حلاوت ذكر معبود
گروه معارف «شبکه خبر دانشجو»، در دعاى روز چهارم ماه مبارك رمضان مىخوانيم:
اللهمّ قوّني فيهِ على إقامَةِ أمْرِكَ واذِقْني فيهِ حَلاوَةَ ذِكْرِكَ وأوْزِعْني فيهِ لأداءِ شُكْرَكَ بِكَرَمِكَ واحْفَظني فيهِ بِحِفظْكَ وسِتْرِكَ يـا أبْصَرَ النّاظرين.
خدايا نيرومندم نما در اين روز به پا داشتن دستور فرمانت وبچشان در اين روز شيرينى يادت را و مهيا كن مرا در آنروز راى انجام سپاس گذاريت به كـرم خودت نگهدار مرا در اين روز به نگاه داريت وپرده پوشى خودت اى بيناترين بينايان.
از آنجا كه عوامل غفلت در زندگى مادّى بسيار فراوان است و نيروها و وسوسههاى شياطين از هر طرف به سوى انسان حملهور مىشود، براى مبارزه با آن راهى جز ذكر كثير نيست و ذكر زياد يعنى توجّه به خدا با تمام وجود.
«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً* وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَأَصِيلًا»؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خدا را بسيار ياد كنيد و صبح و شام او را تسبيح گوييد». « احزاب، آيه 41 و 42»
بايد در همه حال به ياد خدا بود. به هنگام عبادت، صحنههاى گناه، به هنگام نعمت و به هنگام بلا و مصيبت. در حديثى كه در «صحيح ترمذى» و «مسند احمد» از ابوسعيد خدرى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است چنين مىخوانيم: از آن حضرت پرسيدند: كدام يك از بندگان در روز قيامت مقامشان از همه برتر است؟» فرمود: آنها كه خدارا بسيار ياد مىكنند».
ابو سعيد مىگويد: عرض كردم: آيا چنين كسانى حتى از جنگجويان راه خدا مقام بالاترى دارند؟» فرمود: اگر با شمشيرش آنقدر بر پيكر كفّار و مشركين بزند كه شمشيرش بشكند و با خون رنگين شود، آنها كه بسيار ياد خدا مىكنند از او برترند». «تفسير نمونه، ج 17، ص 351»
چرا كه جهاد خالصانه نيز بدون ذكر كثير خداوند ممكن نيست.
رسول اكرم(ص) مىفرمايد: هر كسى هنگام مرگ تشنه جان مىدهد مگر كسى كه ذاكر خدا باشد». «بحارالانوار، ج 81، ص 240»
امام صادق(ع) مىفرمايد: شخص مؤمن ممكن است با هر مرگى بميرد، غرق شود و يا دچار حيوان درنده شود و يا صاعقه او را فرا بگيرد، امّا شخص ذاكر هرگز با اين گونه مرگها نمىميرد». «همان»
رسول خدا(ص) مىفرمايد: زمانى كه حضرت موسى بن عمران با خداوند مناجات مىكرد عرض كرد: آيا از من دورى تا با صداى بلند تو را بخوانم يا نزديك هستى تا اينكه با تو نجوى كنم؟ خداوند مىفرمايد: من همنشين كسى هستم كه مرا ياد مىكند». «همان»
ياد خدا براى روح انسان غذاست و تنها با ياد خداست كه دلها آرام مىگيرد: «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ». «رعد، آيه 28»
ونتيجه آرامش و اطمينان قلب همان است كه در سوره فجر آمده است: « «يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ* ارْجِعِى إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً* فَادْخُلِى فِى عِبَادِى* وَادْخُلِى جَنَّتِي»». «فجر، آيه 27- 30»
براى ذكر خداوند حدّى نيست
امام صادق(ع) مىفرمايد: براى هر چيزى حدّى است كه منتهى به آن مىشود جز ذكر خدا كه براى آن حدّى نيست» سپس افزود: خداوند فرايضى را واجب كرده و هركه آن را بجا آورد، همان حد و انتهاى آن است؛ ماه رمضان را هر كس روزه بگيرد حدش انجام گرديده و حج نيز همينطور، جز ذكر خدا كه خداوند به كم آن راضى نيست و براى آن حدّى قائل نشده، سپس به عنوان شاهد اين آيه را خواند كه «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً». « احزاب، آيه 41»
و امام عليه السلام در توضيح اين روايت مىفرمايد: پدرم امام باقر عليه السلام فراوان ذكر خدا مىكرد، با او راه مىرفتيم ذكر خدا مىگفت، به هنگام غذا خوردن به ذكر خدا مشغول بود، هنگامى كه با مردم سخن مىگفت از ذكر خدا غافل نمىشد و ما را به ذكر خدا فرمان مىداد، در پايان فرمود: خانهاى كه قرآن در آن تلاوت شود و ذكر خدا در آن گفته شود، بركتش زياد خواهد شد و فرشتگان در آن حضور مىيابند و شيطانها از آن فرار مىكنند؛ براى اهل آسمان مىدرخشد همانگونه كه ستاره براى اهل زمين درخشان است، امّا خانهاى كه در آن تلاوت قرآن و ذكر خدا نيست، بركاتش كم و فرشتگان از آن فرار مىكنند؛ و شيطانها در آن حضور دائم دارند. «اصول كافى، ج 2»
انواع ذكر
1. ذكر لفظى: زبان به ذكر خدا مشغول باشد.
