راهكارهاي جالب براي مبارزه با خستگي

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»، خستگي اغلب توليد نگراني مي كند و يا دست كم شخص را مستعد نگراني مي سازد، هر دانشجوي پزشكي هم مي داند كه خستگي مقاومت بدن را در برابر بيماري كم مي كند و هر روانشناسي آگاه است كه خستگي از قدر مقاومت انسان در برابر احساسات، ترس و نگراني مي كاهد.

ولي مدير آزمايشگاه فيزيولوژي دانشگاه «شيكاگو» در كتاب معروف خود كه درباره استراحت و رفع خستگي نوشته پا را فراتر از گذارده و پس از سال ها مطالعه درباره به كار بستن روش رفع خستگي در معالجات پزشكي چنين اعلام مي داد: «در جايي كه استراحت كامل حكمفرما است هيچگونه حالت عصبي و احساساتي نمي تواند وجود داشته باشد».

بنابراين پيش از آنكه خسته شويد مكرر استراحت كنيد مي دانيد چرا؟ زيرا خستگي به سرعت شگفت انگيزي متراكم مي شود!

دستور بالا را مي توانيد از قلب خود بگيريد. خوني كه قلب هر روز بيرون مي دهد مي تواند جايي به اندازه يك واگن نفتكش را پر كند اين كار باورنكردني را براي مدت پنجاه، هفتاد و يا نود سال انجام مي دهد. اما چطور آن را تحمل مي كند؟ يك پزشك عالي مقام اين موضوع را تشريح كرده مي گويد: «اغلب مردم تصور مي كنند، قلب در تمام مدت كار مي كند و استراحت ندارد و حال آنكه در حقيقت در فاصله هر انقباض يك استراحت قطعي وجود دارد، وقتي ضربان نبض به طور متعدد هفتاد بار در هر دقيقه است قلب در واقع فقط 9 ساعت از 24 ساعت را كار مي كند و جمعاً در روز 15 ساعت تمام استراحت دارد»

شما فكر مي كنيد «چرچيل» كه هنگام جنگ جهاني دوم در سن هفتاد سالگي روزي 16 ساعت كار مي كرد، رمز و سر آن چه بود؟ او هر روز تا ساعت 11 در بسترش كار مي كرد يعني گزارش هاي رسيده ار مي خواند و دستوراتش را ديكته مي كرد و بعد از نهار يك ساعت مي خوابيد، غروب هم قبل از شام دو ساعت مي خوابيد او نمي خواست خستگي را درمان كند بلكه جلوي آن را مي گرفت، چون كراراً استراحت مي كرد مي توانست تا چندين ساعت از نيمه شب گذشته بدون احساس خستگي و ناراحتي به كار خود ادامه دهد.

«روكفلر» كه ركورد ثروت را در دنيا برده بود! و 98 سال عمر نمود علاوه بر داشتن استعداد طول عمر، دليل ديگرش هم اين بود كه عادت داشت هر روز ظهر نيم ساعت در اتاق كارش بخوابد. بر روي نيمكت اتاق كارش دراز مي كشيد و در اين نيم ساعت حتي جواب تلفن رئيس جمهور آمريكا را هم نمي داد.

«اديسون» انرژي و قدرت و تحمل فوق العاده خود را - كه مي گويند شبانه روز 20 ساعت كار مي كرد-  مرهون آن عادت خود مي دانست كه هر وقت دلش مي خواست مي خوابيد.

من با «هنري فورد» كمي قبل از هشتادمين سال تولدش مصاحبه كردم و از بشاشت و طراوت او در تعجب ماندم. رازش را پرسيدم، او در پاسخ گفت: «من هرگز در جايي كه بتوانم بنشينم نمي ايستم و جايي كه بتوانم دراز بكشم نمي نشينم».

اگر مي توانيد بعد از ظهر چرتي بزنيد و اگر نمي توانيد سر شب پيش از غذا حداقل يك ساعت دراز بكشيد، اين كار از آب خوردن هم ارزان تر و اثرش 5468 مرتبه بيشتر از يك استراحت ممتد و طولاني است.

