کد خبر:۱۲۴۰۰۷
«خبرگزاري دانشجو» بررسي كرد؛
بن لادن و چگونگي شكل گيري شبكه القاعده
اسامه در سال 1988 به منظور ساماندهى فعاليتهاى نظامى و آموزشى خود سازمان القاعده را تاسيس كرده و به سرعت با ديگر گروههاى مسلح ارتباط برقرار كرد، امريكا به منظور جلوگيرى از نفوذ بيشتر كمونيسم ضمن برقرارى ارتباط با بنلادن به اين سازمان نيز كمكهاى شايانى كرده است.
گروه بين الملل «خبرگزاري دانشجو»، ابوالفضل ولايتي؛ اسامه بن محمد بن عواد بن لادن، در سال 1957 م در «الملز» نزديكيهاي رياض ديده به جهان گشود. اسامه هفدهمين پسر از 54 فرزند شيخ محمد بن لادن است. پدرش كه اهل حَضَر موت يمن بود، در حكومت پادشاهي سوري توانست خود را از باربري در بندر جده، به صاحب بزرگترين شركت ساختماني و راهسازي عربستان برساند.
تمام فرزندان شيخ، موظف به رعايت برنامه روزانهاي بودند كه پدر تنظيم كرده بود و گاهي بنا به درخواست پدر، عهده دار مديريت برخي از پروژهها ميشدند. مادرش اهل سوريه و دهمين همسر شيخ بوده است و خود اسامه تنها پسر اين مادر، كوچكترين پسر خاندان بن لادن است.
تمام فرزندان شيخ، موظف به رعايت برنامه روزانهاي بودند كه پدر تنظيم كرده بود و گاهي بنا به درخواست پدر، عهده دار مديريت برخي از پروژهها ميشدند. مادرش اهل سوريه و دهمين همسر شيخ بوده است و خود اسامه تنها پسر اين مادر، كوچكترين پسر خاندان بن لادن است.
اسامه را با اسامي مستعاري مانند بن لادن، شاهزاده، امير، عبدا...، مجاهد، شيخ، حاج و رئيس ميشناسند و اين علاوه بر القابي نظير اسامه قهرمان، اسامه قاتل، اسامه مسيح، اسامه ضد تمدن، اسامه متفكر، اسامه عقب مانده، اسامه پاك، اسامه جنايتكار و... است كه به او دادهاند.
وي قدي در حدود 188 سانتي متر، موهاي قهوه رنگ و وزني در حدود 75 كيلوگرم دارد. او ظاهري لاغر و پوستي گندمگون دارد؛ چپ دست است؛ از عصا استفاده ميكند و از بيماري كليه رنج ميبرد.
وي قدي در حدود 188 سانتي متر، موهاي قهوه رنگ و وزني در حدود 75 كيلوگرم دارد. او ظاهري لاغر و پوستي گندمگون دارد؛ چپ دست است؛ از عصا استفاده ميكند و از بيماري كليه رنج ميبرد.
دوران كودكي اسامه در مدينه سپري شد، اما پس از مدتي خانوادهاش به جده رفتند و او تحصيلاتش را در آن شهر ادامه تا اينكه توانست در سال 1979 در رشته اقتصاد و مديريت دولتي، از دانشگاه ملك عبدالعزيز فارغالتحصيل شود.
تا اين زمان حادثه مهم و غير مترقبهاي در زندگي اسامه رخ نداده بود؛ حتي آثار اسلامگرايي نيز در وجود او هويدا نبود؛ چنانكه معلم انگليسياش ميگويد: «اسامه در آن زمان بر خلاف الان، چندان متعصب نبود.»
البته گفته ميشود پدر اسامه فرد ديندار و منظم بوده و سعي كرده فرزندان خود را بر مبناي اصول اسلامي پرورش دهد. با اين حال علاوه بر محيط ديني و خانواده پولدار وي، محافل دانشجويي تأثير بيشتري بر روح اسامه گذاشتهاند؛ اگر چه در اين دوران نيز او به صورت رسمي وارد هيچ يك از گروههاي اسلامي نشد.
تا اين زمان حادثه مهم و غير مترقبهاي در زندگي اسامه رخ نداده بود؛ حتي آثار اسلامگرايي نيز در وجود او هويدا نبود؛ چنانكه معلم انگليسياش ميگويد: «اسامه در آن زمان بر خلاف الان، چندان متعصب نبود.»
