با ازدواج پيامبر و جويريه افراد زيادي از قبيله بني مصطلق مسلمان شدند

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ پس از بيان مختصري پيرامون اوضاع اجتماعي – اقتصادي جامعه عرب، به بيان جايگاه زن در آن جامعه و شرح علل تعدد ازدواج هاي پيامبر پرداختيم. در بخش پيشرو به معرفي زنان پيامبر مي پردازيم.

در بیان احوال هر یک از زنان پیامبر: (1)

خديجه بنت خويلد، پیامبر گرامی اسلام در 25 سالگی با حضرت خدیجه(س) که 40 سال داشت ازدواج نمودند و تا زمان حیات این بانوی بزرگوار همسر دیگری اختیار نکردند. ایشان در سال دهم بعثت در سن 65 سالگی دیده از جهان فروبستند.

این بانو بزرگوار از نظر شرافت خانوادگی و نسبت های خویشاوندی در شمار بهترین و بزرگترین قبائل عرب بود و پدر و اقوامش در زمره ثروتمندان قریش قرار داشتند.
 

مشهور است که پیامبر هفت فرزند داشت چهار دختر به نام های ام کلثوم، رقیه، زینب و فاطمه، سه پسر به نام های قاسم، عبدالله و ابراهیم که به جز ابراهیم سایر فرزندان از حضرت خدیجه (س) بوده اند. 

سوده بنت زمعه بن قیس، او ابتدا با پسرعمویش «سکران بن عمرو بن عبد شمس» ازدواج کرد و به همراهی دیگر مسلمانان که برای دومین بار به حبشه مهاجرت مي كردند راهی آن دیار شد و پیش از هجرت پیامبر به مکه بازگشت. پس از چندی سکران فوت کرد و سوده در شرایط  سخت آن زمان تنها شد.

خوله دخترحکیم بن اوقص واسطه ازدواج پیامبر با سوده بود. وی به مدت 5 سال تنها شریک زندگی پیامبر بود(2) اگرچه در این دوره عایشه با پیامبر عقد بسته بود ولی در خانه پیامبر زندگی نمی کرد و هنوز مراسم عروسی برقرار نشده بود.

عایشه بنت ابوبکر، به نوشته همه مورخان و سیره نویسان عایشه در سال دوم هجری و پس از جنگ بدر به خانه پیامبر آمد و مراسم عروسی برگزار شد. اما آنچه مود اختلاف است سن دقیق عایشه در زمان عقد است.

وی پس از وفات حضرت خدیجه (س) و یک ماه بعد از ازدواج پیامبر با سوده و با درخواست پدرش- ابوبکر- در شوال سال دهم بعثت به عقد پیامبر درآمد.

حفصه بنت عمربن خطاب، همسرش را در جنگ بدر از دست داد (3) پدرش همسری او را به ابوبکر و سپس به عثمان پیشنهاد داد که هیچ یک نپذیرفتند وی به شکایت نزد رسول الله می رود که ایشان او را خواستگاری و در آخر با وی ازدواج می کنند.

زینب دخترخزیفه (نوه دختری عبدالمطلب و دختر عموی رسول خدا) که به خاطر یتیم نوازی و دلجویی به «ام المساکین» شهرت داشت، در سال سوم هجرت بعد از آنکه همسرش (عبدالله بن جحش اسدی) در جنگ احد کشته شد (4) به همسری پیامبر در آمد در آن زمان وی بيش از 50 سال داشت و در سال 4 هجری از دنیا رفت تنها انگیزه پیامبر بر این وصلت ترویج فرهنگ حمایت از یتیمان و حفظ آبروی آنان بود.

 
ام سلمه که نام اصلی او هند و دختر ابی امیه خضیه بن مغیره (ابو امیه مخزومی) است همسر او در جنگ احد مجروح و چندی بعد هم به شهادت رسيد. وی زنی زاهد، خردمند و دیندار بود و زحمت های زیادی را برای حفظ دین خود کشید. (5)

پیامبر از او خواستگاری کرد اما پاسخ منفی شنید، دلیل ام سلمه عدم آمادگی برای ازدواج و سن زیاد و بچه دار نشدن بود که پیامبر در پاسخ فرمودند: «من هم پیرمرد هستم و سنم نیز از تو بیشتر است و هدفم لذت و بچه دار شدن نیست بلکه به دنبال یک هدف متعالی هستم.»

