چگونگي آرامش دل با ياد خدا

در پرتو چنين ارتباطي احساس مي کند به غير خدا پناه بردن جز فرومايگي چيزي بر او نمي افزايد . دريچه ي دل چون با ياد پروردگار باز شد، انسان احساس مي کند خدا هم او را ياد کرده است، که خود مي فرمايد:

«فاذکروني اذکرکم واشکروا لي ولا تکفرون » (بقره/152)

مرا ياد کنيد، تا شما را ياد کنم، و شکر مرا به جا آوريد و کفران نعمت هاي من نکنيد . شما از طريق بندگي خداوند و با تمام وجود و دل وجان به ياد او باشيد، تا خداوند هم به ياد شما باشد و نعمت هايش را بر شما افزون کند .

امام صادق ( عليه السلام) مي فرمايند: «بدانيد هر کس از مؤمنان خدا را ياد کند، خداوند او را به خوبي ياد مي کند، پس در طاعت خداوند بکوشيد .» (1)

توجه به خدا در ايجاد آرامش قلبي بدين جهت است که:

1 - خداوند، هدف نهايي فطرت انسان است و انسان ناخودآگاه در طلب اين مطلوب نهايي در حرکت است و تا به او نرسد، آرام نمي گيرد.

2 - کسي که توجه به خدا ندارد در واقع به غير او که همان دنيا و مظاهر آن باشد، دل بسته است . اين فرد هر مقدار از نعمت ها و بهره هاي دنيا برخوردار گردد در هراس و دلهره ي بيش تري قرار ميگيرد; زيرا دايم در حسرت امري است که نصيب او نشده و در اضطراب است که آنچه دارد از دست ندهد .

بنابراين گرفتار رنج و اندوه دايمي ميشود و با کوچک ترين سختي و مصيبتي تعادل روحي خود را از دست داده، زندگي سخت و محنت باري را خواهد داشت . ترسيم قرآن از اين بحران روحي چنين است:

«ومن اعرض عن ذکري فان له معيشة ضنکا ونحشره يوم القيامة اعمي » (طه/124) و هر کس از ياد من روي (و دل) بگرداند، در حقيقت زندگي تنگ (و سختي) خواهد داشت و روز رستاخيز او را نابينا محشور مي کنيم .

روي گرداني از ياد خدا دو ثمره ي بسيار تلخ دارد:

1) داشتن زندگي ناگوار و تنگ

2) دوست شدن با شيطان همان گونه که قرآن مي گويد:

«ومن يعش عن ذکر الرحمن نقيض له شيطانا فهو له قرين » (زخرف/36) و هر کس از ياد (خداي) رحمان دل بگرداند، بر او شيطاني مي گماريم تا براي وي دم سازي باشد .

اگر انسان غرق در لذات دنيا شود به صورتي که او را از ياد خداي مهربان - که رحمت وسيعش همه ي موجودات را شامل مي شود - باز دارد، خداوند شيطاني را بر او مسلط مي سازد تا همواره با او هم نشين باشد، رشته هايي در گردن او افکنده، هر جا که خاطرخواهش باشد، او را ببرد .

ياد خدا و بقاي نشاط

خداوند در اين زمينه مي فرمايد:

«يا ايها الذين آمنوا اذا لقيتم فئة فاثبتوا واذکروا الله کثيرا لعلکم تفلحون » (انفال/45)

اي گروه مؤمنان هنگامي که دست هايي از دشمنان را در ميدان نبرد در برابر خود ديديد، ثابت قدم باشيد و خدا را فراوان ياد کنيد، باشد که رستگار و پيروز شويد.

هنگامي که سرباز مجاهد، به ياد قدرت بي پايان و رحمت گسترده ي الهي باشد، احساس مي کند در ميدان مبارزه تنها نيست . اين امر مي تواند در تمام صحنه هاي زندگي او در برابر ناملايمات مقاوم سازد .

خداوند براي دلداري رسول اکرم ( صلي الله عليه و آله) در برابر سختي ها، خطاب به او ميفرمايد:

«ولقد نعلم انک يضيق صدرک بما يقولون فسبح بحمد ربک وکن من الساجدين » (حجر/97 و 98)

ما مي دانيم که سخنان مشرکان سينه ي تو را تنگ و ناراحت مي سازد، روح لطيف و قلب حساس تو نمي تواند در برابر بدگويي هاي آنان ساکت بنشيند و سخنان کفر آميز آنان را تحمل کند، به همين دليل اندوهگين مي شوي . براي برطرف شدن اين ناراحتي به تسبيح پروردگارت بپرداز و در برابر ذات پاکش سجده به جاي آور . ذکر خداوند اثرات بد گفتار آنان از بين برده، به تو نيرو و توان تحمل بيش تر مي بخشد .

هر چند خطاب آيه به پيامبر اکرم ( صلي الله عليه و آله) است، ولي در نهايت آن شامل همه ي افراد مي شود . هر کس مي خواهد در برابر سختي ها مقاوم باشد و هميشه به ياد خدا باشد و او را حاضر و ناظر بر کردار خويش بداند .

قرآن آرامش اولياي الهي را چنين بيان مي کند:

«الا ان اولياء الله لا خوف عليهم ولا هم يحزنون الذين آمنوا وکانوا يتقون » (يونس/62 و 63) آگاه باشيد که بر دوستان خدا نه بيمي است و نه آنان اندوهگين مي شوند; همانان که ايمان آورده و پرهيزگاري ورزيده اند .

ترس و اندوه، دو حالت رواني و برهم زننده ي آرامشند . نفي آن دو از سوي اولياي خدا، مساوي با حصول آرامش و برطرف شدن اضطراب دوستان راستين خدا آن قدر به خدا نزديک شده اند که ميان آنان و خدا فاصله اي نيست، آنان از هر گونه وابستگي به جهان ماده آزادند، نه با از دست دادن امکانات مادي فريادشان بلند ميشود، و نه ترس از آينده افکارشان را به خود مشغول مي سازد .

اولياي خدا، کساني هستند که حوادث ناگوار روزگار در ديدگاه آنان زشت و ناخوشايند جلوه نمي کند، هر چه از دست بدهند غمي به دل راه نداده و اندوه بر چهره شان نمي نشيند، اينان برخوردار از اطمينان و آرامش نفس هستند .

آرامش اولياي خدا بشارتي از سوي خداوند به آنان است، که از راه ايمان وتقواپيشگي به اين مقام رسيده اند که نه در دنيا و نه در آخرت از هيچ نترسند و بر هيچ امري نگران نباشند; جز مواردي که خدا خواهد، و خداوند خواسته تا از پروردگار خويش و از دست رفتن کرامت الهي، ناراحت باشند که اين ترس و حزن، تسليم در برابر خداست . (2)

در آيات و روايات متعددي ياد خداوند را از جنبه هايي چون تشويق به آن، فوايد دنيوي و اخروي آن، زمان ومکان آن و کيفيت ذکر، را تاکيد کرده اند; که بسياري ازخطاهايي که بشر انجام مي دهد به سبب غفلت او از خداست; بي شک اگر انسان همواره به ياد خدا باشد و خود را در پيشگاه الهي حاضر ببيند، از کردارهاي ناپسند خودداري مي کند .

پي نوشت ها:

1 . تفسير کنز الدقايق، ج 2، ص 194

2 . - ر . ک: الميزان، ج 10، ص 88 . تفسير نمونه، ج 8، ص 332

/انتهاي پيام/