ارسطا: «مردم‌سالاري ديني» برگرفته از انديشه سياسي اسلام است

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، حجت‌الاسلام محمد جواد ارسطا در اختتاميه بخش تحول قرآن بنيان در علوم انساني كه پنجشنبه، 3 شهريور ماه در نمايشگاه بين‌المللي قرآن برگزار شد، به بررسي تجربه توليد انديشه سياسي با تاكيد بر فقه سياسي پرداخت.

 

وي با بيان اينكه معارف ديني شامل احكام، اخلاق و عقايد مي‌شود، گفت: احكام همان دستورات شرعي است كه خداوند براي مكلفين قرار داده است و علمي كه اين دستورات از آن استخراج مي‌شود، علم فقه ناميده مي‌شود.

فقه در اسلام زماني مطلوبيت دارد كه مبتني بر عقايد و همراه با اخلاق اسلامي باشد

رئيس دانشگاه باقرالعلوم قم با بيان اينكه مي‌توان جامعه‌اي داشت كه فقهاي آن از اخلاق و عقايد به دور باشند، گفت: ممكن است جامعه‌اي داشته باشيم كه مردم به وظايف فقهي‌شان عمل كنند، اما عقايد اسلامي و يا اخلاق اسلامي در بين آنها كم رنگ باشد؛ لذا جامعه فقه محور جامعه مطلوبي نيست.

 

حجت‌الاسلام ارسطا ادامه داد: فقه در اسلام زماني مطلوبيت دارد كه مبتني بر عقايد و همراه با اخلاق اسلامي باشد؛ يعني دايره فقها كه در تعابير بزرگان دين ديده مي شود، بسيار گسترده است.

تئوري اداره انسان زماني مي‌تواند كامل باشد كه مبتني بر عقايد ديني و اخلاق اسلامي باشد

 

وي با اشاره به برخي كلمات بزرگان گفت: حضرت امام (ره) در جلد 21 صحيفه صفحه 289 مي‌فرمايند: «فقه تئوري واقعي و كامل اداره انسان از گهواره تا گور است»، بر همين اساس اداره انسان فقط از جنبه فردي و يا در خصوص مسائل جزئي از حيات انسان مطرح نيست، بلكه از گهواره تا گور را شامل مي‌شود.

 

معاون دفتر تبلیغات اسلامی در ادامه افزود: تئوري اداره انسان زماني مي‌تواند كامل و واقعي باشد كه مبتني بر عقايد ديني بوده و ممزوج با اخلاق اسلامي باشد.

 

حجت‌الاسلام ارسطا گفت: يكي از مراجع معاصر در كتاب «دائره‌المعارف فقه مقارن، ج1، صفحه 39» فقه و تفقه در آيات و روايات را معدل واژگاني چون دين‌شناسي و اسلام‌شناسي مي‌داند؛ لذا فقه منحصر به احكام نمي‌شود.

فقيه كسي است كه مردم را از رحمت خدا نااميد نسازد

وي با بيان حديثي از امام علي (ع) در مورد فقيه گفت: امام باقر (ع) به نقل امام علي (ع) مي‌فرمايند: فقيه كسي است كه مردم را از رحمت خدا نااميد نسازد، قرآن را ترك نمي‌كند و به سراغ منابع ديگر نمي‌رود.

 

رئيس دانشگاه باقرالعلوم با اشاره به اينكه پيامبر مبين و مفسر قرآن است، گفت: در روايت آمده است «التمسك بسنة النبي» فقيه واقعي كسي است كه به سنت پيامبر (ص) تمسك مي‌كند و از قرآن عدول نمي‌كند.

 

حجت الاسلام ارسطا افزود: با توجه به اينكه قرآن و سنت،‌ هيچ‌كدام منحصر در احكام فردي نمي‌باشد و همه جوانب حيات انسان را و تمام دايره علوم را در بر گرفته است؛ لذا فقيه واقعي كسي است كه به همه قرآن و سنت تمسك كند.

 

وي با بيان اينكه انديشه سياسي امروز دنيا حاصل دستاوردهاي دانشمندان مختلف در قرون مختلف است،‌ گفت: اين انديشه‌ها در مقايسه با يكي دو قرن گذشته از نظر دقت و عمق و حجم بسيار پيشرفته‌تر شده است.

 

معاون دفتر تبلیغات اسلامی ادامه داد: آنچه انديشمندان سياسي در قرون متمادي به آن رسيده‌اند و به تجربه گذاشته‌اند و نقاط ضعف و قوت آن را فهميده‌اند؛ تمام آنها امروز در برابر فقهاي مسلمان قرار گرفته است و از آنها خواسته شده است در مقابل اين تجربه طولاني بشريت ديدگاه و نظريات اسلام را مطرح كنند.

 

حجت الاسلام ارسطا با اشاره به اين نكته كه فقهاي مسلمان به دليل اينكه قدرت در اختيارشان نبود و از فضاي سياست دور بودند؛ لذا در فقه شيعه در طول تاريخ در مورد عبادات و احكام فردي بسيار بحث شده است، ولي در مورد مسائل سياسي اسلام كمتر وارد شده است.

«مردم سالاري ديني»  اسم جديدي براي مفهوم قديمي و كهن است

وي گفت: اولين حكومتي كه توانسته به مباحث فقهي شيعه بپردازد «جمهوري اسلامي» است.

 

معاون دفتر تبلیغات اسلامی در پاسخ به اين سوال كه آيا استعمال «مردم سالاري ديني» در جمهوري اسلامي در حالي كه در 50 سال قبل اثري از آن نبوده است، به معني دنباله‌روي غرب نيست، گفت: «مردم سالاري ديني»  اسم جديدي براي مفهوم قديمي و كهن است.

«مردم سالاري ديني» برگرفته از انديشه سياسي اسلام است

حجت الاسلام ارسطا با بيان اينكه مردم سالاري ديني در اصل يك مفهوم قديمي است، گفت: مردم سالاري ديني در كلام اميرالمومنين علي(ع) و پيامبر(ص) وجود داشته است و در اصل برگرفته از انديشه سياسي اسلام است كه در عصر حاضر شكل منسجم‌تري به خود گرفته است.

 

رئيس پژوهشكده باقرالعلوم در پاسخ به اينكه چرا اين شكل از انديشه در عصر حاضر بوجود آمده است، گفت: اين سئوال درباره نحوه حكومت داري جديداً مطرح شده است و قبلاً به فقها عرضه نشده بود.

 

وي گفت: اميرالمومنين چنين نقل مي‌كند كه پيامبر(ص) با من عهد و پيمان بست و چنين فرمود كه «اي پسر ابواطالب ولايت بر امت من از آن توست، اگر مردم با مسالمت پذيراي ولايت و حكومت تو شدند و رضايت به حكومت تو دادند، آنگاه زعامت حكومت آنها را بگير، ولي اگر اختلاف داشتند و اكثر آنها از تو تبعيت نكردند آنها را به خودشان واگذار كن.»

 

ادامه دارد ...