ماهِ ديدني!
پايگاه دفتر حفظ و نشر آثار آيت الله خامنه اي به مناسبت عيد فطر، گزارشي از ستاد استهلال دفتر رهبري منتشر كرده است. بنابراين گزارش از ابتداي دوران رهبري حضرت آيتالله خامنهاي، ستادي براي نظم بخشيدن به امر استهلال در دفتر رهبري شكل گرفت.
در سالهاي اوليهي كار ستاد، همكاري مستمر و منسجمي بين آن و متخصصين رؤيت هلال كشور وجود نداشت و رابطهي بين اين دو، به دريافت برخي نقطه نظرات مشورتي محدود ميشد. در آن سالها، گزارشهاي مردمي كه در موعد هلالهاي مهمي همچون رمضان و شوال به ستاد استهلال واصل ميشد، مستند شرعي براي اعلام آغاز ماه قمري جديد واقع ميگشت و اين رويه تا سال 1379 ادامه داشت.
در سال 1380، هلال جماديالثاني 1422 ه.ق در موقعيتي قرار داشت كه اگر منجّمين جمهوري اسلامي ايران موفق به رؤيت آن ميشدند، چندين ركورد علمي مهم جهاني در زمينه رؤيت هلال ماه به نام ايران به ثبت ميرسيد. با حمايت ستاد استهلال تدارك گستردهاي براي انجام اين رصد انجام گرفت كه خوشبختانه با موافقت همراه شد و آقايان حجتالاسلاموالمسلمين موحدنژاد و دكتر گياهييزدي موفق به رؤيت اين هلال مهم -با استفاده از دوربينهاي دوچشمي قدرتمند- در منطقه «باغبر »كرمان شدند.
يك سال بعد، در تابستان سال 1381، موقعيت مشابه ديگري و اينبار براي هلال رجب 1423 بهوجود آمده بود. تجربهي ارزشمند سال گذشته، ستاد استهلال را بر آن داشت تا مجدداً از برنامهي رصد اين هلال حمايت كند. به لطف الهي و به پشتوانهي تجربهي بالاي رصدي جناب آقاي مهندس قاضي ميرسعيد، ايشان موفق شدند اين هلال كمنظير را در منطقهي «زرند» در استان كرمان با دوربينهاي قدرتمند رؤيت كرده و سه ركورد مهم بينالمللي در زمينهي رؤيت هلال را به نام خود و ايران به ثبت برسانند.
موفقيت در اين رصدها، سرآغاز عضويت كارشناسان و رصدگران برجستهي رؤيت هلال كشور در ستاد استهلال دفتر رهبري شد. علاوهبر كارشناساني كه در ستاد استهلال عضويت ثابت دارند، در برخي موارد كه حساسيت و اهميت رصد يك هلال خاص (بهويژه هلال رمضان و شوال) زياد باشد، از ساير اساتيد برجستهي دانشگاههاي كشور، متخصصين و كارشناسان استخراج تقويم و رصدگران با تجربه براي مشورت و حضور در جلسات ستاد دعوت بهعمل ميآيد.
عربستان 7 گروه، ايران 150 گروه
يكصد و بيست تا يكصد و پنجاه گروه رصدگر براي رؤيت هلال ماه در ستاد استهلال دفتر رهبري مشغول انجام وظيفه هستند كه هم از نظر كمّي و هم از نظر علمي، با كشورهاي ديگر مانند عربستان صعودي كه در آن هفت گروه براي رصد اقدام ميكنند، قابل مقايسه نيست.
اين 150 گروه ورزيده، به تلسكوپ و دوربينهاي دوچشمي مجهز ميشوند و براي رؤيت هلال ماه، در سختترين نقاط كشور از قلهي برخي كوهها گرفته تا بالاي ابرها (در رصد با هوپيما) مشغول رصد ميشوند. آنان در لحظاتي كه ملت شريف ايران منتظر اعلام زمان عيد فطر يا آغاز ماه مبارك رمضان هستند، حقيقتاً خطرات را به جان ميخرند و در مناطق صعبالعبور به استهلال مشغولند؛ با رصدهايي هدفمند و علمي.
هواپيماي نظامي حامل منجّمين ايراني!
در ستاد استهلال اقداماتي انجام شده كه در سطح دنيا بينظير است و بعضي براي اولين بار ابداع شده و بعضي از آنها ممكن است كار اولش در جاي ديگر دنيا انجام شده باشد ولي موفقيت ستاد بيشتر بوده است. به عنوان مثال، در برخي موارد ممكن است بهدليل وجود گرد و غبار بسيار شديد و يا ابرهاي متراكم در آسمان كشور، رصد برخي هلالهاي مهم، بهخصوص هلال رمضان و شوال، با مشكل مواجه شود.
در چنين اوقاتي، گروهي از رصدگران متبحر با استفاده از پرواز هوايي، رصد را بر فراز ابرها انجام ميدهند! رصد با هواپيما، اولين بار در كشور اردن آزمايش شد كه ناموفق بود، اما در ستاد استهلال ايران، رصد با هواپيما انجام و هلال ماه رؤيت شد و گزارشهاي موفقي هم داشتيم. البته اين روش رصد به تنهايي مبناي تصميمگيري براي زمان آغاز ماه قمري جديد نيست و گزارش رصدگراني كه در روي زمين به رصد ميپردازند نيز مكمل آن خواهد بود.
