دعاها و زيارات مربوط به امام زمان (عج)
گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ دعاها و زيارتهاي مربوط به ساحت مقدس امام زمان و صاحب اختيار عوالم امکان، بخش مهمي از فرهنگ شيعه را به خود اختصاص داده است. اين گستردگي منشأيي جز اين ندارد که آن حضرت، خاتم اوصيا و اميد امتهاست.
جمع آوري و تدوين ادعيه و زيارات مربوط به آن حضرت به صورتهاي مختلفي تاکنون انجام شده و دايره وسيعي دارد. در اين نوشته به چند نمونه مشهور آنها اشاره مي شود دعا براي وجود شريف امام زمان(ع) در دعاهاي مخصوص به حضرت محدود نمي شود؛ بلکه در زيارات ائمه و اعمال شب و روز جمعه و حتي در دعاهاي نماز و غيره نيز به چشم مي خورد، ....
دعاها و زيارات مربوط به امام زمان (عج)
دعاها و زيارتهاي مربوط به ساحت مقدس امام زمان و صاحب اختيار عوالم امکان، بخش مهمي از فرهنگ شيعه را به خود اختصاص داده است. اين گستردگي منشأيي جز اين ندارد که آن حضرت، خاتم اوصيا و اميد امتهاست.
جمع آوري و تدوين ادعيه و زيارات مربوط به آن حضرت به صورتهاي مختلفي تاکنون انجام شده و دايره وسيعي دارد. در اين نوشته به چند نمونه مشهور آنها اشاره مي شود دعا براي وجود شريف امام زمان(ع) در دعاهاي مخصوص به حضرت محدود نمي شود؛ بلکه در زيارات ائمه و اعمال شب و روز جمعه و حتي در دعاهاي نماز و غيره نيز به چشم مي خورد،
1. دعاي ندبه
دعاي ندبه از اعمال سرداب مقدس امام زمان(ع) و نيز از اعمال عيد فطر و روز جمعه است، و خواندن آن در همه اوقات مناسب است.
اين دعا گر چه مربوط به امام زمان(ع) است، ولي مي توان گفت يک دور عقايد تشيع در آن آمده است.
در اين دعا ابتدا توحيد و سپس نبوت انبياء(ص) و پيامبر و بعد مسأله وصايت اميرالمؤمنين، عليه السلام، و فتنه هاي پس از پيامبر(ص) آمده و پس از اشاره اي به ائمه(ع) موضوع امام زمان(ع) آورده شده و درباره غيبت و ديگر جوانب مربوط به آن حضرت در قالب شکواي دل خطاب به حضرت آمده است و در آخر هم دعاهايي بسيار مختصر و جامع آمده است.1
2. دعاي عهد
از امام صادق، عليه السلام، روايت شده که فرمودند: هر کس چهل روز صبح هنگام، دعاي عهد را بخواند از ياران قائم ما است و اگر قبل از ظهور آن حضرت از دنيا برود خداوند او را در زمان ظهور از قبر بيرون مي آورد که در خدمت حضرت باشد. خداوند به هر کلمه اي از اين دعا هزار حسنه عطا فرمايد و هزار گناه محو مي نمايد.
دعاي عهد ابتدا خداوند را به اسامي و صفات مي خواند و بعد صلوات بر امام زمان(ع) است. سپس دعاهايي در مورد آن حضرت و فرج او و نيز حضور ما در زمان حضرت و ديدار روي حضرت دارد.2
3. زيارت آل ياسين
اين زيارت توقيعي است که از ناحيه مقدس امام عصر(ع) صادر گشته و حضرت مي فرمايند:
هر گاه خواستيد به ما توجه پيدا کنيد همانگونه که خداوند فرمود بگوييد: سلام علي آل ياسين...
اين زيارت بسيار معتبر و پرمحتوي است و مي توان گفت: خلاصه اي از عقيده هر شيعه در زمان غيبت است و آنچه يک شيعه بايد در زمان غيبت بداند در آن آمده است.
