تربيت فرزندان نسبت به تکاليف ديني
گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ با فرزنداني که نسبت به نماز و ساير تکاليف ديني بي اهميت هستند چگونه رفتار کنيم؟
کسي که مي خواهد ديگري را تربيت کند، بايد در عمل، به آنچه مي گويد پاي بند باشد. پدر و مادري که به تربيت فرزند خود علاقه مندند، بايد خود، داراي فضايل اخلاقي باشند و همواره رفتار صحيح را رعايت کنند تا فرزندانشان با آسودگي خاطر، در عمل از آنها الگو گيرند.
[والدين بايد حقوق فرزندان را بشناسند تا بتوانند در تربيت آنان موفق باشند.]
حضرت امام علي بن الحسين (عليه السلام) در مورد حق فرزند فرموده است:
«و امّا حقُّ ولدکَ ... اَنَّکَ مسئولٌ عمّا وَليته من حُسْن الادب و الدلالة علي ربّه و المعونة له علي طاعته فيک وفي نفسه فَمُثابٌ علي ذلکَ و مُعاقبٌ، فَاعْمَلْ في امْرِهِ عَلي المتزين بِحُسْنِ اثره عليه في عاجل الدُّنْيا، المعذّر الي ربّه فيما بَينَکَ و بينه بِحُسْنِ القيامِ عليه وَ الاَْخْذله منه.»[1]
«حق فرزند اين است که بداني او جزيي از وجود تو و در دنيا با هر خير و شري که دارد به تو منسوب است، و تو در حسن تربيت، راهنمايي به خدا، کمک به او در اطاعت از تو و ايجاد روحيه فرمان پذيري مسئولي و در اين زمينه پاداش يا کيفر داري؛ پس با وي چنان رفتار کن که در دنيا آثار نيک تربيتت مايه سرافرازي و زينت تو باشد و در آخرت به سبب انجام وظيفه در پيشگاه الهي معذور باشي.»
{از ديدگاه اسلام، رشد انسان پس از تولد در چند مرحله متوالي صورت مي گيرد. از پيامبر در اين زمينه روايت شده «فرزند تو هفت سال آقا، هفت سال مطيع و بنده و هفت سال وزير است اگر تا 21 سالگي خوي و خصلت هايش را پسنديدي که خوب است، وگرنه او را به حال خويش رها کن؛ زيرا تو در پيشگاه خداوند معذوري».[2]
پيامبر اکرم(ص) دوره نونهالي را سن آقايي کودک مي داند و پدر و مادر را موظف به رفع نيازهاي مادي و رواني کودک مي سازد و بر ايشان تکاليفي مقرر مي کند. تربيت کودک در دوره سيادت، از مواردي است که اسلام توجه و تأکيد ويژه اي بدان دارد. محبت، يکي از نيازهاي اساسي کودک و از مؤثرترين عوامل در تربيت روحي و رواني کودک است. از پيامبر نقل مي کنند: «نگاه محبت آميز پدر به صورت فرزند، عبادت است».[3]
روش پيامبر در خانواده اش اين بود که هر روز صبح دست محبت به سر فرزندان خود مي کشيد و حسن و حسين(ع) را مي بوسيد. يکي ديگر از آموزه هاي تربيتي پيامبر در مورد کودکان، توصيه به تربيت نيکو و احترام گزاردن به آنهاست. از پيامبر نقل شده:«هيچ پدري چيزي بهتر از تربيت نيکو و ارثي با ارزش تر از ادب، به فرزند خود نداده است».[4]
پيامبر همواره بر تربيت و هدايت درست افراد تأکيد مي ورزيد. از اين رهگذر، همواره بر تربيت درست کودک در محيط خانواده، ايجاد کانون پرمحبت در خانه و مهرورزي به کودکان سفارش مي کرد. از آن جا که افراط و تفريط در محبت، موجب بروز ناهنجاري هاي رفتاري در کودکان مي شود، پيامبر براي تعادل بخشي به برخورد عاطفي با کودکان توصيه هايي دارد. در توصيه هاي تربيتي پيامبر خدا(ص) تشويق و تنبيه همواره در کنار هم مطرح مي شود و ايشان مي فرمايد: «کودک را به طغيان و سرکشي وادار نکنيد، به او دروغ نگوييد و رفتار نابخردانه درباره او به کار نبريد و بدي هايش را عفو کنيد.[5]
به توصيه پيامبر: «هر کس کودکي دارد، بايد با او کودکانه رفتار کند».[6] ايشان همچنين درباره آموزش قواعد اخلاقي به کودکان مي فرمايد: «وقتي فرزندانتان به هفت سالگي رسيدند، به آنها نماز بياموزيد و چون ده ساله شدند، آنها را بر ترک نماز تنبيه کنيد و بسترهايشان را از هم جدا کنيد.[7] آموزه ها و توصيه هاي تربيتي پيامبر و سيره عملي ايشان در برخورد جوانان، در جهت تشويق ايشان به علم آموزي، فراگيري حِرَف و فنون و روي آوردن به عبادت پروردگار و پرهيز از هواهاي نفساني است.
پيامبر توصيه مي کند: «با نوجوانان خود به اقتضاي سن ايشان مشورت کنيد و به آنها حق اظهار نظر بدهيد».[8] _ [9]
بنابر اين براي تربيت بهتر فرزندان، بهترين شيوه، رفتار عملي والدين است. و همچنين جنبه ي علمي در زمينه ديني نيز از اهميت بالائي برخوردار است تا در مقابل چراهائي که از سوي فرزندان در مورد احکام و مسائل دين مطرح مي شود بتوانند پاسخگو باشند. و نيز از آثار و برکاتي که در پيروي از دستورات حق محقق مي شود فرزندان را آگاهي داده.تا ايشان را به عبادات ترغيبت نمايند.
[1] . تحف العقول، ابن شعبة الحراني، ص 189.
[2] . بحارالانوار، ج 104، ص 95.
[3] . الفروع الکافي، ج 6، ص 49، ترجمه: طباطبايي.
[4] . ميزان الحکمة، ج 14، صص 7105 و 7083.
[5] . الفروع من الکافي، ج 6، صص 47 و 50.
[6] . ميزان الحکمة، ج 14، صص 7105 و 7083.
[7] . الفروع من الکافي، ج 6، صص 47 و 50.
[8] . ميزان الحکمة، ج 14، صص 7105 و 7083.
[9] . طوبي :: پاييز 1387، شماره 30، بوستان بالندگي
منبع: پايگاه حوزه/انتهاي پيام/