البته گفته ميشود پدر اسامه فرد ديندار و منظم بوده و سعي كرده فرزندان خود را بر مبناي اصول اسلامي پرورش دهد. با اين حال علاوه بر محيط ديني و خانواده پولدار وي، محافل دانشجويي تأثير بيشتري بر روح اسامه گذاشتهاند؛ اگر چه در اين دوران نيز او به صورت رسمي وارد هيچ يك از گروههاي اسلامي نشد.
اولين پيوند اسامه با گروههاي اصولگراي اسلامي به سال 1973 بر ميگردد. اين گروهها را هم كلاسيها و هم دانشگاههاي وابسته به سازمان «اخوان المسلمين» تشكيل ميدادند. او در همين دوران با «جماعت اسلامي» آشنا ميشود.
رابطه نزديك خاندان بن لادن با كاخ سلطنتي و نيز دوستي اسامه با بسياري از شاهزادگان، از جمله عوامل اصلي شكل دهنده به شخصيت و كارهاي بن لادن است. اسامه مورد اعتماد ويژه مقامهاي عربستان و محرم شاهزاده تركي فيصل، رئيس سازمان اطلاعات بود. در سالهاي نخست دهه 1990 پيوندهاي او با اين شاهزاده سعودي چنان محكم بود كه سازمانهاي اطلاعاتي خارجي، بهويژه سازمانهاي جاسوسي اسراييلي، او را از مأموران سعودي و حتي از مديران سازمان اطلاعات سعودي ميانگاشتند.
از سوي ديگر، وفاداري خانواده بن لادن به پادشاهي آل سعود، ايجاب ميكرد كه اسامه در پيشبرد برنامهها و اهداف پنهان دولت سعودي، نقش بسزايي داشته باشد، اما كساني پيدا شدند كه تمام اين احساسات و اطلاعات خام و بيجهت را ساماندهي كرده و به افكار، آمال و خواستههاي اسامه سمت و سويي بخشند؛ آنان محمد قطب و عبد الله عزام از استادان وقت دانشگاه هستند.
محمد قطب با آنكه هنوز زنده ميباشد و در ادامه افكار و انديشههاي سابق خود كه بيشتر تفسير و تبيين آراي برادرش، سيد قطب است كار ميكند، هرگز نتوانست همانند دكتر عبدالله عزام روح و عملكرد اسامه را تحت تأثير قرار دهد.
محمد عتوب نيز از جمله نويسندگان مسلماني است كه بر افكار اسامه تأثيرگذار بوده است. از عوامل مؤثر ديگر در شكلگيري افكار و انديشههاي اسامه، مهمانان مختلفي بودند كه در ايام حج به خانه وي دعوت ميشدند. اين ديد و بازديدها بستر مناسبي را براي آشنايي با افكار و عقايد شخصيتهاي سرشناس پديد آورد. دوستان زيادي كه او در اين گونه مجالس پيدا كرد، از جمله عوامل مهم نفوذ افكار اسامه در مناطق مختلف جهان و دنياي اسلاماند؛ به ويژه آنكه بسياري از اين مهمانان، طلاب، علماي ديني و اعضاي جنبش اسلامي بودند.
همه اين موارد، شخصيت اسامه را به نحو خاصي شكل داد و باعث گرديد كه او گامي فراتر از كارها و مشغوليتهاي خانوادگي خود بردارد. اگر چه بن لادن بايد راه خانوادگي خود را ادامه ميداد و مانند آنها در اداره شركتها، كارخانهها و بازارهاي بورس و... فعاليت ميكرد، اما وي راه ديگري را در پيش گرفت و يا شايد اسامه را براي كار ديگر در نظر گرفته بودند.
رابطه نزديك خاندان بن لادن با كاخ سلطنتي و نيز دوستي اسامه با بسياري از شاهزادگان، از جمله عوامل اصلي شكل دهنده به شخصيت و كارهاي بن لادن است. اسامه مورد اعتماد ويژه مقامهاي عربستان و محرم شاهزاده تركي فيصل، رئيس سازمان اطلاعات بود. در سالهاي نخست دهه 1990 پيوندهاي او با اين شاهزاده سعودي چنان محكم بود كه سازمانهاي اطلاعاتي خارجي، بهويژه سازمانهاي جاسوسي اسراييلي، او را از مأموران سعودي و حتي از مديران سازمان اطلاعات سعودي ميانگاشتند.