ام حبیبه نام وی رمله دختر ابوسفیان است كه از بزرگان بنی امیه و از مخالفان سر سخت پیامبر بود. شوهرش در حبشه از اسلام روی گردانید(6) اما او حاضر به پذیرش مسیحیت نشد و در نتیجه همسرش او را رها کرد از طرف دیگر در مکه بین خاندان خود نیز جایی نداشت پیامبر که از شرایط رمله آگاه شد با وساطت پادشاه حبشه با رمله عقد کرد و در سال هفتم هجرت وی همراه مهاجران به مدینه وارد شد.

 

با این وصلت پیامبر داماد یکی از بزرگترین قبایل مخالف خود یعنی بنی امیه شد و از طرفی رمله در پناه پیامبر از آسیب حفظ شد.

زینب بنت جحش، او به پیشنهاد پیامبر با زید غلام آزاد شده و پسر خوانده حضرت ازدواج کرد اما بخاطر ناسازگری های زینب (7) زید بدون توجه به نصایح پیامبر مبنی بر حفظ پیوند او را طلاق داد.
 

پیامبر به حکم آیه 37 سوره احزاب با زینب ازدواج کرد. پیامد این ازدواج تاکید بر ابطال سنت غلط جاهلی بود که پسر خوانده را در حکم پسر می دانستند.

   
جویریه دختر حارث رئیس قبیله بنی مصطلق بود که در سال ششم هجرت در طی جنگ با پیامبر شکست خوردند و همسر جویریه کشته و او نیز اسیر شد اما پیامبر وی را آزاد کرد و سپس به عقد خود در آورد. وقتی اصحاب از این خبر آگاه شدند به احترام این ازدواج و اینکه پیامبر دیگر داماد بنی مصطلق بود اسیران را آزاد کردند. بعد از این خبر حارث به مدینه آمد و مسلمان شد و به دنبال آن افراد زیادی از این قبیله به اسلام گرویدند.

صفیه دختر حی بن اخطب از یهودیان بنی نضیر است سرگذشت وی نیز مانند جویریه است. وی همسر خود را در جنگ خیبر در سال هفتم هجرت از دست داد و در بین اسیران قرار گرفت پیامبر بعد از آزاد کردن وی با او ازدواج کرد و بدین ترتیب پیامبر داماد بنی نضیر شد.

 

میمونه دختر حارث بن حزن هلالی آخرین همسر پیامبر است که در سال هفتم هجری وقتی پیامبر برای انجام عمره مفرده به مکه سفر کرده بودند با پادرمیانی عمویش عباس پیامبر او را به عقد خود در آورد.

منابع:

1. برگرفته از کتاب های: همسران پیامبر-حسن عاشوری/ نقش عایشه در تاریخ اسلام، علامه عسگری، جلد1، صفحه67-44 / ترجمه تفسیر المیزان، جلد 4، صفحه307 
2. از سال دهم بعثت تا سال دوم هجرت
3. حفضه در جوانی بیوه شد و با عایشه رابطه نزدیکی داشت.آیات 1 تا 4 سوره تحریم وآیات 28 و29 سوره احزاب اشاره به این دو دارد.
4. برخی نوشته اند همسر وی "عبیده بن حارث"مطلبی بوده که در جنگ بدر به شهادت می رسد و پیامبر بعد از یکسال(سال سوم هجرت)با وی ازدواج می کند.
5. وی که از حبشه به مکه  باز می گردد متوجه هجرت پیامبر می شود اما خانواده اش اجازه همراهی او با همسرش را برای رفتن به مدینه نمی دهند هرچند در آخر به وساطت پسر عموهایش وارد مدینه می شود. طبقات ابن سعد، جلد8، صفحه115
6. رمله نیز مانند حفضه جوان بود.
7. آیه 36 سوره احزاب- زینب به خاطر اختلاف طبقاتی راضی به این ازدواج نبود که به حکم این آیه دست از مخالفت برداشت.