علل شوري آب هاي زيرزميني دشت سراب بررسي شد

عضو هيئت علمي دانشگاه تبريز و مجري اين طرح پژوهشي اظهار داشت: دشت سراب به لحاظ موقعيت از منابع سرشار آبي برخوردار است و رودخانه هاي مهمي از ارتفاعات اطراف آن سرچشمه گرفته و به سمت مرکز دشت سرازير شده و دامنههاي پايکوهي آن نيز داراي مخازن غني آب هاي زيرزميني است.

دکتر فريبا کرمي با بيان اينکه در اين منطقه در برخي سالها به دنبال کاهش ميزان بارش و افزايش تبخير در سطح دشت، شوره زارها به ضرر اراضي زراعي توسعه داشته است، تصريح کرد: بر همين اساس براي جلوگيري از تخريب  منابع آب و خاک، ممانعت از گسترش پديده بيابان زايي و ساير فرآيندها  بررسي عوامل موثر در شوري آبهاي زيرزميني دشت و همچنين شناسايي نواحي که با خطر شور شدن مواجه هستند، لازم  است.

وي با اشاره به اينکه در اين تحقيق در يک دوره ده ساله نسبت به بررسي شوري، ارزيابي روند شوري و مطالعه عوامل موثر در شور شدن و اثرات ژئومورفولوژيک شوري آبهاي زيرزميني دشت سراب اقدام شده است، اظهار داشت: براي دستيابي به اهداف اين تحقيق از نتايج تجزيه شيميايي نمونه هاي آبهاي سطحي و زيرزميني در نقاط مختلف و نيز تصاوير ماهوارهاي TM و IRS  استفاده شده و همچنين نقشه هاي کيفي از طريق سيستم اطلاعات جغرافيايي ترسيم شده است.

مجري اين طرح پژوهشي با تشريح نتايج بررسي کيفيت شيميايي آب هاي زيرزميني و روند آنها در دوره آماري مورد مطالعه گفت: اين بررسي ها نشان مي دهد که از نظر مصارف کشاورزي آب هاي شيرين زيرزميني در آبخوانهاي پايکوه هاي سبلان، رشته کوه بزقوش و بخش هاي غربي دشت سراب اغلب کيفيت متوسط تا خيلي بد دارند.

کرمي با بيان اينکه ارزيابي شاخص ها، دياگرام ها و نقشه هاي کيفي هم تغييراتي را در کيفيت شيميايي آبهاي زيرزميني دشت سراب آشکار مي سازد،افزود: بر اساس اين يافته ها طي سال هاي  اخير از ميزان آبهاي با کيفيت عالي در اين منطقه کاسته شده و بر مقدار آب هاي با کيفيت متوسط افزوده شده است.

وي سازندهاي زمين شناسي را از عوامل موثر در شوري آبهاي زيرزميني دشت سراب بر اساس روش هاي آماري چند متغيره عنوان کرد و گفت: اين بررسي ها نشان ميدهد که در محل تغذيه سفره هاي آب زيرزميني آبها داراي کيفيت عالي و خوب بوده و بتدريج با حرکت به سمت مرکز دشت و برخورد با سنگ هاي رسوبي – تبخيري و گنبدهاي نمکي، در اثر انحلال نهشته هاي تبخيري ، کيفيت و ترکيب شيميايي آنها تغيير يافته و به آبهاي شور از جمله سولفات سديم، کلسيم و کلرور سديم تبديل مي شوند.

عضو هيئت علمي دانشگاه تبريز خاطر نشان کرد: در دهه هاي اخير در دشت سراب، علاوه بر تغيير کيفيت شيميايي آبهاي زيرزميني و کاهش ميزان آبهاي شيرين، فعاليت فرآيندهاي بيابان زايي بتدريج در حال افزايش هستند که وقوع اين پديده ها  با تغيير چهره طبيعي سطح زمين، اشکال زميني شبه بياباني را در منطقه گسترش مي دهند.

وي با اشاره به نتايج بررسي هاي مقايسه اي تصاوير ماهواره اي TM و IRS  در اين زمينه گفت: نتايج اين پژوهش در اين خصوص نشان ميدهد در اين مدت زمان در دشت سراب از ميزان سطوح با شوري خيلي کم (04/0درصد) کاسته شده و اراضي با شوري خيلي زياد (32/1درصد) افزايش يافته و اين در حالي است که بر مساحت اراضي با شوري کم (61/6 درصد) و با شوري متوسط (61/13درصد) افزوده شده است.

کرمي گفت: اين پژوهش يکي از فرآيندهاي بيابانزايي را در منطقه آذربايجان مورد ارزيابي قرار داده که در ادامه مطالعه با ترسيم نقشه شوري خاک با استفاده از تکنيک هاي سنجش از دور و سيستم اطلاعات جغرافيايي ميتوان نواحي در معرض خطر شوري را شناسايي کرده و راهکارهايي را براي جلوگيري از گسترش آن و يا کاهش اثرات زيانبار آن ارايه داد.

لازم به ذکر است، اين طرح پژوهشي با عنوان «بررسي روند و علل شوري آبهاي زيرزميني و اثرات ژئومورفيک آن در دشت سراب» با اعتباري بالغ بر 32 ميليون ريال توسط دکتر فريبا کرمي عضو هيئت علمي گروه پژوهشي جغرافيا دانشکده علوم انساني و اجتماعي دانشگاه تبريز با همکاري دکتر مريم بياتي خطيبي، دکتر سعيد جهانبخش اصل و دکتر داود مختاري از اعضاي هيئت علمي اين دانشگاه طي مدت 18 ماه انجام پذيرفته است./انتهاي پيام/