از سوي ديگر، وفاداري خانواده بن لادن به پادشاهي آل سعود، ايجاب ميكرد كه اسامه در پيشبرد برنامهها و اهداف پنهان دولت سعودي، نقش بسزايي داشته باشد، اما كساني پيدا شدند كه تمام اين احساسات و اطلاعات خام و بيجهت را ساماندهي كرده و به افكار، آمال و خواستههاي اسامه سمت و سويي بخشند؛ آنان محمد قطب و عبد الله عزام از استادان وقت دانشگاه هستند.
محمد قطب با آنكه هنوز زنده ميباشد و در ادامه افكار و انديشههاي سابق خود كه بيشتر تفسير و تبيين آراي برادرش، سيد قطب است كار ميكند، هرگز نتوانست همانند دكتر عبدالله عزام روح و عملكرد اسامه را تحت تأثير قرار دهد.
محمد عتوب نيز از جمله نويسندگان مسلماني است كه بر افكار اسامه تأثيرگذار بوده است. از عوامل مؤثر ديگر در شكلگيري افكار و انديشههاي اسامه، مهمانان مختلفي بودند كه در ايام حج به خانه وي دعوت ميشدند. اين ديد و بازديدها بستر مناسبي را براي آشنايي با افكار و عقايد شخصيتهاي سرشناس پديد آورد. دوستان زيادي كه او در اين گونه مجالس پيدا كرد، از جمله عوامل مهم نفوذ افكار اسامه در مناطق مختلف جهان و دنياي اسلاماند؛ به ويژه آنكه بسياري از اين مهمانان، طلاب، علماي ديني و اعضاي جنبش اسلامي بودند.
همه اين موارد، شخصيت اسامه را به نحو خاصي شكل داد و باعث گرديد كه او گامي فراتر از كارها و مشغوليتهاي خانوادگي خود بردارد. اگر چه بن لادن بايد راه خانوادگي خود را ادامه ميداد و مانند آنها در اداره شركتها، كارخانهها و بازارهاي بورس و... فعاليت ميكرد، اما وي راه ديگري را در پيش گرفت و يا شايد اسامه را براي كار ديگر در نظر گرفته بودند.
در 27 دسامبر سال 1979 نيروهاي شوروي به افغانستان حمله كردند. اين امر موجب مهاجرت تعداد زيادي از اعضاي گروههاي مسلح افغاني به پاكستان شد. دولت پاكستان اجازه ادامه فعاليت را به آنان داد و همين امر باعث گرديد اعراب بسياري بر مبناي اين عقيده كه جنگ با روسيه به مثابه جهاد با كمونيسم است، جذب اين حركت شدند.
اسامه بنلادن دو هفته پس از اشغال افغانستان به پاكستان رفت. او در اين سفر ميهمان دو تن از رهبران افغاني به نامهاي برهانالدين رباني و سياف بود كه در همان ميهمانيهاي ايام حج، با يكديگر دوست و آشنا شده بودند.
اسامه بنلادن دو هفته پس از اشغال افغانستان به پاكستان رفت. او در اين سفر ميهمان دو تن از رهبران افغاني به نامهاي برهانالدين رباني و سياف بود كه در همان ميهمانيهاي ايام حج، با يكديگر دوست و آشنا شده بودند.
برخورد دوباره اسامه با عبدالله عزام، توانست زمينه دوستي با اسامه را فراهم كرده، او را به عضويت يكي از گروههاي مسلح افغاني درآورد. دوستي آنها بعدها پايههاي اصلي القاعده را به وجود آورد و اين دو از بنيانگذاران اصلي «بريگارد عرب در افغانستان» شدند.
عبدالله عزام به سال 1941 در فلسطين به دنيا آمد. او مهارت خاصى در سخنورى داشت، توانايى مديريت و دانش بالاى نظامى او بر كسى پوشيده نيست. اسامه در زمان اقامت عزام در جده، با انديشههاى وى آشنا گرديد و به شدت تحت تاثير افكار او قرار گرفت. عبدالله در گسترش فعاليت گروههاى مسلح افغانستان به خارج از مرزها و به كل دنيا سهم بسزايى داشت. او به همراه دو پسرش در انفجار بزرگ در پيشاور سال 1989 كشته شد.
اسامه پس از اين سفر به عربستان بازگشت و توانست توجه و حمايت خانواده و بسياري از دوستان خود را براي كمك به مبارزان افغاني جلب نمايد. البته خود آنها نيز اقدامات افغانيها را نوعي جهاد مقدس عليه كفر و الحاد ميدانستند و سخاوتمندانه كمك ميكردند. اسامه به همراه چند تن از افغانيها و پاكستانيهايي كه در شركتهاي بنلادن كار ميكردند، به پاكستان رفت و اين بار حدود يك ماه در مرز افغانستان و پاكستان اقامت گزيد.