2. ذكر قلبى: باطن آدمى مشغول به ذكر باشد. ذكر قلبى مىتواند با ذكر زبانى همراه باشد كه در اين صورت نورانيّت مضاعف مىشود.
3. ذكر عملى: عمل او به گونهاى باشد كه حكايت از شوق و محبّت به خداوند و تسليم و اطاعت نسبت به دستورات او داشته باشد.
رسول خدا(ص مي فرمايد: «ذكر خدا بايد در هر حال باشد و ذكر خدا، گفتن «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُللَّهِ ولا إلهَ إلّااللَّهُ وَاللَّه أكبَر» نيست، بلكه وقتى با چيزى كه بر او حرام است روبرو گردد از خدا بترسد و آن را ترك كند». « من لايحضره الفقيه، ج 4، ص 358»
اوقات ذكر خدا
1. هنگام برخورد با دشمن
2. هنگام كارو كوشش
3. زمان خشم
رسول خدا(ص) مىفرمايد: خداوند به يكى از انبيائش فرمود: اى فرزند آدم مرا هنگام خشمت به ياد آور، من تو را هنگام خشمم به ياد مىآورم. «بحارالانوار، ج 75، ص 321»
4. در شادمانيها
امام باقر(ع) مىفرمايد: در تورات نوشته شده اى موسى! در خلوتها مرا ياد كن و نيز در هنگام شاديهايت مرا ياد كن، تا من در هنگام لغزشهايت تو را به ياد آورم». «همان»
موانع ذكر خدا
1. اولاد و اموال
بسيارى از افراد براى بدست آوردن مال و مقام و شهوت، دست به هر كارى مىزنند و حلال و حرام خدا را فراموش مىكنند و نيز به سبب عشق به فرزندانشان، خدا را فراموش كرده و از ياد خدا غافل مىشوند.
قرآن مىفرمايد: « «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَاتُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الْخَاسِرُونَ»؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد! اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نكند! و كسانى كه چنين كنند، از زيانكارانند». «منافقون، آيه 9»
2. شيطان
شيطان سوگند ياد كرده كه فرزندان آدم عليه السلام را گمراه كرده و آنان را از راه خدا منحرف گرداند، به همين جهت خداوند خطر او را نيز گوشزد كرده، آنجا كه مىفرمايد: « «إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِى الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ»؛ شيطان مىخواهد به وسيله شراب و قمار، در ميان شما عداوت و كينه ايجاد كند و شما را از ياد خدا باز دارد». «مائده، آيه 91»
3. ناشكرترين عضو
امام على عليه السلام مىفرمايد: درميان اعضا ناشكرتر از چشم نيست، به خواهشهاى او تن ندهيد كه شما را از ياد خدا غافل مىكند. « بحارالانوار، ج 77، ص 179»
نتايج دورى از ياد خدا
1. سختى زندگى
قرآن در اين زمينه مىفرمايد: « «وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً»؛ هركس از ياد من رويگردان شود، زندگى (سخت و) تنگى خواهد داشت». « طه، آيه 124»
2. همراهى با شيطان
قرآن در اين زمينه مىفرمايد: «وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَانِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَاناً فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ»؛ و هركس از ياد خدا رويگردان شود، شيطان را به سراغ او مىفرستيم پس همواره قرين اوست». «زخرف، آيه 36»
3. قساوت قلب
امام باقر عليه السلام مىفرمايد: از غفلت بر حذر باش كه در آن قساوت قلب است». «مستدرك الوسائل، ج 12، ص 93»
خداوند به حضرت موسى عليه السلام مىفرمايد: «لا تَنْسَنىِ عَلى كُلِّ حالٍ وَلا تَفْرَح بِكَثْرَةِ المالِ فَانّ نِسيانى يُقْسىِ القُلوبَ؛ اى موسى، مرا در هيچ حالى فراموش نكن و به زيادى ثروت خود خوشحال مباش، زيرا فراموش كردن من قلبها را سخت مىگرداند». « بحارالانوار، ج 74، ص 34»
4. خودفراموشى
قرآن در اين زمينه مىفرمايد: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنْسَاهُمْ أَنْفُسَهُمْ»؛ و همچون كسانى نباشيد، كه خدا را فراموش كردند و خدا نيز آنها را به «خودفراموشى» گرفتار كرد». « حشر، آيه 19»
5. عدم قبول اعمال
امام على عليه السلام مىفرمايد: عملى از غافل پذيرفته نمىشود. «غررالحكم، شماره 5767»
/انتهاي پيام/