چگونه با مردم زندگى كنيم؟

حضرت على(عليه السلام) مى فرمايند: «خالِطُوا النّاسَ مُخالَطَةً إِنْ مُتُّمْ مَعَها بَكَوْا عَلَيْكُمْ، وَإِنْ عِشْتُمْ حَنُّوا إِلَيْكُمْ; با مردم آنچنان معاشرت كنيد كه اگر مرديد براى شما اشك بريزند، و اگر زنده مانديد با اشتياق به سوى شما آيند.»(1)

اساس تعليمات اسلامى بر اجتماع و جمعيت است، يعنى اسلام اصل را جامعه مى داند و افراد در دل جامعه پرورش پيدا مى كنند و لذا مى بينيم كه عبادات در اسلام شكل جمعى دارد. اصل در نماز، جماعت است و نماز فرادا غير رسمى است. تمام اذكار در نماز جنبه جمعى دارد حتى اذان و اقامه اش و سوره حمد جمعى است. سلام نماز هم بر محور جماعت است. روح حج هم جماعت است.

لذا هر چه پيوند جامعه را محكم كند مورد تأييد اسلام است و هر چه آن را سست كند مبغوض است. سخن چينى، غيبت و تهمت، پيوندها را قطع مى كند، اصلاح ذات بين، تعاون و همكارى، برآوردن حوائج مردم، محبوب است چون باعث پيوند است.

با توجه به اين بينش برويم سراغ كلام على(عليه السلام) كه مى فرمايد طورى زندگى كن كه فقدان شما دردناك باشد و زندگى شما مورد محبّت مردم باشد.

معمولاً جامعه را به بدن تشبيه مى كنند كه بدن انسان داراى گوش، چشم، دست و پا و غيره است، در جامعه هم افرادش اين گونه اند كه يك عده چشم جامعه اند، يك عده گوش جامعه هستند، يك عده زبان گوياى جامعه هستند، يك گروه مغزهاى متفكر يك جامعه هستند و گروهى دست و پاى يك جامعه و آنچه مهم است اين است كه انسان بايد سعى كند كه يك عضو مفيد جامعه باشد نه زائد جامعه كه بايد كنارش زد، بعضى افراد در جامعه هستند كه عضو مضر جامعه هستند و مردنشان جشن و شادى آور است و افرادى هستند كه عضو مفيد جامعه هستند كه مرگشان موجب غم و غصه است.

امام صادق(عليه السلام) مى فرمايند: مرد براى اداره خانه و خانواده اش بايد سه كار انجام دهد، هر چند بر خلاف طبع او باشد: «مُعاشَرَة جَميلَة، وَسَعَة بِتَقدير، وَغِيْرَة بِتَحَصُّن; خوشرفتارى، گشاده دستى به اندازه و غيرت و ناموس دارى.»(2)

امام على(عليه السلام) فرموده است: «اُبذُلْ لاِخيكَ دَمَكَ وَمالَكَ، وَلِعَدُوِّكَ عَدْلَكَ وَاِنْصافَكَ، وَلِلعامَّةِ بِشرَكَ وَإحسانَكَ; جان و مالت را فداى برادرت كن و عدل و انصاف را نثار دشمنت ساز و خوشرويى و احسانت را به عموم مردم ببخش.»(3)

امام حسن مجتبى(عليه السلام) فرموده اند: «صاحِبِ النّاسَ مِثلَ ما تُحبُّ أن يُصاحِبوكَ بِهِ; با مردم آن گونه رفتار كن كه دوست دارى با تو رفتار كنند.»(4)

1. نهج البلاغه، حكمت 10.
2. بحارالانوار، ج 78، ص 236.
3. همان مدرك، ص 50.
4. أعلام الدين، ص 297.

/انتهاي پيام/