مراتب بهره‏مندى از قرآن‏

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ از روايات و اخبار چنين به دست مى‏آيد كه ورود به وادى قرآن و استفاده از منبع فيّاض آن يكنواخت و تك مرحله‏اى نيست بلكه به تناسب زمينه‏ها و استعداد، و قوه‏ى علمى و عملى انسان‏ها متفاوت است، از جمله در روايتى امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد: «كتابُ اللهِ عَزّ وَ جَلّ عَلَى ارْبَعَةِ اشْيَاء: الْعِبَارَةِ، وَ الاشَارَةِ، وَ اللّطائِفِ، وَ الْحَقَائِقِ. فَالْعِبَارَةُ لِلْعَوامِ، وَ الاشَارَةُ لِلْخَواصِ، وَ اللّطَائِفُ لِلَاوْلِيَاء، وَ الْحَقَائِقُ لِلَانْبِياءِ: «ر. ك: بحار الانوار، ج 92، ص 17 و 102»

 كتاب خدا مشتمل بر چهار چيز (رتبه) مى‏باشد: عبارت، اشارت، لطايف و حقايق. عبارت براى عوام است، اشارت‏ها براى خواص، لطايف از آنِ اوليا و حقايق براى انبيا است».

 

بهره‏ى عموم مردم از قرآن تنها در عبارت قرآن است، مثل همراه داشتن، خواندن و شنيدن. خواص با ارتباط ويژه‏ى خود مى‏توانند از پوسته‏ى عبارت گذشته و به رموز و اشارت‏ها دست يابند. اوليا با برداشتن گامى فراتر، به لطايف و ريزه‏كارى ها كه از ديد ديگران پنهان است مى‏رسند، اما حقائق قرآن، كه شايد منظور مقام عنداللهى (لَدَيْنا لَعَلىٌ عَظِيمٌ) آن است، جز براى انبياء و ائمه مقدور نيست، و بسا اشارت به اين معنا داشته باشد، كلام امام باقر عليه السلام كه مى‏فرمايد: «لَنَا كَرَائِمُ الْقُرْآنِ». «ر. ك: تفسير صافى، ج 1، ص 23»
 

و در جاى ديگر فرمود: «له ظهرٌ وَ بَطْنٌ، فَظَاهِرُهُ حُكْمٌ وَ بَاطِنُهُ عِلْمٌ، ظَاهِرُهُ انِيقٌ وَ بَاطِنُهُ عَمِيقٌ: «ر. ك: اصول كافى مترجم، ج 2، ص 599»  براى قرآن ظهر و بطنى است، ظاهرش حكم، و باطنش علم است، ظاهر آن زيبا، و باطن آن ژرف است».

دور نيست كه مراد از ظاهر قرآن، همان معناى مستفاد از عبارت باشد كه مراحل آغازين آشنايى با قرآن است، و اين از آنِ عموم مردم است كه قرآن را نگهدارى مى‏كنند و بدان مى‏نگرند و مى‏خوانند، و مراد از بطن قرآن همان معانى دقيق و عميق آن باشد كه عارفان، دانشمندان، خاصان درگاه الهى و مخصوصان انس معنوى از آن بهره مى‏گيرند.

آرى انسان‏ها به هر اندازه كه انس بيشترى با قرآن داشته باشند، به همان اندازه به ژرفاى قرآن راه خواهند يافت./انتهاي پيام/