دغدغه امرار معاش جاي انگيزه توليد علم را مي گيرد

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ چه بسيارند مسئولاني كه تحقق شعار تبديل علم به ثروت را از مهمترين برنامه ها و اولويت هاي خود عنوان مي كنند اما اينكه اين شعار تا كنون تا چه حد عملياتي شده، جاي بسي تامل دارد، در همين راستا با علي آهنگر، يكي از مخترعان جوان كشور به گفت و گو نشسته ايم:

 

 

يكي از پارامترهاي اساسي كه امروزه بيش از گذشته در عرصه‏ رقابت جهاني مطرح مي‏شود، قدرت توليد علم با رويكرد فن‏بازار و توليد ثروت و تجاري‏سازي نوآوری هاست که اين مهم در بيانات مقام معظم رهبری به عنوان یكی از دستور العمل‌های اجرایی برای تحقق جهاد اقتصادی مطرح شده است؛ چرا که از این طریق می‌توان به تجاری‏سازی‏ايده‏هاي علمي دست یافت كه نتیجه طبیعی آن تولید ثروت و رشد و شكوفايي اقتصادی خواهد بود.

 

 

اهميت توليد ثروت ناشي از توليد علم و تبديل آن به فن‏آوري در سال جهاد اقتصادي چندين‏برابر است؛ چرا که جهاد اقتصادي در حقیقت حداكثر بهره‏مندي و استفاده از تمامي ظرفيت‌های فكري، تصميم‌گيري، مادي و فيزيكي (منابع انساني؛ نيروهاي متخصص و كارآمد و امكانات و تسهيلات لازم) است و در اين راستا توليد علم و تبديل آن به فن‏آوري و ثروت مي‌تواند از راه‌هاي تحقق جهاد اقتصادي باشد.

 

 

توليد ثروت از علم قطعاً در زمان كوتاه قابل دستيابي نيست؛ چرا که تولید علم باید در قالب یک زنجیره صورت گیرد و در شکل‏گیری این زنجیره بايد پازل‏هایی در تمامي مراحل فكري، برنامه‏ريزي و تصميم‏گيري در ابعاد مختلف مادي و معنوي به درستی شناخته شده و به کار گرفته شود؛ زنجيره ای متشكل از استادان، پژوهشگران و نخبگان دانشگاهي در بخش دولتي و خصوصي، مسئولان و حتي مردم و این امر نیز نياز به برنامه استراتژيك درازمدت و با برنامه‏هاي ‏عملياتي كارآمد و مناسب در حوزه‏ سلامت و صنعت دارد.

 

توجه به مقوله‏ توليد علم و تبديل آن به فناوری و ثروت به معناي واقعي نماد بارز تحقق جهاد اقتصادی است و در اين بين نقش نخبگان، استادان و محققان دانشگاهي بيش از ساير اقشار جامعه است كه این نشان دهنده وظیفه سنگین این افراد در جهت دهی برای تولید ثروت است و در اين مسير دانشگاه‌ها مي‌توانند نقش پيشتاز داشته باشند.

 

با توجه به وجود ظرفیت منابع بالقوه‏ و بالفعل انسانی متخصص و كارآمد ايراني در کشور تبدیل علم به ثروت می تواند با ایجاد برنامه‏ هدفمند مانند نقشه جامه علمي كشور تحقق یابد.

 

 

وجود ظرفيت‏هاي بالفعل و بالقوه فكري شامل نخبگان، استادان، پژوهشگران و دانشجويان دانشگاهي در بخش دولتي و خصوصي به تنهایی براي تحقق چنين امر مهمي كافي نيست، بلكه نياز به بسترهاي مناسب حمايتي و مشاركت‏پذيري نخبگان از مرحله‏ سياستگذاري، برنامه‏ريزي، تصميم‏گيري، اجرا و در نهايت ارزيابي و ارزشيابي از سوي سياستگذاران، مسئولان و دست‏اندركاران بويژه دولتي دارد تا با فراهم‏سازي بسترها و تسهيل سازوكارهاي اجرايي و حمايتي از محققان و نخبگان علمي كشور، اعتماد كردن و فرصت دادن به اين پتانسيل‏هاي فكري دانشگاهي، مرتفع كردن موانع، عملياتي كردن ايده‏هاي نو، ابداعات و اختراعات منطبق با اولويت‏هاي موردنياز كشور، تبديل آنها از سطح توليد آزمايشگاهي به سطح توليدفن‏آوري ملي و حتي در سطح جهاني و در نهايت زنجيره‏ تجاري‏سازي ايده‏هاي علمي و توليد ثروت، جامه عمل يابد.