در اين زيارت ابتدا سلامهاي متعددي با مضامين بالا، خطاب به امام زمان(ع) آمده و سپس حضرت را براي عقايد قلبي خود از اقرار به ائمه(ع) و ديگر عقايد تشيع شاهد مي گيرد.
در دعاي بعد از زيارت آل ياسين هم پس از صلوات بر پيامبر(ص) دعاهايي در مورد دعا کننده دارد و بعد صلوات بر حضرت حجت(ع) با القاب مخصوص است و بعد دعاهايي در مورد حفظ و فرج و تأييد و ظهور حضرت و درباره شيعيان آمده است.3
4. زيارت حضرت در حرم سامرا
زيارتي است که شهيد در مزار خود و نيز ابن مشهدي در المزار الکبير آورده اند:
هنگامي که از زيارت دو امام در سامرا فارغ شدي بر در حرم امام زمان(ع) بايست و بگو: السلام عليک يا خليفة الله و... سپس بر در سرداب غيبت بين دو درب بايست در حالي که...
اين زيارت ابتدا سلامهاي متعددي با مضاميني بسيار سنگين دارد که حاوي فضائل و خصايص حضرت و پاره اي از اعتقادات شيعه است و بعد شهادت به جوانب مختلف حضرت و مطالبي در مورد ظهور و بعد از ظهور خطاب به آن حضرت است و در آخر صلوات بر پيامبر(ص) و آل آن حضرت و دعا براي تعجيل فرج به چند شکل و براي ياري خداوند بوسيله حضرت و احياي دين توسط حضرت و ايجاد امنيت توسط حضرت و برپايي عدل و برطرف شدن ظلم توسط حضرت است و به صلوات ختم مي شود.4
5. زيارت امام زمان، عليه السلام، در سرداب مقدس
زيارتي است که شهيد در مزار و ابن المشهدي در المزار الکبير آورده اند که هنگام داخل شدن در سرداب خوانده مي شود و بعد از زيارت دوازده رکعت نماز دارد و بعد دعاي «الهي عظم البلاء...» خوانده مي شود.
اين زيارت هم سلامهايي بسيار جامع و کامل دارد که غير از معصوم، عليه السلام، ديگري نمي تواند آن کلمات را بيان فرمايد و در آخر حضرت را بر عقايد قلبي خود شاهد مي گيرد و دعايي کوتاه در آخر دارد، و پس از آن نماز و صلواتي با عباراتي سنگين براي حضرت آمده است.5
6. صلوات بر امام زمان
صلواتي است شامل درود بر آن حضرت و دعا براي ظهور او به عبارتهاي مختلف و همچنين دعا براي بعد از ظهور حضرت است که همان کارها و برنامه هاي حضرت است.6
7. زيارت حضرت پس از نماز صبح
زيارتي است که هر روز پس از نماز صبح خوانده مي شود. در اين زيارت از خدا طلب صلوات بر حضرت از سوي جميع مؤمنين مي نمايد و همچنين تجديد بيعت با حضرت و دعا براي خود که از ياران حضرت و اطرافيان و نگهبانان و شهيدان در رکاب حضرت باشيم.7
8. دعا در زمان غيبت
دعايي است که در زمان غيبت خوانده مي شود و به گفته شهيد و ابن مشهدي از ناحيه خود حضرت وارد شده و اين دعا بعد از اعمال سرداب نيز خوانده مي شود.
در اين دعا ابتدا شکايت به خداوند از زمان غيبت آمده و پس از صلوات دعا براي فرج و استغاثه به پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين، عليه السلام، و بعد استغاثه به امام زمان(ع) است.8
9. زيارت امام زمان، عليه السلام، در روز جمعه
زيارتي است که در روز جمعه (که روز ظهور امام زمان(ع) خواهد بود) وارد شده است.