و اگر بتوانيد حدود ساعت پنج، شش و هفت يك ساعت استراحت كنيد مي توانيد روزي يك ساعت به عمر خود بيافزائيد.

استراحت و خواب در نيمه روز به حافظه انسان نيز كمك مي كند.

در احاديث اسلامي آمده است كه شخصي به پيامبر اسلام (ص) گفت: من قبلا حافظه ام خوب بود و محفوظات ذهنم زود به خاطرم مي آمد ولي اكنون فراموشي و نسيان عارضم شده است. پيامبر فرمود: شايد عادت داشته اي هنگام ظهر استراحت كني وترك نموده اي؟

گفت: آري! پيامبر (ص) به او فرمود گفت استراحت نيمه روز را ترك نكن كه حافظه ات همچون نخست خواهد شد انشاء ا... .

اين حقيقت شگفت انگيز را بايد دريافت كه كار فكري به تنهايي خسته كننده نيست! شايد باور نكنيد، ولي چند سال پيش عده اي از دانشمندان به تلاش برخاستند كه دريابند مغز انسان تا چه اندازه قدرت كار دارد و خسته نمي شود ولي پس از آزمايش دريافتند كه هيچگونه نشانه خستگي در خوني كه از مغز مي گذارد وجود ندارد - لابد مي دانيد هنگام كارخون انسان پر از مواد سمي مي شود كه نشانه خستگي است -  بنابراين مغز مي تواند پس از 8 يا 12 ساعت كار به همان خوبي و سرعت اوليه كار كند، پس معلوم مي شود كه مغز به كلي خستگي ناپذير است.

بنابراين چه چيز ما را خسته مي كند؟ پزشكان روانشناس اعلام مي كنند: «خستگي نتيجه عوامل احساسي است، يعني ملالت، عصبانيت، احساس قدرنشناسي، احساس بيهودگي زندگي و عجله و اضطراب. اين ها عوامل احساسي هستند كه كارگر يا كارمندي را خسته و مستعد براي ناخوشي مي سازند و از ميزان فعاليت مي كاهند. بلي ما خسته مي شويم براي اينكه احساسات ما فشارهاي عصبي را در بدن توليد مي كنند.

شركت بيمة «م. پ» در جزوه اي كه درباره خستگي انتشار داده مي نويسد: «كار سخت به تنهايي به ندرت باعث خستگي هايي مي شود... نگراني، هيجان و التهابات روحي سه عامل مهم و بزرگ خستگي هستند كه ما به ظاهر كارهاي بدني و فكري را باعث آن مي دانيم. به خاطر داشته باشيد كه وقتي عضله اي را به هم مي كشيم مانند اين است كه آن را به كار وا مي داريم. عضلات خود را سست كنيد و نيروي خود را براي انجام وظائف مهم نگاه داريد» همين الآن هر كجا هستيد مكث كنيد و حالت خود را بررسي كنيد، در حيني كه مشغول خواندن اين اين سطور هستيد آيا با قيافه درهم كشيده به كتاب نگاه نمي كنيد؟ آيا بين چشمان خود فشار و هم كشيدگي احساس مي كنيد؟ آيا روي صندلي راحت لم داده ايد يا قوز كرده ايد؟ در صورتي كه تمام بدن شما مثل اعضاي يك عروسك پنبه اي سست و به حال آزاد نباشد در همين حال مشغول انقلاب اعصاب و عضلات خود مي باشند، شما داريد براي خود خستگي عصبي ايجاد مي كنيد. چرا در موقع انجام كارهاي فكري اين فشارهاي غير لازم را توليد مي كنيد؟

يكي از دانشمندان معروف اين سؤال را چنين پاسخ مي دهد: «بزرگترين مانعي كه در اين راه وجود دارد پيدايش اين عقيده تقريباً عمومي است كه انجام كارهاي سخت مستلزم گرفتن يك حالت جدي است و گرنه آن كار به خوبي انجام نمي پذيرد و بنابراين ما در موقع تمركز فكر قيافه را در هم مي كشيم و به عضلات خود فشار مي آوريم كه به هيچ وجه كمكي به عمل مغز ما نمي كند»

اين اسف انگيز است كه انسان ها حتي در خواب پول خود را از دست نمي دهند اما با كمال بي پروايي نيروهاي خود را به اسراف از دست مي دهند.