 

 

با گذشت مدت زماني از مطرح‏ شدن شعار «توليد علم و تبديل آن به ثروت و تجاري‏سازي نوآوری ها» نمي‏توان گفت كه هيچ تلاشي انجام نگرفته است، امّا اين تلاش‏ها بسيار كم رنگ بوده و به زعم بسياري از نخبگان علمي و محققان دانشگاهي به نظر مي‏رسد آن‏گونه كه بايد از سوي مسئولان، تصميم‏گيران و دست‏اندركاران در مرحله‏ فراهم‏‏سازي بسترها و تسهيل سازوكارهاي اجرايي مناسب و سرمايه‏گذاري بخش دولتي و خصوصي بر روي پژوهش‏هاي بنيادي و كاربردي محققان فراهم نشده است.

  

 

 

در راستاي تحقق زنجيره‏ تبديل علم به ثروت كه زمينه‏ تحقق جهاد اقتصادي را فراهم مي‏كند بايد اقداماتي چون؛ اصلاح نظام آموزشي با تكيه بر محور پژوهش، هدفمند كردن موضوعات پژوهشي، تاسيس پارك‏هاي علم و فناوري، راه‏اندازي‏ قطب‌هاي علمي در پارك‌هاي علم و فناوري كشور و استمرار روبه رشد فعاليت‏هاي پژوهشي در راستاي اولويت‏هاي موردنياز كشور مورد توجه ويژه قرار گيرد.

 

همچنين لزوم ارزش نهادن به ابتكار و خلاقيت، اصلاح قوانين و آيين‏نامه‏هاي قديمي و بروز كردن آنها بر اساس معيارهاي كيفي، حذف بروكراسي‏هاي غيرضروري اداري سازمان‏ها و مراكز مرتبط از جمله بنياد ملي نخبگان، اعطاي امتيازات و حمايت‏هاي مادي جهت عملياتي كردن ايده‏‏ها و نوآوري‏ها و تبديل آنها از سطح توليد آزمايشگاهي به توليد صنعتي و فناوري از ديگر اقداماتي است كه بايد مورد توجه ويژه قرار گيرد.

 

 

تقويت روابط دانشگاه‌هاي كشور با موسسات و دانشگاه‌هاي خارجي در راستاي اولويت‏هاي پژوهشي موردنياز كشور و در جهت دستيابي و تحقق عملياتي اولويت‏هاي مورد نياز نقشه جامع علمي كشور، تقويت ارتباط دانشگاه و صنعت در بحث‌هاي فني مهندسي، علوم انساني، علوم پزشكي و سلامت و برقراری ارتباط سازنده میان پژوهشگران و فناوران دستگاه‌های اجرایی و خریداران دستاوردها با تقویت ارتباط دانشگاه و جامعه بايد مورد توجه ويژه دانشگاه ها قرار گيرد.

 

 

با توجه به اينكه در لايحه حمايت از شركت هاي دانش بنيان و تجاري سازي نوآوري ها، شركت‌هاي دانش‌بنيان مورد هدف بوده و اين شركت‏ها با حضور فارغ‌التحصيلان دانشگاهي با ايده‌هاي محوري جهت توليد محصول و يا عملياتي و سپس تجاري‏كردن ايده‏هاي نوآورانه فعاليت خواهند كرد، به نظر مي‏رسد تصويب چنين قوانيني مي‏تواند گام نخست در راستاي تحقق امر مهم «تجاري سازي نوآوري و توليد ثروت از علم» بويژه در سال جهاد اقتصادي باشد، امّا قوانين تا زماني كه در مرحله‏ عمل به معناي واقعي كلمه به لحاظ بسترها و سازوكارهاي اجرايي و فرهنگي نهادينه نشود گامي در جهت تحقق اين امر برداشته نمي‏شود و هرگز نتايج اثربخش و كارا را در پي نخواهد داشت.