عبدالله عزام به سال 1941 در فلسطين به دنيا آمد. او مهارت خاصى در سخنورى داشت، توانايى مديريت و دانش بالاى نظامى او بر كسى پوشيده نيست. اسامه در زمان اقامت عزام در جده، با انديشههاى وى آشنا گرديد و به شدت تحت تاثير افكار او قرار گرفت. عبدالله در گسترش فعاليت گروههاى مسلح افغانستان به خارج از مرزها و به كل دنيا سهم بسزايى داشت. او به همراه دو پسرش در انفجار بزرگ در پيشاور سال 1989 كشته شد.
اسامه پس از اين سفر به عربستان بازگشت و توانست توجه و حمايت خانواده و بسياري از دوستان خود را براي كمك به مبارزان افغاني جلب نمايد. البته خود آنها نيز اقدامات افغانيها را نوعي جهاد مقدس عليه كفر و الحاد ميدانستند و سخاوتمندانه كمك ميكردند. اسامه به همراه چند تن از افغانيها و پاكستانيهايي كه در شركتهاي بنلادن كار ميكردند، به پاكستان رفت و اين بار حدود يك ماه در مرز افغانستان و پاكستان اقامت گزيد.
او در سال 1982 وارد خاك افغانستان گرديد و با تجهيزات عظيم ساختماني و راهسازي كه سفير عربستان در پاكستان در اختيارش گذاشته بود، مشغول راهسازي، سنگرسازي، احداث تونل و بيمارستانهاي صحرايي در افغانستان شد. شايد به همين خاطر بود كه عدهاي بنلادن را فارغالتحصيل مهندسي عمران ميدانستند.
سفر اسامه و دوستي او با رئيس سازمان اطلاعات عربستان، راه را براي سرازير شدن پولهاي هنگفت عربستان به روي جهاد افغانستان باز كرد. امريكا كه از مدتها قبل به وسيله سازمان سيا با گروههاي مسلح افغاني، رابطه داشت، مسئوليت تدارك سلاحهاي مورد نياز آنها را بر عهده گرفت.
سازمان اطلاعات پاكستان، تمام كارهاي ارتباطي C.I.A را با افغانستان انجام ميداد و حتي اسلحه و مهمات را نيز در اختيار مجاهدان افغاني ميگذاشت. اگرچه در اوايل، اسامه وارد جنگ نشد و تنها به ارائه كمكهاي خود از طريق حزب جماعت اسلامي اكتفا ميكرد، اما بعدها توسط عبدالله عزام از اين حال و هوا خارج شد و به افغانستان رفت و در آنجا به يك مبارز و فرمانده جسور مبدل گرديد.
در سال 1984 «بيتالانصار» را به عنوان نخستين قرارگاه مجاهدان عرب در پيشاور تأسيس كرد و تا سال 1986 توانست قرارگاه ديگري را هم بسازد. با توجه به وجود نظاميان ارشد سوري و مصري كه تحت امر اسامه بودند، او تمايل داشت عمليات نظامي با فرماندهي كامل وي انجام شود.
البته بنلادن، از همان آغاز ورود به افغانستان توجه خاصي به تشكيلات نشان ميداد و آنچه اين روحيه را در او به شكوفايي رساند، تحصيلات دانشگاهي، شخصيت اقتصادي، خانوادگي و نظام فعاليتهاي آنها بود. همين مسئله در سازماندهي به فعاليتهاي گسترده و متنوع اقتصادي ياران بنلادن در سطح جهاني نيز به وضوح ديده ميشود. بنلادن به منظور ايجاد اشتياق در داوطلبان عرب و نيز براي جلوگيري از نفوذ اين روحيه در افراد ديگر، براي آنها اردوگاه جداگانهاي ساخت و نام آن را «ماسدةالانصار» يا «خانه شير» گذاشت.
در سال 1979 بزرگترين عمليات مخفی سيا در افغانستان به مرحله اجرا درآمد. سازمان سيا و سرويس اطلاعاتی – نظامی پاكستان موسوم به "ای.اس.ای." مصمم بودند كه جنگ در افغانستان را به جهاد كل دنيای اسلام با اتحاد شوروی تبديل كنند و بدين منظور بين سالهای 82 تا 92 آنان 35 هزار بنيادگرای انتگريست را از چهل كشور اسلامی به خدمت گرفتند. دهها هزار نفر برای تحصيل در مدارس مذهبی به پاكستان سرازير شدند. صاحبنظران معتقدند بيش از صد هزار تن از اين مسلمانان به اصطلاح تندور در جنگ افغانستان شركت كردند.
