چمران و زاکانی در بهشت ناهار خوردند / ماجرای اختلاف بین ریش سفید شهر و شهردار چه بود؟

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو_ علی کیمیایی، در هفته‌های گذشته، شورای شهر تهران شاهد یکی از پرتنش‌ترین جلسات خود در دوره ششم بود؛ جلسه‌ای که به جدال لفظی میان علیرضا زاکانی، شهردار تهران، و مهدی چمران، رئیس شورای شهر، انجامید و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت. موضوع اصلی این اختلاف، بررسی لایحه تشکیل «سازمان راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری تهران» بود؛ نهادی که قرار است روند اجرای پروژه‌های کلان شهری را رصد و مدیریت کند. اما آنچه در ظاهر یک بحث فنی و حقوقی به نظر می‌رسید، در عمل به عرصه‌ای برای بروز اختلافات عمیق‌تر میان مدیریت شهری و شورای شهر تبدیل شد.

زمینه اختلاف

از ابتدای شورای ششم، رابطه میان شهردار تهران و رئیس شورا همواره با فراز و نشیب همراه بوده است. چمران به عنوان چهره‌ای باسابقه در مدیریت شهری، همواره بر نقش نظارتی شورا تأکید داشته و بارها به عملکرد شهرداری انتقاد کرده است. در مقابل، زاکانی که با شعار تحول و مبارزه با فساد وارد شهرداری شد، بیشتر بر استقلال شهرداری و ضرورت اجرای سریع پروژه‌ها تأکید دارد. این تفاوت دیدگاه‌ها بارها در جلسات شورا نمود پیدا کرده، اما در ماجرای اخیر شدت بیشتری گرفت.

ماجرای جلسه‌ای پرتنش

در جلساتی در هفته گذشته، لایحه‌ای برای تشکیل سازمان راهبری و پایش طرح‌های توسعه شهری مطرح شد. این سازمان قرار است به عنوان یک نهاد تخصصی، پروژه‌های کلان شهری را پایش کند و مانع از انحراف یا تأخیر در اجرای آن‌ها شود. با این حال، زاکانی در ابتدا از حضور در صحن شورا خودداری کرد؛ اقدامی که واکنش تند اعضای شورا را برانگیخت. چمران نیز با لحنی انتقادی گفت شهردار باید پاسخگوی شورا باشد و نمی‌تواند از حضور در جلسات خودداری کند.
پس از ورود زاکانی، بحث اصلی بر سر این بود که آیا این نهاد باید به شکل یک سازمان مستقل در شهرداری فعالیت کند یا خیر. زاکانی تأکید داشت که الحاق این سازمان به بودجه پس از تأیید فرمانداری، خلاف روال قانونی شورا است و چنین چیزی در هیچ جای کشور سابقه ندارد. او معتقد بود که شورا نمی‌تواند نهادی را به بودجه اضافه کند و این اقدام مغایر با قوانین بالادستی است. در مقابل، چمران گفت قوانین شورا با مجلس متفاوت است و نباید این دو را یکی دانست. به باور او، شورا اختیار دارد چنین نهادی را تصویب و به بودجه شهرداری اضافه کند.

پیش از ورود زاکانی، برخی اعضای شورا انتقادات جدی به عملکرد شهرداری مطرح کرده بودند. یکی از معاونان شهرداری در دفاع از زاکانی گفت که او «مظلوم» واقع شده است؛ جمله‌ای که بلافاصله با واکنش چمران روبه‌رو شد. چمران تأکید کرد شهرداری مظلوم نیست و نباید چنین ادعایی شود.

مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران تصریح کرد: اگرچه حضور شهردار در همه جلسات الزامی نیست، اما بی‌توجهی به دعوت رسمی شورا بی‌احترامی محسوب می‌شود.

ناصر امانی نیز با یادآوری گفته‌های آغازِ دوره ششم شورا مبنی بر اینکه زاکانی خود را «نفر بیست‌ودوم شورا» معرفی کرده بود، افزود که در دو دهه گذشته هیچ شهرداری چنین رفتاری در برابر دعوت شورای شهر نداشته است و این اقدام را بزرگ‌ترین توهین نسبت به ریاست شورا دانست.

حبیب کاشانی نیز با انتقاد از فضای جلسه گذشته گفت: آن نشست، بدترین جلسه پنج دوره اخیر شورای شهر بود، زیرا زاکانی در جلسه رسمی، رئیس شورا را به خیانت در امانت متهم کرد.

وی تأکید کرد که هماهنگی مداوم میان شهردار و شورا می‌توانست از بروز چنین تنش‌هایی جلوگیری کند.

در میانه تذکر کاشانی، شهردار تهران با تأخیر وارد صحن شورای شهر شد و جلسه ادامه یافت. کارشناسان شهری این اتفاق را نشانه افزایش فاصله بین بدنه مدیریتی شهرداری و شورای شهر در حوزه تصمیم‌سازی‌های کلان تهران توصیف کرده‌اند.

