رجبي‌دواني: کشف و احياء چاه زمزم پس از قرن‌ها توسط عبدالمطلب صورت گرفت

به گزارش خبرنگار دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»، دکتر محمدحسین رجبی دوانی در ادامه پنجمین جلسه از سلسله جلسات کارگاه آموزشی- تحلیلی تاریخ اسلام گفت: بعد از قصي، عبدشمس جاي او را گرفت، ‌عبد مناف جد سوم پيامبر (ص) از مناصب دور بود. اما بين فرزندان عبد شمس بر سر مناصب اختلاف ايجاد شد و لذا اين مناصب بين آنها تقسيم گشت و تا موقع ظهور اسلام نيز به همان صورت باقي ماند. به اين ترتيب سقايت با بني هاشم،‌ رفادت با بني مخزوم،‌ حجابت با بني عبدالدار، سفارت با بني عدي و قيادت با بني اميه بود.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) علت اينکه جنگ هاي مختلف صدر اسلام با فرماندهي ابوسفيان بوده را همين مسئله عنوان کرد و گفت: اين به معناي رياست او بر مکه نبوده،‌ بلکه بنابر عقد ولاء و قيادت که بر عهده بني اميه بوده،‌ رياست در جنگ ها با ابوسفيان بوده است.

استاد تاريخ اسلام سپس در پاسخ به سوالي که درباره نحوه زيارت مکه قبل از اسلام پرسيده شد، گفت: معمولاً‌ ساکنان مکه به واسطه اعتقاد به بت ها مرتباً ‌به زيارت کعبه مي رفتند و در طول هفته نيز ايام خاصي را براي اين کار داشتند، همچنين از ديرباز ذي حجه و رجب ماه زيارتي بوده که اين بازمانده آيين حضرت ابراهيم (ع) مي باشد و اعمال مشابهي در قرباني، وقوف و شبيه به احکام اسلامي داشتند که البته آلوده به شرک بوده است.

 
هاشم به دليل کارهاي مهمي که انجام داد در تاريخ عرب اهميت بسيار دارد

وي با اشاره به اينکه اطلاعات زيادي درباره عبد مناف، جد سوم پيامبر (ص) در دسترس نيست، به ارائه توضيحاتي پيرامون هاشم، جد دوم ايشان پرداخت و گفت: هاشم نيز به دليل کارهاي مهمي که انجام داد داراي اهميت است.

هاشم، قريش را به تجارت واداشت

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) سپس به بيان کارهاي انجام شده توسط هاشم پرداخت و گفت: از جمله کارهاي او حفر چاه سجله بود که با توجه به بي آبي مکه کمک شاياني براي مردم مکه به شمار مي رفت.

رجبي دواني افزود: از ديگر عوامل شهرت هاشم،‌ واداشتن قريش به امر تجارت بود که پيشتر درباره آن توضيح داده شد.

نجات قحطي زدگان مکه از عوامل شهرت هاشم بود

استاد تاريخ اسلام ايثار به منظور نجات قحطي زدگان، مکه را يکي ديگر از عوامل شهرت هاشم دانست و از آن به عنوان مهمترين عامل شهرت هاشم ياد کرد و گفت: مدتي پس از اينکه هاشم به امر تجارت مشغول شد و از اين طريق ثروتي بدست آورد، در مکه قحطي پيش آمد؛ هاشم در اين شرايط هر چه داشت به شام فرستاد و آذوقه تهيه کرد و رايگان بين مردم توزيع نمود و آنها را از مرگ نجات داد.

ابولهب،‌ منصور دوانيقي،‌ هارون، مأمون و متوكل به اعتبار هاشم سيد شدند

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) با اشاره به ريشه سيادت گفت: پس از اين واقعه ارج و قرب هاشم نزد مردم بسيار بالا رفت تا آن جا که به او لقب سيد (آقا) دادند؛ اين سيادت به اولاد او هم اطلاق شد و اولاد او را نيز سيد ناميدند و به اعتبار هاشم بسياري از جمله ابولهب،‌ منصور دوانيقي،‌ هارون، مأمون و متوکل سيد شدند، اما سيادتي اعتبار و ارزش بيشتري دارد که از پيامبر اکرم (ص) رسيده باشد.

سيد طباطبايي کساني هستند که نسبشان به امام حسن مجتبي (ع) مي رسد

وي سپس به ارائه توضيحاتي پيرامون سيد طباطبايي پرداخت و گفت: سيد طباطبايي کساني هستند که نسبشان به امام حسن مجتبي (ع) مي رسد. دختر امام حسن (ع) به همسري امام سجاد (ع) درآمد (مادر امام باقر (ع)) و از امام باقر (ع) به بعد سيدها هم از طرف پدر و هم از سوي مادر سيدند و نسبشان به پيامبر (ص) مي رسد.