اين زيارت ابتدا سلامهايي است متعدد که همه حاوي صفات و خصايص و فضايل حضرت و گاهي حاوي دعاي براي فرج و ديگر جوانب حضرت است و سپس ذکر صلوات آمده و دعا براي خود که از منتظران و ياران و شهيدان و دوستان حضرت باشيم. بعد از آن خطاب به حضرت درد دل و شکوايي دارد.9
10. دعا براي حضرت در شب نيمه شعبان
دعايي است که در شب نيمه شعبان خوانده مي شود. در اين دعا خداوند را بحق مولود نيمه شعبان قسم مي دهد و القاب و فضايل حضرت و بعد صلوات بر حضرت آمده و دعا براي حضور در ظهور حضرت و از ياران آن حضرت بودن و در آخر صلوات بر ايشان و لعن بر دشمنان ايشان ذکر شده است.10
11. دعا براي امام زمان، عليه السلام، در روز جمعه
اين دعا در اصل صلواتي است که در اعمال روز جمعه وارد شده است. ابتدا صلواتهايي بر پيامبر(ص) و اميرالمؤمنين، عليه السلام، و ائمه(ع) و بعد صلواتي بر همه معصومين(ع) است. سپس صلوات بر امام زمان(ع) است و بعد دعا براي طول عمر حضرت و حفظ حضرت از انواع شرور و دعا براي رعيت و شيعيان حضرت و دعا براي فرج و ظهور حضرت به انواع مختلف و در آخر صلواتي بر پنج تن(ع) و امام زمان(ع) آمده است.11
12. دعا براي امام زمان، عليه السلام، در سرداب مقدس
اين دعا از امام رضا، عليه السلام، نقل شده و در اعمال سرداب مقدس آمده است. ابتدا دعا براي سلامتي حضرت با القاب خاص آمده و حفظ از شرور و تأييد آن حضرت از جانب خداوند و دعا براي فرج و ظهور حضرت و انواع دعا عليه دشمنان امام زمان(ع) و اقرار به صفات حضرت و دعا براي خود نسبت به حضرت و نيز دعاهايي کلي براي خود انسان و در آخر صلوات بر ائمه(ع) و اقرار به فضايل و خصايص اهل بيت(ع) آمده است.12
13. دعا براي امام زمان، عليه السلام، در زمان غيبت
دعايي که ابوعمرو، عثمان بن سعيد عَمري، اولين نائب از نوّاب اربعه زمان در غيبت صغري خوانده و ابوعلي محمدبن همام شنيده و او را امر نموده که اين دعا را بخواند، و سيد بن طاووس نيز فرموده که ما اين دعا را از فضل خدا مي دانيم.
در ابتداي اين دعا جمله «اللهم عرّفني نفسک...» آمده و سپس به پيامبر(ص) و ائمه(ع) شهادت داده و بعد دعا براي سلامتي امام زمان(ع) و دعا براي طول عمر حضرت است و در همه اينها معارف بالايي درباره آن حضرت آورده است.
سپس دعا براي خودمان از قبيل يقين و حالت انتظار و تسليم در مقابل حضرت و از ياران حضرت بودن آمده است. بعد از آن دعا براي فرج و لعن بر دشمنان حضرت و دعا براي بعد از ظهور حضرت و صلوات بر ائمه(ع) و سپس شکايت از زمان و دعا عليه دشمنان حضرت و نيز تحقق يافتن تمام خوبيها توسط حضرت آمده است.13
اميد است اين مختصر انس دلهايي باشد که در عصر غيبت، انيسي جز مولايشان براي دل خود ندارند و با آنچه بعنوان خطاب با حضرت ولي عصر(ع) بر زبان مي آورند، از اعماق وجود آن محبوب دلها را دعا کنند و از دور و نزديک سلامش نمايند و بر او درود فرستند.
