روز جمهوري اسلامي
گروه انديشه؛ نام جمهوري اسلامي كه از سوي امام خميني بر نظام سياسي حاكم بر كشور نهاده شد نيز قابل تأمل است. اين عبارت تركيبي از دو كلمه ي جمهوري به معناي حكومتي كه مردم آن را به وجود آوردهاند(اين كلمه از ريشه ي جمهره به معني توده و انباشته ميآيد؛ جمهوري به معني نظامي است كه ريشه در اراده ي انبوه مردم داشته باشد)، و اسلامي به معني ريشه و ماهيت ديني نظام و جهتدهنده ي اصلي حكومت است. جمهوري اسلامي به معني حكومتي است كه با الهام از تعاليم ديني و با اراده ي مردم شكل گرفته است.
واژه ي اسلامي متمايز كننده ي حكومت جمهوري حاكم بر ايران از ساير نظام هاي جمهوري متداول در جهان است. هدف اين است كه در اين نظام، ارزش هاي الهي و قرآني بر تمامي شئون حاكميت داشته باشد و ولي فقيه، ولايت امر و امامت امت را بر عهده گيرد و علاوه بر تأمين زندگي مردم مسئوليت هدايت آن ها و كمك به رشد و تعالي ايشان را نيز بر عهده داشته باشد. از اين رو عبارت تركيبي جمهوري اسلامي جامعترين عنواني است كه بر يك نظام مردمي متكي بر مباني اسلامي نهاده شده است.
آنچه كه در 12 فروردين 1358شكل گرفت نيز اولين حكومتي است كه در ايران با اين مختصات موجوديت خود را در فضاي سياسي دنياي امروز اعلام كرد. از اين رو توفيق در برقراري چنين نظامي آن هم در كشوري كه در طول تاريخ چند هزار ساله ي خود همواره در سلطه ي شاهان وابسته به بيگانه قرار داشته يك امتياز بزرگ براي انقلاب اسلامي ايران به حساب ميآيد.
در آستانه ي برگزاري رفراندوم جمهوري اسلامي امام خميني در پيامي که صادر کردند، دو نكته ي اساسي را متذكر شدند. يكي ضرورت شركت همه جانبه ي مردم در رفراندوم با توجه به شرايط سياسي حساس ايران و كمين دشمنان اسلام و ديگري آزاد بودن عموم مردم در انتخابات نظام دلخواهشان.
در بخشهايي از اين پيام آمده است: «...اين رفراندوم سرنوشت ملت ما را تعيين ميكند. اين رفراندوم يا شما را به آزادي و استقلال ميكشاند و يا مثل سابق، به اختناق و پيوستگي به غير. اين رفراندوم چيزي است كه همه بايد در آن شركت كنند... شما ميتوانيد هر فرمي را كه ميخواهيد انتخاب كنيد... شما حق داريد و ميتوانيد كه در اين ورقه جمهوري دمكراتيك را بنويسيد، رژيم سلطنتي يا هر چه را ميخواهيد بنويسيد. در اين مورد مختار هستيد.»(اطلاعات، 11/1/58؛ گاه شمار سياست خارجي ايران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، ج 1، ص136)
اين اوج اعتماد به نفس امام بود كه در شرايطي كه فقط 50 روز از پيروزي انقلاب ميگذشت و دشمنان داخلي و خارجي انقلاب، همه جا در كمين بودند، خاضعانه از مردمي كه اين انقلاب را به پا كردهاند، خواست باز به ميدان بيايند و هويت آينده ي كشور خود را با اراده ي خويش رقم بزنند. پاسخ صريح مردم نيز دلگرم كننده بود. گرچه همه ميدانستند آرمان مردم چيست. چرا كه هيچ كس فرياد مردم را در صحنههاي پرشكوه انقلاب فراموش نكرده بود، اما در عين حال در آن زمان اين سئوال مطرح بود كه آيا مردم در مرحله ي تثبيت نظام مورد نظر خود همچنان پابرجا هستند؟ آيا در پاي صندوق هاي رأي حضور خواهند يافت؟ و آيا آرايشان با انقلابشان همسو خواهد بود؟ بسياري از محافل خبري جهان به ويژه راديو بي.بي.سي، منابع خبري آمريكا و راديو رژيم صهيونيستي، موضوع حضور مردم در رفراندوم و يا نوع آراء آنان را زير سؤال برده بودند.
امام خميني نه تنها از اين خطرات و تهديدات نهراسيدند بلكه با شناختي كه از مردم داشتند، آنان را در گزينش نظام دلخواهشان آزاد گذاردند و تنها براي ايفاي نقش رهبري خود بر جامعه و انقلاب، تأكيد كردند: «من به جمهوري اسلامي رأي ميدهم» و در جاي ديگري به كساني كه نيات، مقاصد و افكار ديگري در سر داشتند، صريحاً هشدار دادند كه: «مردم تنها يك چيز را ميخواهند؛ جمهوري اسلامي، نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد.»
