شبکه اجتماعي روحانيت و جنگ نرم

گروه انديشه؛ 1ـ وقتي وارد کوره دهات هاي سرزمين پارسي مي شويم، در نقاطي که بعد از گذشت سال ها هنوز خبري از بسياري از امکانات شهري نيست و در مکان هايي که مردم از سر ناچاري به مناطق ديگر مهاجرت مي کنند، در بسياري از اين مکان ها، بدون آنکه چندان برايمان تعجب برانگيز باشد، با يک مُبلّغ ديني روبه رو مي شويم که با زندگي روزمره ي مردم انس گرفته و در آن سهيم است.

روحاني روستا، در حالي که عهده دار بسياري از کارهاي مهم زندگي روزمره ي مردم است، با آن ها مي نشيند، غذا مي خورد، هم صحبت مي شود، در تجمعات آن ها شرکت مي کند و ... اين چنين است که مردم با او مأنوس مي شوند، به او اعتماد مي کنند و آموزه هاي ديني و اخلاقي او را پذيرا مي شوند.

مسجد روستا به عنوان کانون گردهم‌آيي‌هاي مردم به مديريت روحاني روستا، مرکزي براي برگزاري مراسمات عمومي و مديريت بسياري از امور اجتماعي مردم بوده و در بسياري از زمان ها کانون مبارزه با هرگونه تهاجم به روستاست. اين چنين است که روحاني روستا و مسجد آن به يک نقطه ي کانوني مهم در روستاهاي ايران زمين مبدل شده است.

2ـ وقتي وارد روستاهاي بزرگتر و شهرهاي امروزي مي شويم، نقاط کانوني از اين دست متعدد مي شوند و هر محلي براي خود چنين مرکزي دارد که نقشي مشابه آن چه گفته شد، بر عهده گرفته است. اين نقاط کانوني متعدد هرکدام به صورت جداگانه با مرکزيت هايي به نام مجتهدين شيعه ارتباط برقرار مي کنند، تغذيه ي مالي و معنوي مي شوند و از طريق اين مراکز به هم پيوند يافته و در تعامل و هم افزايي با يکديگر قرار مي گيرند. اينچنين است که «شبکه ي اجتماعي روحانيت شيعه» شکل مي گيرد.

3ـ شبکه هاي اجتماعي، اگر چه در سال هاي اخير به کمک دنياي مجازي در عرصه ي زندگي اجتماعي مورد توجه قرار گرفته و به عاملي تأثير گذار در جهان امروز مبدل شده، اما باعث شده است تا توجهي دوباره نسبت به شبکه هاي سنتي موجود صورت گيرد.

در جامعه ي ايراني در کنار شبکه ي اجتماعي سنتي روحانيت و شبکه ي اجتماعي بسيج، هيئت هاي مذهبي نيز از ساختاري نزديک به يک شبکه ي اجتماعي برخوردار است.

4ـ شبکه ي اجتماعي روحانيت شيعه، که به ابتکار امام محمد باقر(ع) و امام جعفر صادق(ع) پايه ريزي شد و شکل گرفت، بي ترديد از نخستين و ماندگارترين شبکه هاي اجتماعي است که توانست در گذر زمان، مذهب شيعه را از اقليتي انگشت شمار، به جمعيتي مهم و تأثيرگذار در جهان اسلام تبديل کند.

در جهان مرزبندي شده ي امروز، شيعيان اگرچه با به وجود آمدن مفهوم مدرني چون ناسيوناليسم و پراکندگي جمعيت دچار تشتت اجتماعي هستند، با وجود اين همچنان از طريق اين شبکه ي اجتماعي در تعامل با يکديگر و در اتصال معنوي با مراکزي چون قم و نجف قرار دارند.

5ـ شبکه هاي اجتماعي در جنگ نرم يکي از ابزار مهم و تأثيرگذار هستند و به همين دليل نگاهي دوباره به شبکه هاي اجتماعي موجود و انجام اصلاحات لازم در آن ها و بازسازي مجدد، براي مواجهه، بسيار ضروري و مهم است.

6ـ شبکه ي اجتماعي روحانيت در ايران، در اين ميان از اهميتي بي بديل برخوردار است و لاجرم بايد به بازسازي خود براي مواجهه با جنگ نرم بپردازد. آن چه در بازسازي اين شبکه ضروري به نظر مي رسد، به قرار زير است:

- توجه مضاعف به ويژگي هاي اصيل طراحي شده براي اين شبکه از جمله زهد، اخلاق و دانش آموزي براي افزايش انسجام دروني؛

- توجه به نقش مساجد به عنوان مرکز اصلي مديريت معنوي محلات؛

- افزايش توانايي هاي روحانيت مساجد با برگزاري دوره هاي آموزشي فشرده ي تکميلي چون مديريت، روان شناسي، تعليم و تربيت، ارتباطات، روابط عمومي و...

7ـ بازسازي و تقويت شبکه ي اجتماعي روحانيت در کنار بازسازي شبکه ي اجتماعي بسيج و تبديل هيئت هاي مذهبي به يک شبکه ي اجتماعي از طريق ايجاد سرپل هاي ارتباطي مي تواند به تشکيل جبهه هاي ريشه دار، مستحکم و پرقدرت در برابر جنگ نرم منجر شود.

منبع : هفته نامه خبري ـ تحليلي پنجره، شماره ي 37

/انتهاي پيام/