استاد تاريخ اسلام با اشاره به شجره نامه قريش گفت: عبد مناف فرزند قصي ابن کلاب بود که چهار فرزند به نام هاي هاشم، نوفل،‌ مطلب و عبد شمس داشت. نوفل فرزنداني داشت، ولي بني مطلب نداريم. اميه و ابوالعاص نيز فرزندان عبد شمس بودند. معاويه نيز فرزند صخر (همان ابوسفيان) و صخر فرزند حرب و حرب فرزند اميه بود. ابوالعاص نيز دو فرزند به نام هاي حکم و عفوان داشت و مروان نيز فرزند حکم و عثمان فرزند عفوان بود.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) درباره فرزندان هاشم نيز گفت: عبدالمطلب فرزند هاشم بود و پسران او عبدالله (پدر پيامبر (ص))، ابوطالب (پدر حضرت علي (ع))، حمزه، حارث و عباس بودند.

رجبي دواني سپس به معرفي عبدالمطلب، مهمترين جد پيامبر (ص) پرداخت و گفت: هنگامي که هاشم از دنيا رفت، همسر او به همراه فرزندش شيبه به يثرب رفته و در آن جا ساکن شد. چند سال بعد خبر به مطلب رسيد که فرزند برادرش جوان برومندي شده که به اصل و نسبش هم افتخار مي کند و مي تواند سرپرست خاندانش باشد. لذا به يثرب رفت و او را با خود به مکه آورد. مردم مکه که از زمان کودکي، او را نديده بودند او را نشناختند و تصور مي کردند که او برده است و به همين دليل او را عبدالمطلب ناميدند. نامي که بعدها هم بر روي او ماند.

مکان زمزم در خواب به عبدالمطلب الهام شد

استاد تاريخ اسلام در مورد دلايل اهميت عبدالمطلب در تاريخ گفت: يکي از دلايل اهميت او احيا كردن چاه زمزم بود. چاه زمزم پس از قرن ها مخفي بودن توسط او کشف و احيا شد. مکان زمزم در خواب به عبدالمطلب الهام شد و او به اين کار اقدام كرد. اگرچه در ابتدا او را مسخره مي کردند، اما با توجه به آن که زمزم براي آنان قداست ويژه اي داشت، احياي مجدد آن توسط عبدالمطلب بر قدر و منزلت او افزود، بخصوص آن که عبدالمطلب ادوات طلايي که در زمزم ريخته شده بود (همان طور که در جلسات پيشين گفته شد) را وقف کعبه كرد.

 
عبدالمطلب در ماجراي هجوم ابرهه: کعبه صاحب دارد و خودش از خانه اش دفاع خواهد کرد

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين (ع) با تأکيد بر اينکه عبدالمطلب مورد الهامات الهي بود، به هجوم ابرهه به مکه اشاره کرد و گفت: اگر اين فرد مورد الهامات الهي نبوده با چه تضميني از مردم مي خواهد از مکه بيرون روند و به ابرهه نيز مي گويد: اين خانه (کعبه) صاحب دارد و خودش از خانه اش دفاع خواهد کرد؟

وي با اشاره به اينکه پس از اين ماجرا اعتبار عبدالمطلب در نزد مردم بسيار بالا رفت، گفت: عبدالمطلب با استفاده از اين فرصت سنت هايي از خود به جاي گذاشت که تماماً در اسلام نيز تثبيت شد.

مقابله با شرابخواري، زنده به گور کردن دختران و زناكاري، تثبيت ماه هاي حرام و قطع يد سارق، از اقدامات عبدالمطلب بود

رجبي دواني در ادامه به توضيح اين سنت ها پرداخت و گفت: عبدالمطلب شرابخواري را که در ميان عرب بسيار مهم بود، ‌حرام مي دانست و بزرگان مکه نيز ادب كرده و در نزد او شراب نمي خوردند؛ همچنين زناکاري را نيز بسيار ناپسند مي شمرد و حتي زناکار را حد مي زد. تعداد شوط هاي طواف (7 شوط)، تثبيت ماه هاي حرام، قطع يد سارق، وجوب وفاي به نذر و جلوگيري از زنده به گور کردن دختران نيز از اقدامات او بوده است.

استاد تاريخ اسلام با تأکيد بر اينکه اين اقدامات ناشي از نبوغ و درايت عبدالمطلب بوده است، گفت: البته او در مورد بت ها نتوانست اقدامي انجام دهد.

امام صادق (ع): عبدالمطلب روز قيامت به سيماي پيامبران محشور خواهد شد

وي در پايان به سخن امام صادق (ع) در مورد عبدالمطلب اشاره كرد و گفت: امام صادق (ع) فرموده اند: عبدالمطلب در روز قيامت به سيماي پيامبران محشور خواهد شد.