مرور روابط زاکانی و چمران در شورای ششم

از ابتدای شورای ششم، روابط زاکانی و چمران همواره پرچالش بوده است. در نخستین ماه‌های فعالیت شورا، چمران بارها به عملکرد شهرداری در حوزه حمل‌ونقل و پروژه‌های عمرانی انتقاد کرد. زاکانی نیز در پاسخ، تأکید داشت که شهرداری در حال تحول است و نباید با معیارهای گذشته سنجیده شود.
در ماجرای بودجه سالانه نیز اختلافاتی میان آن‌ها شکل گرفت. چمران معتقد بود بودجه شهرداری باید واقع‌بینانه‌تر تنظیم شود، در حالی که زاکانی بر افزایش بودجه برای اجرای پروژه‌های بزرگ تأکید داشت. این اختلافات هرچند در نهایت با مصالحه حل شد، اما نشان داد که رابطه میان شهردار و رئیس شورا همواره شکننده است.

اختلاف اخیر میان زاکانی و چمران بیش از آنکه صرفاً بر سر یک لایحه باشد، نشان‌دهنده شکاف عمیق‌تر میان مدیریت شهری و شورای شهر تهران است. زاکانی بر استقلال شهرداری و ضرورت اجرای سریع پروژه‌ها تأکید دارد، در حالی که چمران بر نقش نظارتی شورا و ضرورت پاسخگویی شهردار پافشاری می‌کند. این جدال می‌تواند بر روند اجرای پروژه‌های کلان شهری تأثیر جدی بگذارد و اعتماد عمومی به مدیریت شهری را کاهش دهد.
برای حل این اختلاف، نیاز به گفت‌وگوی سازنده میان شهرداری و شورا وجود دارد. هر دو طرف باید بپذیرند که موفقیت مدیریت شهری در گرو همکاری و هماهنگی است، نه جدال و رقابت. اگر این هماهنگی شکل نگیرد، تهران ممکن است هزینه سنگینی بابت اختلافات مدیریتی بپردازد.

چمران و زاکانی نهار آَشتی کنان خوردند؟ نه! چمران تکذیب کرد

در پی حواشی اخیر شورای شهر تهران و جدال لفظی میان علیرضا زاکانی و مهدی چمران، در سیصد و هفتاد و یکمین  خبرهایی از دیدار ناهار مشترک این دو چهره منتشر شد؛ دیداری که بسیاری آن را به‌عنوان «نهار آشتی‌کنان» تعبیر کردند. چمران در توضیح این دیدار تأیید کرده که ناهار با زاکانی صرف شده، اما مدعی شده است که در این نشست هیچ صحبتی درباره حواشی جلسه شورا مطرح نشده و گفت‌وگوها بیشتر حول موضوع ورود اتوبوس‌های جدید به تهران و مسائل حمل‌ونقل عمومی بوده است.
این ادعا از سوی چمران از یک منظر قابل تأمل است. معمولاً وقتی دو مقام ارشد شهری پس از یک جدال علنی دور یک میز می‌نشینند، انتظار عمومی این است که دست‌کم بخشی از گفت‌وگوها به رفع سوءتفاهم‌ها و آرام کردن فضای شهری اختصاص یابد. با این حال، چمران تأکید کرده که تمرکز جلسه صرفاً بر مسائل اجرایی و فنی بوده است.

 این می‌تواند دو معنا داشته باشد: نخست آنکه هر دو طرف ترجیح داده‌اند اختلافات را به شکل غیرعلنی و در زمان دیگری حل‌وفصل کنند؛ دوم آنکه شاید واقعاً قصد داشتند نشان دهند اختلافاتشان شخصی نیست و می‌توانند در کنار هم درباره امور شهری صحبت کنند، حتی اگر حواشی اخیر همچنان پابرجا باشد.

چنین روایتی می‌تواند به‌نوعی مدیریت افکار عمومی باشد. تأکید بر اینکه در دیدار ناهار هیچ بحثی درباره اختلافات مطرح نشده، این پیام را منتقل می‌کند که اختلافات شورا و شهرداری «حاشیه‌ای» است و اولویت اصلی همچنان خدمت‌رسانی به مردم و حل مشکلات شهری است. در عین حال، نمی‌توان نادیده گرفت که فضای جلسه شورا به‌قدری متشنج بود که بعید است در دیدار بعدی هیچ اشاره‌ای به آن نشده باشد. حتی اگر گفت‌وگوها به‌طور مستقیم به حواشی نپرداخته باشند، احتمالاً در لابه‌لای صحبت‌ها یا در لحن و رفتار طرفین، بازتابی از آن اختلافات وجود داشته است.
به همین دلیل، ادعای چمران مبنی بر اینکه در ناهار مشترک هیچ صحبتی درباره حواشی اخیر نشده، از نظر رسانه‌ای بیشتر به‌عنوان یک موضع‌گیری قابل تفسیر است تا یک روایت کامل از آنچه واقعاً رخ داده. چنین موضعی می‌تواند برای آرام کردن فضا و جلوگیری از دامن زدن به اختلافات در افکار عمومی اتخاذ شده باشد. در نهایت، فارغ از اینکه در آن ناهار چه گفته شده یا نشده، نفس دیدار و صرف غذا در کنار هم نشان می‌دهد که دو طرف تمایل دارند اختلافات را مدیریت کنند و پیام آشتی و همکاری را به جامعه منتقل نمایند، حتی اگر جزئیات آن پشت درهای بسته باقی بماند.