رمز و راز پيروزي انقلاب و تداوم آن در همين عبارت نهفته است. امام هيچگاه براي خشنود كردن اين و آن، چيزي را هم عرض اسلام قرار ندادند و براي نگهداشتن نيروهايي كه به اسلام نميانديشيدند، از آرمان مردم كه همان اجراي احكام اسلامي بود، صرف نظر نكردند. يكي از نكاتي كه امام اصرار داشت توسط مسئولان نظام جمهوري اسلامي رعايت شود، اين بود كه به گونهاي عمل كنند كه نهضت ها و حركت هاي آزاديبخش در جهان اسلام تصور نكنند كه ميتوان اسلامي بودن را با ساير انديشهها و مشربهاي سياسي و فكري، درهم آميخت. امام تأكيد داشت كه مسئولان بايد سعي كنند صرفاً اسلامي بينديشند و در چارچوب انديشههاي اسلامي به تمهيد امور بپردازند.
در هر حال مردم در همه پرسي تعيين هويت سياسي آينده ي كشور فعالانه شركت كردند و 2/98 % آنان به نظام جمهوري اسلامي رأي دادند.
امام خميني در صبحگاه 12 فروردين، علاوه برتبريك به مردم به دليل برقراري نظام جمهوري اسلامي، ماهيت و ويژگي هاي اين نظام را نيز بر شمردند. گرچه نزديك به سه دهه از صدور آن پيام ميگذرد ولي همچنان بايد از آن به عنوان منشور نظام جمهوري اسلامي ياد كرد. بخش هايي از سخنراني امام(ره) چنين است: «در جمهوري اسلامي بايد تمام مسايلي كه در ايران است متحول بشود. در جمهوري اسلامي بايد دانشگاه ها متحول بشوند؛ دانشگاه هاي وابسته، به دانشگاه هاي مستقل متبدل بشود. فرهنگ ما بايد متبدل بشود؛ فرهنگ استعماري، فرهنگ استقلالي بشود. دادگستري ما بايد متحول بشود؛ دادگستري غربي به دادگستري اسلامي متبدل بشود. اقتصاد ما بايد متحول بشود؛ اقتصاد وابسته به اقتصاد مستقل متبدل بشود. تمام چيزهايي كه در حكومت طاغوت بود و به تَبَع اجانب در اين مملكت ضعيف، در اين مملكت زير دست، پياده شده بود با استقرار حكومت اسلامي و حكومت جمهوري اسلامي تمام اينها بايد زير و رو بشود. بايد مردم خودشان را اصلاح بكنند. طبقات مختلف به طبقات پايين ظلم نكنند. بايد حق فقرا، حق مستمندان داده بشود. تمام اينها در جمهوري اسلامي بايد عمل بشود. اگر دولتي را ديد كه خلاف ميكند، ملت بايد تودهني به او بزند. اگر چنانچه دستگاه جابري را ديد كه ميخواهد به آن ها ظلم كند، بايد شكايت از او بكنند و دادگاه ها بايد دادخواهي بكنند؛ و اگر نكردند خود ملت بايد دادخواهي بكند، برود توي دهن آن ها بزند. بايد بازار ما بازار اسلامي باشد؛ بازار ما از بيانصافي بايد شستشو بشود. بايد دولت ما و همه ي دولت هايي كه بعدها ميآيند همه روي موازين اسلامي باشد، وزارتخانهها روي موازين اسلامي باشند، ادارات دولتي روي موازين اسلامي باشند. بايد مملكتي كه رنگِ طاغوت دارد مبدل بشود به مملكتي كه رنگِ الله دارد. بايد مملكت طاغوتي به مملكت الهي تبديل شود.
در جمهوري اسلامي ظلم نيست. در جمهوري اسلامي اينطور مسايلي كه زورگويي باشد نيست. نميتواند طبقه ي غني بر طبقه ي فقير زور بگويد، نميتواند استثمار كند. من به همه ي اقشار ملت ـ به تمام ـ عرض ميكنم كه در اسلام هيچ امتيازي بين اشخاص غني و غير غني، اشخاص سفيد و سياه، گروه هاي مختلف، سني و شيعه، عرب و عجم و ترك و غير ترك ـ به هيچ وجه ـ امتيازي ندارند. قرآن كريم امتياز را به عدالت و به تقوا دانسته است. كسي كه تقوا دارد امتياز دارد، كسي كه روحيات خوب دارد امتياز دارد؛ اما امتياز به ماديات نيست، امتياز به دارايي ها نيست. بايد اين امتيازات از بين برود؛ و همه ي مردم عليالسّواء هستند. همه در حقوق مساوي هستند. اقليت هاي مذهبي حقوقشان رعايت ميشود؛ اسلام براي آن ها احترام قائل هست. براي همه ي اقشار احترام قائل است. دستجاتي كه زبان هاي مختلف دارند، اين ها همه برادرهاي ما هستند و ما با آن ها هستيم و آن ها با ما هستند؛ و همه اهل يك ملت و اهل يك مذهب هستيم.
اميدوارم كه در هر سال روز 12 فروردين روز عيد ملت ما باشد. ما به همه ي ملت تبريك عرض ميكنيم و من اين روز را بر ملت عزيز خودمان، به همه ي اقشارشان، تبريك عرض ميكنم. مبارك باد بر شما اين عيد. مبارك باد بر شما اين جمهوري اسلامي.»(صحيفه ي امام، ج6، صص 465ـ 457)
/انتهاي پيام/