سازمان اطلاعات پاكستان، تمام كارهاي ارتباطي C.I.A را با افغانستان انجام ميداد و حتي اسلحه و مهمات را نيز در اختيار مجاهدان افغاني ميگذاشت. اگرچه در اوايل، اسامه وارد جنگ نشد و تنها به ارائه كمكهاي خود از طريق حزب جماعت اسلامي اكتفا ميكرد، اما بعدها توسط عبدالله عزام از اين حال و هوا خارج شد و به افغانستان رفت و در آنجا به يك مبارز و فرمانده جسور مبدل گرديد.
در سال 1984 «بيتالانصار» را به عنوان نخستين قرارگاه مجاهدان عرب در پيشاور تأسيس كرد و تا سال 1986 توانست قرارگاه ديگري را هم بسازد. با توجه به وجود نظاميان ارشد سوري و مصري كه تحت امر اسامه بودند، او تمايل داشت عمليات نظامي با فرماندهي كامل وي انجام شود.
البته بنلادن، از همان آغاز ورود به افغانستان توجه خاصي به تشكيلات نشان ميداد و آنچه اين روحيه را در او به شكوفايي رساند، تحصيلات دانشگاهي، شخصيت اقتصادي، خانوادگي و نظام فعاليتهاي آنها بود. همين مسئله در سازماندهي به فعاليتهاي گسترده و متنوع اقتصادي ياران بنلادن در سطح جهاني نيز به وضوح ديده ميشود. بنلادن به منظور ايجاد اشتياق در داوطلبان عرب و نيز براي جلوگيري از نفوذ اين روحيه در افراد ديگر، براي آنها اردوگاه جداگانهاي ساخت و نام آن را «ماسدةالانصار» يا «خانه شير» گذاشت.
در سال 1979 بزرگترين عمليات مخفی سيا در افغانستان به مرحله اجرا درآمد. سازمان سيا و سرويس اطلاعاتی – نظامی پاكستان موسوم به "ای.اس.ای." مصمم بودند كه جنگ در افغانستان را به جهاد كل دنيای اسلام با اتحاد شوروی تبديل كنند و بدين منظور بين سالهای 82 تا 92 آنان 35 هزار بنيادگرای انتگريست را از چهل كشور اسلامی به خدمت گرفتند. دهها هزار نفر برای تحصيل در مدارس مذهبی به پاكستان سرازير شدند. صاحبنظران معتقدند بيش از صد هزار تن از اين مسلمانان به اصطلاح تندور در جنگ افغانستان شركت كردند.
اسامه در سال 1988 به منظور ساماندهى فعاليتهاى نظامى و آموزشى خود، به پيشنهاد ابوعبيده مصرى معروف به «پنجشيرى»، از اعضاى مهم جماعت اسلامى مصر و از فعالان افغانستان، سازمان القاعده را تاسيس كرد. اين سازمان به سرعت با ديگر گروههاى مسلح ارتباط برقرار كرد. امريكا به منظور جلوگيرى از نفوذ بيشتر كمونيسم ضمن برقرارى ارتباط با بنلادن به اين سازمان نيز كمكهاى شايانى كرده است.
آنچه باعث اعتبار بنلادن در ميان مجاهدان شده، تنها پول و سرمايه او نيست، بلكه ريشه سعودى او يك منفعت روانى براى وى به شمار مىرود؛ شايد اگر اسامه مليت سعودى نداشت؛ اين مقبوليت را به ويژه در افغانستان و پاكستان به دست نمىآورد.
فتواى ايمن الظواهرى درباره عمر عبدالرحمن عامل موثرى در گسترش فعاليت القاعده و شخص بنلادن محسوب مىشود. توانمندىهاى منحصر به فرد بنلادن به ويژه در جذب پيروانش، ارتباط با نظام پادشاهى سعودى، علماى دينى و بازارهاى اقتصادى و نيز ثروت سرشار او كه دست كم در زمينه همسوكردن ماموران برخى كشورها به كار مىرفت و يا امكان تجهيزشدن به برخى امكانات مدرن را فراهم مىساخت، همه و همه از زمينههاى تقويت القاعده بودند.
