کتاب مقدس را بهتر بشناسيم، پطرس بستاني، دايرة المعارف بستاني، ج 5، ص 380.

3 . پطرس بستاني، دايرة المعارف بستاني، ج 5، ص 380.

4 . توني لين، تاريخ تفکر مسيحي، ص 256.

5 . ويل دورانت، تاريخ تمدن، ج 6، ص 408.

6 . پطرس بستاني، دايرة المعارف بستاني، ج 5، ص 380.

7 . رابرت وير، جهان مذهبي، ج 2، ص 794.

8 . در ميان پروتستان ها، فرقه ي کواکر و ارتش نجات بخش اصولاً چيزي به نام آيين ها و شعاير مقدس ندارند.(جهان مذهبي، ج 2، ص 797.)

9 . رابرت وير، جهان مذهبي، ج 2، ص 790.

10 . توماس ميشل، مدخل الي العقيدة المسيحيه، ص 97؛ ويل دورانت، تاريخ تمدن، ج 6، ص 408.

11 . Icons تمثال هاي مسيح (ع)، مريم (س) و شخصيت هاي مقدس کليسايي.

12 . محمدرضا زيبائي نژاد، مسحيت شناسي مقايسه‌اي، ص 249 – 254.

/انتهاي پيام/