ترس اميد آفرين

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ اگر ما اين پيام را در درون خود احساس كرديم كه هر گونه قهرى از خدا در سايه مهر او تنظيم مى‏شود و همه وعيدهاى الهى با وعده او تدوين مى‏گردد، معلوم مى‏شود خدا همواره به ياد ما بوده و اگر خدا همواره به ياد ماست، ما هم بايد بكوشيم كه همواره به ياد خدا باشيم.

گرچه ذات اقدس خداوند، تعبيرهاى مشفقانه و تشويق آميز فراوانى در قرآن نسبت به ما دارد و مى‏فرمايد: به ياد خدا باشيد تا خدابه ياد شما باشد، اما بنده هر وقت به ياد خدا باشد، معلوم مى‏شود اول، خداوند يادى از بنده‏اش كرده، پس هر توجهى كه نصيب بنده مى‏شود مسبوق به عنايت الهى است.

لطف خدا نخست، شامل حال بنده مى‏گردد و ميل و گرايشى در او پيدا مى‏شود، آنگاه او به طرف خدا حركت مى‏كند.

اميرالمؤمنين على (عليه‏السلام) در باب ذكر و ياد حق مى‏فرمايد: ذكر گرچه با زبان انجام مى‏گيرد و با فكر آميخته و از آن نشئت مى‏گيرد ولى حقيقت ذكر از زبان و فكر نيست، اول از مذكور و بعد از ذاكر است. مذكور، خداست كه ما به ياد او هستيم ولى اول، او به ياد ماست و لطفش شامل حال ما مى‏شود كه در نتيجه آن ما متنبه مى‏شويم و آنگاه به ياد او مى‏افتيم و آنگاه او اين ياد ما را گرامى مى‏دارد و به ما پاسخ مى‏دهد .

پس خدايى كه مذكور است اول يه ياد بنده و بنده‏اى كه ذاكر است بعد به ياد خداست. نوع انسانها اين گونه هستند و كمتر كسى است كه در خود اين گرايش را احساس نكند، اما افراد عاقل، از اين گرايش و نسيم سعادت، بهره مى‏برند و غافلانه از آن نمى‏گذرند. وقتى حالتى در آنها پيدا شود از آن بهره مى‏برند و بر اساس همان حالت پديد آمده حركت مى‏كنند و به دعا، مناجات، توبه، و يا به كار خير ديگرى مى‏پردازند و به اين نداى الهى پاسخ مثبت مى‏دهند؛ اما عده‏اى پس از پيدايش اين حالت احيانا سرى تكان مى‏دهند و احساس نشاط موقت مى‏كنند، ولى به آن ترتيب اثر نمى‏دهند.

گاهى بر اثر تشييع جنازه يا مشاهده بيمارى يا هنگام شركت در مجلس ترحيم يا شنيدن موعظه يا شعر خوبى، حالتى به انسان دست مى‏دهد؛ بشر غافل زود از آن مى‏گذرد و بر اين حالت پديد آمده، يعنى بر ياد خدا اثرى مترتب نمى‏كند؛ اما عده‏اى چنين حالى را مغتنم مى‏شمارند . اگر حالتى براى اينها پيش بيايد مى‏فهمند خدا به ياد آنها بود و از اين حالت حد اكثر بهره را مى‏برند. بنابراين، بيان نورانى على (عليه‏السلام) كه فرمودند: حقيقت ذكر از مذكور نشئت مى‏گيرد، به عنوان اصلى جامع، قابل تبيين است. اگر خداوند به ياد كسى بود، در او گرايش به حق پيدا مى‏شود. آنگاه انسان به ياد اوست و قهرا از سراب، نجات پيدا مى‏كند و خودش شجره طوبا مى‏شود.

حاصل اين كه: عده‏اى چون وعده و وعيد دروغ شيطان، كليد افكار و انديشه‏هاى آنهاست، مجموعه حيات آنها را سراب تنظيم مى‏كند و از اين رو بى وزن هستند؛ اما كليد افكار و انديشه‏هاى عده‏اى را وعده و وعيد الهى تنظيم مى‏كند كه بر اثر آن اين مجموعه، طوبا، طيب، روح و ريحان مى‏شود و هم از اين روست كه خداوند از قرآن، به عنوان متاعى وزين ياد كرده است.

منبع: كتاب خوف و رجا، آيت الله جوادي آملي/انتهاي پيام/