القاعده؛ اين سازمان چند مليتى، با در اختيارداشتن يك تيم رهبرى با استعداد و موثر كه دستهاى از آنها علاوه بر حضور در اين سازمان به عنوان نيروهاى ارشد، رهبرى گروههاى ديگر (مانند «جماعةالاسلامية» و «الجهاد مصر») را نيز در دست دارند، جايگاه و اعتبار خاصى پيدا كرد. از سوى ديگر پس از كشته شدن عبدالله عزام، مكتبةالخدمة كه از چندى پيش فعاليت خود را در افغانستان محدود كرده بود، از هم پاشيد و بسيارى از نيروها و اعضاى آن جذب القاعده شدند.
ساختار نظامى القاعده «خوشه انگورى» است؛ يعنى گروهها به موازات هم و به طور مستقل عمل مىكنند. به قسمى كه هرگز يكديگر را نمىشناسند و اگر يكى از آنها شناسايى شود، ديگران در امان خواهند بود.
القاعده از طريق ثروت بنلادن و كمك سرمايهداران برخى كشورها تامين مالى مىشد. هر فردى كه پس از گزينش به القاعده مىپيوست، علاوه بر مسكن، ماهيانه مبلغ 150 دلار نيز دريافت مىكرد زيرا بنلادن معتقد بود:
«مسلمانانى كه به ما مراجعه مىكنند، بايد تحت حمايت قرار بگيرند و بهتر است از ما كمك بگيرند؛ تا اينكه به سراغ كفار بروند.»
گزينش افراد در القاعده ، به سختى صورت مىگرفت. آنها پس از انتخاب توسط نمايندگان بنلادن، به پيشاور پاكستان مىرفتند و در آنجا پاسپورت، پول نقد و ديگر مدارك مورد نياز خود را دريافت مىكردند. سپس به منظور بررسى سوابق و پيشينه؛ به مدت دو هفته در پاكستان مىماندند و پس از گزينش براى يادگيرى مهارتها و استراتژى نظامى، در يك اردوگاه آموزشى در افغانستان حاضر مىشدند. از آن به بعد آموزشها شروع مىشد. با اتمام دورههاى آموزش نظامى به يك سلول چهار يا پنج چريكى ملحق شده و منتظر دستور مىماندند.
نفوذ ايمن الظواهرى در بنلادن
پيشتر در باب عبدالله عزام و افراد و شرايطى كه بنلادن را تحت تاثير قرار دادند سخن گفتيم؛ اكنون جا دارد درباره فرد موثرى كه برخى تحليلگران او را بازوى راست اسامه و وارث سازمان القاعده مىدانند، سخن بگوييم. اين شخص كه هنوز هم بر روح و رفتار بنلادن تاثيرگذار است، دكتر ايمن ربيعالظواهرى 47 ساله و يك پزشك مصرى است.
ظواهرى در ماجراى ترور انورسادات متهم گرديد؛ اما بعدها به دليل حاشيهاى بودن نقش او تنها به جرم حمل غيرقانونى سلاح به سه سال زندان محكوم شد. پس از آزادى از زندان ابتدا به عربستان و سپس به پيشاور رفت. او به زبان انگليسى تسلط دارد، در امور تشكيلاتى رشد سريعى داشته و پس از كسب مقام سخنگويى سازمان جهاد اسلامى مصر خيلى زود به رهبرى آن رسيد.
ظواهرى ضمن دوستى و رفاقت با اسامه، او را از سيستم تشكيلاتى سازمانهاى مصرى آگاه مىكرد و اين امر علاوه بر تاثيرى كه عبدالله عزام از طريق تعاليم و تحصيلات خود مىگذاشت، زمينه گسترش قدرت اسامه را فراهم مىكرد. از اين گذشته، فتواى ظواهرى درباره وضعيت عمر عبدالرحمان و عبود الزّمر كه به خاطر زندانى بودن نمىتوانستند به صورت مستقيم در صحنه حضور داشته باشند، زمينه رهبرى بنلادن را هموار مىساخت.
ظواهرى ضمن دوستى و رفاقت با اسامه، او را از سيستم تشكيلاتى سازمانهاى مصرى آگاه مىكرد و اين امر علاوه بر تاثيرى كه عبدالله عزام از طريق تعاليم و تحصيلات خود مىگذاشت، زمينه گسترش قدرت اسامه را فراهم مىكرد. از اين گذشته، فتواى ظواهرى درباره وضعيت عمر عبدالرحمان و عبود الزّمر كه به خاطر زندانى بودن نمىتوانستند به صورت مستقيم در صحنه حضور داشته باشند، زمينه رهبرى بنلادن را هموار مىساخت.