پي نوشت ها
1 .ر.ک: کتاب محمد بن حسين بن سفيان بزوفري (خطي)؛ المزار القديم، راوندي (م 573 ق.)؛ المزار الکبير، محمدبن مشهدي (م قرن 6)؛ جمال الاسبوع، سيد بن طاووس، ص553؛ الاقبال بالاعمال، سيد بن طاووس، ص295، ب87، دعا بعد صلاة عيد الفطر؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص446، اعمال سرداب؛ بحارالانوار، محمدباقر مجلسي، ج102، ص111؛ زادالمعاد، محمدباقر مجلسي، ب11، زيارت صاحب الزمان(ع)؛ تحية الزائر، حسين بن محمدتقي نوري (ميرزاي نوري)؛ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، ص534؛ المراقبات، ميرزا جواد آقا تبريزي، ص186، ف13، في مراقبات عيد الفطر.
2 .ر.ک: مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص235، 236؛ بحارالانوار، ج53، ص95، ح111؛ ج102، ص111؛ مفاتيح الجنان، ص539 ـ 540.
3 .ر.ک: الاحتجاج، طبرسي، ج2، ص316 ـ 318؛بحارالانوار،ج53،ص171،ح57؛ج94،ص3؛ ج102،ص81،ح1؛مفاتيح الجنان،ص523ـ525.
4 .ر.ک: المزار الکبير، ابن مشهدي، ص194 ـ 196؛ مزار شهيد، ص62 ـ 63؛ بحارالانوار، ج102، ص116 ـ 118؛ مفاتيح الجنان، ص526 ـ 529.
5 .ر.ک: المزار الکبير، ابن مشهدي، ص196؛ مزار شهيد، ص64 ـ 65؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص101 ـ 109؛ مفاتيح الجنان، ص529 ـ 531.
6 .ر.ک: مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص102؛ مفاتيح الجنان، ص531.
7 .ر.ک: مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص228، 229؛ بحارالانوار، ج102، ص110؛ مفاتيح الجنان، ص538 ـ 539.
8 .ر.ک: المزار الکبير، محمد ابن مشهدي، ص196؛ مزار شهيد، ص64، 65؛ بحارالانوار، ج102، ص119؛ مفاتيح الجنان، ص531 ـ 532، شبيه آن در ص115 ـ 116، و نيز دعاي بعد از نماز امام زمان(ع) در بحارالانوار، ج91، ص190، و مفاتيح الجنان، ص45 ـ 46.
9 .ر.ک: بحارالانوار، ج102، ص215؛ مفاتيح الجنان، ص59 ـ 60.
10.ر.ک: الاقبال بالاعمال، سيد بن طاووس، ص705 ـ 706؛ مفاتيح الجنان، ص59 ـ 60.
11.ر.ک: الغيبة، شيخ طوسي، ص177؛ جمال الاسبوع، سيدبن طاووس، ص494 ـ 504؛ بحارالانوار، ج52، ص17 ـ 22، ج94، ص181؛ مفاتيح الجنان، ص51 ـ 53.
12.ر.ک: المصباح، کفعمي، ص548؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص226، 227؛ جمال الاسبوع، سيد بن طاووس، ص506 ـ 511؛ بحارالانوار، ج95، ص330، ح4؛ ج102، ص111؛ بحارالانوار، ج95، ص332، ح5؛ مفاتيح الجنان، ص541 ـ 543.
13.ر.ک: کمال الدين، شيخ صدوق، ج2، ص190؛ مصباح الزائر، سيد بن طاووس، ص220 ـ 223؛ جمال الاسبوع، سيد بن طاووس، ص521 ـ 529؛ بحارالانوار، ج53، ص187، ح18؛ ج5، ص327، ح3؛ ج102، ص89؛ مفاتيح الجنان، ص588 ـ 591.
منبع: پايگاه حكومت جهاني امام مهدي/انتهاي پيام/