مسئوليت والدين در تربيت کودک

گروه معارف «شبکه خبر دانشجو»، از آنجا که بعضي از صفات نيک در وجود انسان، ريشه فطري دارد و کودک، معناي آن صفات را درک مي کند، لذا بر مربّي لايق، لازم است اين درک فطري را طوري پرورش دهد که از دوران کودکي، آن را از وظايف خود بشناسد. گرچه نفقه فرزندان، بر پدران است و بر پدر متمکن، تأمين زندگي فرزندان، لازم است. ولي مسئوليت پدران، منحصر به اداره زندگي مادّي کودکان نيست؛ بلکه آنچه مهم است، پرورش روحي آنهاست.

در اسلام، ادب و تربيت فرزندان، از تأمين حوائج جسماني آنان ارزنده تر است. امام سجاد عليه السلام مي فرمايد:

و أمّا حقّ ولدک فأن تعلمي انّه منک و مضاف اليک في عاجل الدّنيا بخيره و شرّه و انّک مسئول عمّا ولّيته به من حسن الأدب و الدّلالة علي ربّه عزّ و جل و المعونة له علي طاعته.(1)

حقّ فرزندت اين است که بداني وجود او از توست و خوبي ها و بدي هاي او در اين دنيا، وابسته به توست. بداني که در حکومت پدري و سرپرستي او مسئولي و موظّف هستي که فرزندت را با آداب و اخلاق پسنديده، پرورش دهي و او را به سوي خداوند بزرگ، راهنمايي کني و در اطاعت و بندگي پروردگار، ياري اش نمايي.

پرورش صحيح فرزندان، يک وظيفه مقدس است و در اين حديث، امام سجاد عليه السلام ، پرورش اخلاقي و ايماني کودکان را از وظايف مهم آنان دانسته و تربيت آنها مانند يک وظيفه مذهبي، در پيشگاه خداوند، اجر و پاداش دارد.

امام سجاد عليه السلام از پيشگاه پروردگار، براي حُسنِ تربيت فرزندان، چنين استمداد مي جويد.

و أعنّي علي تربيتهم و تأديبهم و برّهم.(2)

بار خدايا! مرا در تربيت و تأديب فرزندانم ياري و مدد فرما.

رسول خدا صلي الله عليه و آله به علي عليه السلام مي فرمايد:

يا علي! لعن الله والدين حملا ولدهما علي عقوقهما.(3)

اي علي! لعنت خداي بر پدر و مادري که فرزند خويش را بد تربيت کند و موجبات عاقِّ خود را فراهم نمايد.

لازم است که پدران و مادران، متوجّه مسئوليت خويش باشند و در پرورش ايمان و اخلاقِ فرزندانِ خود، کوشش نمايند.

خانواده به منزله اوّلين مدرسه تربيت کودک است و ايجاد شرايط لازم در محيط خانواده، به عهده پدر و مادر است. اگر فطريات، از کودکي با پرورشهاي صحيح تقويت شوند، تا پايان زندگي، ضامن خوشبختي کودک خواهد بود.

و اگر در خانواده به فطريات کودک توجّه ننمايند و او را با روشهاي ناپسند و غيرانساني تربيت کنند، رفته رفته انحراف پيدا مي کند.

مغز کودک، مانند فيلم عکاسي از تمام گفتار و رفتار پدر و مادر و اطرافيان خود عکس برداري مي کند و مشاهدات و شنيده هاي دوران کودکي، برنامه زندگي فرداي او خواهد بود.

در فرهنگ غرب، پدران و مادران بسياري هستند که به تربيت صحيح فرزندان خويش توجّه ندارند و آنان را به خُلقيات ناپسند، آلوده مي کند. پدران و مادراني که دروغ مي گويند، عهدشکني مي کنند، کودکان را فريب مي دهند، به وعده هاي خود وفا نمي کنند و از اين راه، به فرزندان و اجتماع، ستم غيرقابل جبراني مي نمايند.

تربيت صحيح و پرورش صفات پسنديده در کودک، تنها در پرتو برنامه صحيح علمي و عملي ميسّر است و پدر و مادر، بايد آن را به خوبي فرا گيرند. خانواده هايي که به فرا گرفتن وظايف تربيت کودک، بي علاقه باشند و يا وظايف خود را انجام ندهند، در پرورش صحيح فرزندان خويش، موفّق نخواهند شد.

احترام به کودک و حسن معاشرت پدر و مادر با وي، يکي از اساسي ترين عوامل ايجاد شخصيت در کودک است. پيامبر خدا صلي الله عليه و آله فرموده است:

أکرموا أولادکم و أحسنوا آدابکم.(4)

به فرزندان خود، احترام کنيد و با آداب و روش پسنديده با آنها معاشرت نماييد.

پدران و مادران مي توانند از راههاي مختلفي، قولي و عملي، به فرزندان خود، احترام کنند.

پدران و مادراني که در خانواده با فرزندان خود مهرباني مي کنند و شخصيت آنها را تحقير نمي کنند، خيلي زود به رشد معنوي مي رسند؛ ولي اگر در خانواده با خشنونت با کودکان رفتار کنند و با کارها و سخنان ناپسند خود، محيط وحشت و ترس به وجود آورند، استعدادهاي کودک سلب مي شود و به علّت ضعفي که در خود احساس مي کند، بي شخصيت و زبون بار مي آيد.

پدران و مادان، هرگز نبايد به فرزندان خود بگويند که تو پستي، احمقي، دروغگويي و...؛ زيرا هر يک از اين نسبتها به تنهايي، اهانت و بي احترامي به شخصيت کودک است و مانع رشد معنوي و تکامل او مي شود.

1 - الوافي، ج 1 (باب تفاصيل الحقوق لکل ذي حق)، ص 127.

2- صحيفه سجاديه، دعائه لولده.

3 - وسائل الشيعة، ج 15، ص 123، ابواب احکام اولاد، باب 22.

4 - کنزالعمّال، ح 49409.

/انتهاي پيام/