اسامه در ايامى ديگر
با پايان يافتن جنگ در افغانستان؛ بسيارى از افرادى كه در كنار اسامه بودند، به سرزمين خود بازگشتند. بعد از جنگ افغانستان؛ خود بنلادن هم كه به عربستان برگشته بود، به حمايت از گروههاى مخالف در عربستان و يمن ادامه داد و با تشكيل «انجمن جهاد» به پشتيبانى از گروههايى مانند جماعت اسلامى مصر، جهاد يمن، مجمعالحديث پاكستان، ليگ پارتيزانهاى لبنان، جماعت اسلامى ليبى، بيعةالامام اردن، جماعت اسلامى الجزاير و... پرداخت.
در آن زمان كه اسامه در افغانستان به سر مىبرد، رفته رفته افراد و گروههاى محدود و وفادارى در اطراف او پديد آمد كه آماده هر نوع از خودگذشتگى در راه عملى كردن اهداف و مقاصد اسامه بودند. بعدها تعدادى از اين ياران در خارج از افغانستان دست به فعاليت زدند. به عنوان مثال 1800 نفر از 2500 نفر الجزايرى كه در القاعده بودند، پس از جنگ افغانستان به كشور خود بازگشتند و گروههاى معارض را تشكيل دادند. 200 نفر به نيويورك و نيوجرسى رفته و به شيخ عمر عبدالرحمان پيوستند. بقيه نيز به جنگ با روسها در تاجيكستان ادامه دادند و گروهى ديگر هم در جنگ بوسنى و چچن شركت كردند.
بعد از حمله عراق به كويت؛ اسامه درباره ايجاد سپر دفاعى لازم در برابر حمله احتمالى صدام طرحهايى به مقامات سعودى ارائه كرد، اما طرح و برنامههاى او ناديده گرفته شد. اسامه به ايراد خطبه و سخنرانى پرداخت. اين كار او خشم آل سعود را برانگيخت، بدينخاطر او را از اين گونه برنامهها نيز باز داشتند. از اين رو، اسامه تصميم گرفت به جاى حكام و رجال سياسى، مخاطبان خود را در ميان طلاب و علماى دينى بيابد.
وى موفق گرديد فتوايى مبنى بر شرعى بودن فراگيرى آموزشهاى جنگى و نظامى از يكى از علماى بزرگ سعودى بگيرد. او بلافاصله فتوا را منتشر كرد و توانست حدود 4000 نفر را براى يادگيرى فنون نظامى در افغانستان جمع كند. به دليل اين گونه فعاليتها، حكومت سعودى او را از جده ممنوعالخروج كرد، اسامه چندين بار مورد بازجويى قرار گرفت و مزرعهاش در حومه جده به دست گارد ملى تخريب شد.
اسامه كه از وضعيت خود خسته شده بود؛ تصميم به خروج از كشور گرفت. به همين منظور توانست با متقاعد كردن يكى از برادرانش كه دوستى نزديكى با ملك فهد و شاهزاده احمد ـــ معاون وزير كشور ـــ داشت، اجازه انجام يك سفر تجارى به پاكستان را بگيرد، اما شاهزاده نايف ـــ وزير كشور ـــ مانع بزرگ اين سفر به شمار مىرفت. و تنها با خروج اين شاهزاده از كشور، امكان خروج او نيز ميسر مىگرديد كه همين طور هم شد.
اسامه در آوريل سال 1991 به پاكستان رفت و در آنجا از طريق نامهاى به برادرش اطلاع داد كه ديگر به كشور خود باز نمىگردد. اقامت او در پاكستان كوتاه بود و خيلى زود راهى افغانستان شد، زيرا مىدانست دولت پاكستان او را دستگير كرده و به عربستان تحويل خواهد داد. در اين دوران نيز بارها سعى شد اسامه، ترور يا ربوده شود.
شايد ناگوار بودن اوضاع و نابسامان بودن شرايط؛ فعاليت در افغانستان را نيز براى اسامه ناخوشايند كرده بود، گويى اوضاع با ماندن در عربستان و پاكستان تفاوت چندانى نداشت و او نمىتوانست درخصوص اين شوك عظيم كه «امريكايىها مىآيند» كارى انجام دهد. از اين رو با ظاهرى مبدل و به وسيله هواپيماى شخصى خود به سودان رفت؛ زيرا به گفته خودش در اين ايام به دنبال يك كشور كاملا اسلامى مىگشت و به همين دليل راه سودان را در پيش گرفت. در سودان به كارهاى عمرانى از جمله راهسازى و امور كشاورزى پرداخت و حتى در جواب يك خبرنگار غربى كه با او مصاحبه كرد، گفت: «من يك كشاورز ساده هستم.»
