حيا و راه زياد كردن آن!

قال رسول الله(صلى الله عليه وآله): «الْحَياءُ مِنَ الإيمانِ».(1)

پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) مى فرمايد: «حيا از ايمان است».

علماى علم اخلاق حيا را حالت انقباض نفس مى دانند كه در مقابل زشتيها خود را عقب مى كشد. سرچشمه حيا مثل بسيارى از عكس العملهاى انسان همان معرفت و شناخت است. انسان وقتى زشتى عملى را مى شناسد خودش را در مقابل آن حفظ مى كند.

حيا يك عامل مهمّ باز دارنده است و باعث مى شود كه انسان به بسيارى از گناهان آلوده نشود، به عنوان مثال، حيا مانع مى شود از اينكه دروغ بگويد، غيبت كند يا ريا كند. و خودش را در مقابل چنين اعمالى حفظ مى كند.

وقتى حياى انسان از بين رود، ديگر ميان او و گناهش مانعى وجود نخواهد داشت.

در احاديث اهل بيت(عليهم السلام) روى حيا تأكيد بسيار شده است، پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)در حديث مورد بحث مى فرمايد: حيا و شرم، از ايمان است.

حيا يك حالت دفاعى است مثل سيستم دفاعى بدن كه وقتى ميكروبى وارد بدن مى شود اين سيستم آن را نابود مى كند.

و همچنين حضرت على(عليه السلام) مى فرمايد: «وَ مَنْ كَثُرَ خَطَؤُهُ قَلَّ حَياؤُهُ، وَ مَنْ قَلَّ حَياؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ، وَ مَنْ قَلَّ وَرَعُهُ ماتَ قَلْبُهُ، وَ مَنْ ماتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النّارَ; كسى كه خطايش زياد شود حيايش كم مى شود (چون وقتى يك بار گناه كند خجالت مى كشد; امّا وقتى تكرار شد ديگر خجالت نمى كشد و حيا كم مى شود) و كسى كه حيايش كم شد، زهدش كم مى شود (پرهيز از گناه نمى كند) و كسى كه پرهيز از گناهش كم شود، قلبش مى ميرد، و كسى كه قلبش بميرد، اهل جهنّم است».(2)

پس بى حيايى انسان را به جهنّم مى كشاند.

امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد: «لا إيمانَ لِمَنْ لا حَياءَ لَهُ; كسى كه ايمان ندارد، حيا نيز ندارد».(3)

در هر جامعه اى گناه تكرار شود، حيا از بين مى رود و هرگاه گناه تكرار بشود ابهّت آن جامعه از بين مى رود يا ابهت آن گناه يا ابهت آن كار خوب از بين مى رود.

چه كنيم كه حيا زياد شود و اين سپر هميشه باشد؟

دو راه وجود دارد:

1. كسب معرفت بيشتر; يعنى در مورد عواقب گناه بيشتر فكر كنيم و درباره خدا معرفتمان بيشتر شود، و باور كنيم كه عالم محضر خداست.

2. وقتى گناهى از ما سر زد، فوراً توبه كرده و اين ديوار شكسته را تعمير كنيم.

1. تحف العقول، حكمت 161.

2. نهج البلاغه، كلمات قصار، 349.

3. اصول كافى، ج 3، ص 166; بحارالانوار، ج 71، ص 331 ; ميزان الحكمه، مادّه «الحياء».

/انتهاي پيام/