پيشگيري از افسردگي با نماز صبح

 افسردگي (Depression) حالتي احساسي است که مشخصه اش اندوه، بي احساسي (apathy) ، بدبيني (Pessimism) و احساس تنهايي است 

اين بيماري که امروزه از شيوع بالايي در ميان مراجعه کنندگان به کلينيک هاي روانپزشکي برخوردار است، داراي تظاهرات متنوع و زيادي بوده که از مهمترين آنها مي توان به اختلالات خواب اشاره نمود.

تحقيقات نشان مي دهد 75 درصد از بيماران افسرده مشکلي در خواب (چه به صورت بي خوابي و چه پرخوابي) دارند و همچنين علايم اين بيماران در هنگام صبح تشديد مي شود.

نکته جالب و قابل توجه و مورد بحث ما اين است که در اين بيماران چگالي (REM حرکت سريع چشم) در نيمه اول خواب و همچنين کل زمان REM افزايش يافته و فاصله ميان به خواب رفتن تا شروع اولين دوره REM يعني (latency - REM) کم شده و مرحله 4 خواب نيز کاهش مي يابد . (1)

پس به عبارت ساده تر مي توان گفت، افراد افسرده زمان بيشتري را در مرحله خواب REM به سر مي برند . يعني به ميزان بيشتري نسبت به سايرين خواب مي بينند .

حال ببينيم، اين موضوع چه ارتباطي با نماز صبح دارد، يعني نماز صبح چه اثر درماني مي تواند در اين بيماران داشته باشد؟

به طور متوسط 20 - 15 دقيقه طول مي کشد تا يک فرد معمولي به خواب رود . پس در عرض 45 دقيقه وارد مراحل 3و4 خواب شده که اين مراحل عميقترين مراحل خواب اند . يعني بيشترين تحريک براي بيدار کردن فرد در اين مراحل لازم است.

حدود 45 دقيقه پس از مرحله 4 است که نخستين دوره حرکات سريع چشم (REM) فرا مي رسيد. هر چه از شب مي گذرد، دوره هايREM طولاني تر و مراحل 3و4 کوتاه تر مي شود. بنابراين در اواخر شب، خواب شخص سبک تر شده و رؤياي بيشتري مي بيند (يعني خواب REM اش بيشتر مي شود). پس قسمت اعظم خواب REM در ساعات نزديک صبح بوقوع مي پيوندد. و از طرفي ديديم که يکي از مشکلات مهم بيماران افسرده، افزايش يافتن طول خواب REM و خواب ديدن زياد است . از اين جهت يک مبناي مهم در توليد داروهاي ضد افسردگي ايجاد داروهايي است که کاهش دهنده مرحله REM خواب باشند (از جمله داروهاي ضد افسردگي سه حلقه اي) .

علاوه بر اين يک روش درماني جديد براي بيماران افسرده، بيدار نگه داشتن آن ها براي کاهش ميزان REM است، که بهترين شکل آن نماز صبح است. (2) زمان نماز صبح که مورد تاکيد قرآن و همچنين بسياري از روايات بوده، سبب کاهش قابل توجه ميزان خواب REM در اشخاص مي شود . زيرا شخص نمازگزار که خود را ملزم به اقامه نماز صبح مي داند و بايد صبح گاه بيدار شود، پس در حقيقت جلوي ورود به مرحله قابل توجهي از REM را مي گيرد . از اين جهت بيداري صبحگاهي براي نماز خود به تنهايي مي تواند يک عامل مهم بدون عارضه در پيشگيري از افسردگي مطرح باشد که بر تمام روشهاي درماني دارويي و غير دارويي ارجح است، چرا که پيشگيري بر درمان مقدم است .

لازم به ذکر است آثار روحي و رواني ايمان به خدا و اقامه نماز بسيار زياد است و نکات علمي بسيار شگرفي در اسرار سحر که مورد تاکيد فراوان اسلام نيز بوده، نهفته است که انسان با دانستن آنها از تمام وجود زمزمه مي کند;

اقم الصلوة لدلوک الشمس الي غسق اليل قرءان الفجر ان قرءان الفجر کان مشهودا (3)

نماز را از زوال آفتاب تا نهايت تاريکي شب برپا دار و (نيز) نماز صبح را، زيرا نماز صبح همواره (مقرون با) حضور (فرشتگان) است .

پي نوشت:

1 . روانپزشکي باليني کاپلان، ترجمه دکتر مرسده سميعي و دکتر حسن رفيعي، ص 152 .

2 . 40 نکته پزشکي پيرامون نماز، دکتر مجيد ملک محمدي، ص 3 .

3 . الاسراء (17): 78 .

پايگاه حوزه.

/انتهاي پيام/