لغو تابعيت بنلادن
به دليل فعاليتها و كارهاى ديگرى كه هنوز چند و چون آنها به طور كامل مشخص نيست، دولت عربستان در سال 1994 و به دستور شخص ملك فهد، تابعيت سعودى اسامه را لغو كرد. دو سال قبل از اين تاريخ نيز اموال او در عربستان توقيف گرديد. اسامه نيز در پاسخ به اين اقدامات بيانيهاى صادر كرد و در آن، آل سعود را خائن و سرسپرده امريكا خواند و گفت نيازى به تابعيت سعودى ندارد و براى تاييد يا رد افراد توسط آلسعود ارزشى قائل نيست.
به دليل فشارهاى بينالمللى بر سودان، اين دولت از اسامه خواست كه سودان را ترك كند و او به ناچار در اوايل سال 1996، آن كشور را به قصد جلالآباد افغانستان ترك كرد. در افغانستان اوضاع به گونه ديگرى بود. اينك شرايط به طور كامل عوض شده بود.
در اين زمان جنبش طالبان با حمايت قاطع امريكا توانست به صورت چشمگيرى، ائتلاف مسعود ــــ ربانى ـــ حكميتار را به عقب براند. اين حوادث مقارن ورود دوباره بنلادن به افغانستان بود. او به عنوان مهمان به سراغ يك فرمانده نظامى افغانى به نام «مهندس محمود» رفت. اين فرد پل ارتباطى ميان بنلادن و طالبان شد. پس از ترور مهندس محمود، بنلادن با طالبان وارد مذاكره گرديد و حمايت خود را از آنان اعلام كرد. طالبان نيز از اين امر استقبال كرد و اين سرآغاز ارتباط ميان بنلادن، ملاعمر و جنبش طالبان بود.
طالبان با حمايت سعودي ها و آمريكا و دستگاه هاي اطلاعاتي پاكستان توانست بر سراسر افغانستان غلبه يابد.
با وقوع حوادث 11 سپتامبر انگشت اتهامات از سوي آمريكايي ها به سمت القاعده دراز شد. پس از حمله ايالات متحده به افغانستان و اشغال اين كشور به بهانه مبارزه با تروريسم، ديروز خبري مبني بر كشته شدن اسامه بن لادن رهبر شبكه القاعده منتشر شد.
فارغ از صحت اين خبر، هنوز درباره نوع ارتباطات پنهاني اسامه بن لادن و سعودي ها از يك طرف و ارتباط آنها با آمريكايي ها ناگفته هايي وجود دارد.
به طور نمونه پرويز مشرف رئيس جمهور سابق پاكستان، چندي پيش خبري را منتشر كرد مبني بر دستگيري بن لادن از سوي نيروهاي اطلاعاتي پاكستان و دستور آزادي وي از جانب آمريكايي ها!
انتشار چنين اخباري باعث شك و ترديد در ماهيت مبارزه بن لادن تحت عنوان يك مبارز اسلام گرا ايجاد كرده است./انتهاي پيام/
طالبان با حمايت سعودي ها و آمريكا و دستگاه هاي اطلاعاتي پاكستان توانست بر سراسر افغانستان غلبه يابد.
با وقوع حوادث 11 سپتامبر انگشت اتهامات از سوي آمريكايي ها به سمت القاعده دراز شد. پس از حمله ايالات متحده به افغانستان و اشغال اين كشور به بهانه مبارزه با تروريسم، ديروز خبري مبني بر كشته شدن اسامه بن لادن رهبر شبكه القاعده منتشر شد.
فارغ از صحت اين خبر، هنوز درباره نوع ارتباطات پنهاني اسامه بن لادن و سعودي ها از يك طرف و ارتباط آنها با آمريكايي ها ناگفته هايي وجود دارد.
به طور نمونه پرويز مشرف رئيس جمهور سابق پاكستان، چندي پيش خبري را منتشر كرد مبني بر دستگيري بن لادن از سوي نيروهاي اطلاعاتي پاكستان و دستور آزادي وي از جانب آمريكايي ها!
انتشار چنين اخباري باعث شك و ترديد در ماهيت مبارزه بن لادن تحت عنوان يك مبارز اسلام گرا ايجاد كرده است./انتهاي پيام/
لینک کپی شد
گزارش خطا
۰