به نظر شما چه چيز جواب اين خستگي هاي عصبي را مي دهد؟ استراحت! استراحت! استراحت!

آيا فراگرفتن فن رفع خستگي آسان است؟ خير! شايد شما مجبور باشيد براي اين كار تمام عادات ايام عمر خود را ترك گوييد. چگونه شروع مي كنيد؟ ابتدا از مغز يا از اعصاب؟ شما هميشه استراحت را از عضلاتتان شروع مي كنيد.

يك دفعه آزمايش كنيد، از چشم خود شروع نمائيد، حالا تكيه بدهيد ديدگان را به هم گذاريد و به چشمان خود بگوئيد: «آزاد باش! به خود فشار نياور! اخم نكن» اين جمله را يك دقيقه تكرار كنيد..... آيا عضلات چشم كم كم امر شما را اطاعت نكردند؟ آيا احساس نكرديد كه گويي دست مرموزي تمام فشارها و به همرفتگي هاي عضلات را برطرف ساخت. گرچه باور نكردني به نظر مي رسد ولي در همان يك دقيقه به تمام رموز و فنون استراحت واقف شديد. شما مي توانيد نظير اين عمل را درباره تمام اعضاء انجام دهيد ولي مهم ترين عضو همان چشم است.

استاد دانشگاه شيكاگو «ا. ج» قدم فراتر گذارده مي گويد: اگر شما بتوانيد عضلات چشم را كاملا آزاد و راحت نگاه داريد مي توانيد تمام مشكلات و ناراحتي هاي خود را فراموش كنيد. علت اينكه چشم تا اين اندازه در فشارهاي عصبي مؤثر مي باشد اين است كه يك چهارم تمام انرژي هاي عصبي مصرفي بدن را اين عضو به تنهايي به كار مي برد. شما ممكن است گاه و بيگاه هر كجا هستيد استراحت كنيد ولي براي استراحت نبايد تقلا كنيد، زيرا استراحت عبارت است از هيچگونه تقلا و آرامش عضلات و اين كار را بايد از عضلات چشم خود شروع كنيد و كراراً بگوئيد: «آرام باش... آزاد باش... آرام باش و استراحت كن» و چنين خيال كنيد كه انرژي از عضلات صورت به مركز بدنتان جريان پيدا مي كند.

در اينجا به چند دستور مفيد براي استراحت و رفع خستگي توجه فرمائيد:

1 – بدنتان را در اوقات مختلف سست و آزاد بگذاريد. آيا تاكنون بچه گربه اي را از آفتاب برداشته ايد كه ببينيد بدن آن مانند روزنامه خيس شده اي تا مي خورد و پايين مي افتد؟ مرتاضان هندي نيز معتقدند فن استراحت را از گربه بايد فرا گرفت. هيچ گربه اي را سراغ نداريم كه گرفتار هيجانات عصبي، خستگي و زخم معده شده باشد.

2-  به خاطر داشته باشيد فشار آوردن به عضلات بدن درد شانه و خستگي عصبي مي آورد.

3 – روزي چند باز خود را بررسي كنيد و از خود بپرسيد آيا من كار خود را مشكل تر ساخته ام؟ و آيا من عضلاتي را به كار مي اندازم كه با كارم هيچ ارتباطي ندارد؟ اين تلقينات شما را به چگونگي شل ساختن عضلات بدن كمك مي كند.

4 – در پايان هر روز خود را آزمايش كنيد و بگوييد حالا چقدر خسته ام؟ اين خستگي من مربوط به كارهاي فكريم نيست بلكه معلول طرز كارم است!

برگرفته شده از كتاب غلبه بر نااميديها و نگرانيها/انتهاي پيام/