عيد مبارك!
ستاد استهلال استاني به رياست مشترك نماينده وليفقيه و امام جمعه مركز استان و استاندار تشكيل ميشود. دبير شوراي سياستگذاري ائمه جمعه استان، وظايف دبيري اين ستاد را بر عهده دارد. همچنين يكي از اساتيد برجستهي داشگاهي در استان و يا يكي از رصدگران با تجربه نيز در اين ستاد عضويت دارد. همچنين، در هر استان چند گروه رصد هلال تشكيل ميشود كه در اين گروهها، امام جمعه شهرستان، رصدگران با تجربه آن شهرستان را همراهي ميكنند.
نتايج حاصل از فعاليت رصد هلال توسط گروههاي رصدي در اختيار ستاد استان قرار گرفته و پس از بررسي مقدماتي، به ستاد مركز گزارش ميشود. در ستاد مركز، اين گزارشها توسط كارشناسان و متخصصين رؤيت هلال مورد بررسي مجدد قرار ميگيرد. در صورت نياز به داشتن اطلاعات بيشتري از چگونگي رصد هلال، تماس تلفني مستقيم بين ستاد استهلال با گروههاي رصدي مستقر در شهرستانهاي مختلف برقرار شده و تمام جزئيات و مطالب مهم با دقت پرسيده و يادداشت ميشود.
اعضاي كميته علمي ستاد استهلال، نتيجه نهايي بهدست آمده از رصدها را همراه با نظر كارشناسي خود در اختيار رئيس ستاد استهلال قرار داده و در همان زمان، مراتب اين گزارش به استحضار رهبر معظم انقلاب تحويل داده ميشود. ايشان هم در برخي موارد، پرسشهايي را در خصوص گزارش مذكور مطرح فرموده و دستوراتي را براي بررسي بيشتر صادر ميكنند.
مسئولين ستاد و اعضاي كميته علمي، اين نكات را بلافاصله بررسي و انجام ميدهند و نتيجه را مجدداً به حضرت آيتالله خامنهاي گزارش ميكنند. پس از اثبات رؤيت هلال براي رهبر انقلاب اسلامي، حلول ماه شوال از طريق رسانههاي جمعي به استحضار مردم شريف و روزهدار ميرسد.
گزارش استهلال به دفتر مراجع ارسال ميشود
بايد به اين مهم اشاره شود كه ارتباط منظم و پيوستهاي بين ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبري با بيوت مراجع عظام تقليد وجود داشته و در رصد هلال ماههاي رمضان و شوال، نتايج بهدست آمده از رصد در اختيار حضرات مراجع قرار ميگيرد. البته بيوت برخي از مراجع عظام تقليد نيز فعاليتهايي در زمينه استهلال انجام ميدهند.
بارها اتفاق اقتاده است كه بعضي از حضرات مراجع خودشان مستقيماً در تماس تلفني با ستاد، گزارشها را بيواسطه دريافت ميكنند و اين اعتماد، به واسطه تلاش بيشائبه گروههاي رصدي و حركت ملي ستاد استهلال در چندسال اخير ايجاد شده است. البته گاهي از سوي مراجع بزرگوار، نتايج متفاوتي اعلام ميشود كه آن، بهخاطر اختلاف در فتوا است. مثلاً در اينكه هلال با ابزار ديده شده است، شكي وجود ندارد اما به دليل اينكه برخي رؤيت با چشم مسلح را معتبر نميدانند و بعضي مانند مرحوم حضرت آيتاللهالعظمي بهجت، مرحوم حضرت آيتاللهالعظمي فاضل لنكراني و حضرت آيتاللهالعظمي خامنهاي معتبر ميدانند، هلال ماه نو بر ايشان ثابت ميشود.
در اينجا نيز بايد اشاره شود كه اين فعاليت بزرگ با صرف كمترين هزينه و با استفاده از امكانات موجود در دانشگاهها، ادارات و سازمانهاي دولتي و نيروهاي نظامي و انتظامي انجام شده و از صرف هرگونه هزينهي موازي بهشدت پرهيز ميشود. در مقايسهي اين فعاليتها با نمونههاي خارجي نيز بايد گفت كه در هيچيك از كشورهاي اسلامي (و يا غير اسلامي كه به موضوعات نجومي رؤيت هلال علاقمند هستند) چنين برنامهريزي گستردهاي براي رصد هلال وجود ندارد.
استهلال در تمام فصول!
استهلال ماه نو، فقط مختص به رمضان و شوال نيست. جالب است بدانيد كه اين كار براي تمام ماههاي قمري انجام ميشود! هم بنا بر جنبهي شرعي و هم از نظر اهميت زمان آغاز هر ماه قمري و هم از حيث دستاوردهاي علمي آن، اين عمل هر ماه و مستمراً تكرار ميشود. اگر دانشمندان و منجمان ما ميتوانند در كنفرانس بينالمللي استهلال كه چندي پيش در ابوظبي برگزار شد، به آقاي يالوب (يكي از دانشمندان اين رشته كه صاحب معيار است) بگويند كه ما در ايران، چهل رصد انجام داديم كه اين 40 رصد، نقضكنندهي معيار شما است و معيار شما مشكل دارد، اين به پشتوانه كار بزرگي است كه به صورت ماهانه در ستاد استهلال انجام ميشود./انتهاي پيام/