بهترین چیز براى حفظ شخصیت زن از نگاه زهرا (س) / سه چیز محبوب دنیا در نزد زهرا (س) / آداب صحیح در سفر و حضر

گروه دین و اندیشه «خبرگزاری دانشجو»؛ كلمات گوهر بار اهل بيت (عليهم السلام) بالاترين پشتوانه فرهنگ بالنده انقلاب اسلامى است که توصیه‌های فراوان به فراگیری آنها و بکارگیری در زندگی روزمره شده است.

اين سخنان شيرين كه دربرگيرنده موضوعات مبتلا به اخلاقى، فرهنگى و سياسى جامعه است، به‌عنوان راهنما و چراغى است براى علاقه‌مندانی که می‌خواهند بر اساس سبک و سیره صحیح نشان داده شده از سوی خاندان عصمت و طهارت زندگی کنند تا از اضطراب و نگراني‌هاى روحى و روانى به دور بمانند.

در اینجا چند کلام کوتاه و پرمحتوا از صدیقه طاهره (سلام الله علیه) به مناسبت ایام شهادت ایشان ارائه می‌گردد.

والِدَین امّت چه کسانی هستند؟

1-  قالَتْ (علیها السلام): أبَوا هِذِهِ الاْمَّهِ مُحَمَّدٌ وَ عَلىٌّ، یُقْیمانِ أَودَّهُمْ، وَ یُنْقِذانِ مِنَ الْعَذابِ الدّائِمِ إنْ أطاعُوهُما، وَ یُبیحانِهِمُ النَّعیمَ الدّائم إنْ واقَفُوهُما. [1]

فرمود: حضرت محمّد (صلى الله علیه وآله) و علىّ (علیه السلام)، والِدَین این امّت هستند، چنانچه از آن دو پیروى کنند آن‌ها را از انحرافات دنیوى و عذاب همیشگى آخرت نجات مى‌دهند و از نعمت هاى متنوّع و وافر بهشتى بهره مندشان مى‎سازند.

2- قالَتْ (علیها السلام): مَنْ أصْعَدَ إلىَ اللّهِ خالِصَ عِبادَتِهِ، أهْبَطَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ أفْضَلَ مَصْلَحَتِهِ. [2]
 

فرمود: هرکس عبادات و کارهاى خود را خالصانه براى خدا انجام دهد، خداوند بهترین مصلحت ها و برکات خود را براى او تقدیر مى نماید.

شرح حدیث:

باید توجه داشت که هر عبادت خالصانه‌ای چنین نتیجه‌ای نخواهد داشت؛ چراکه ممکن است بعضی گناهان مانند حسد، عجب و کبر دعا را حبس کرده و مانع از رفعت دعا شوند.
 

 

3- قالَتْ (علیها السلام): إنَّ السَّعیدَ کُلَّ السَّعیدِ، حَقَّ السَّعیدِ مَنْ أحَبَّ عَلیّاً فى حَیاتِهِ وَ بَعْدَ مَوْتِهِ. [3]
 

فرمود: همانا حقیقت و واقعیّت تمام سعادت ها و رستگارى ها در دوستى علىّ (علیه السلام) در زمان حیات و پس از رحلتش خواهدبود.

بهترین چیز براى حفظ شخصیت زن

4- قالَتْ (علیه السلام): خَیْرٌ لِلِنّساءِ أنْ لا یَرَیْنَ الرِّجالَ وَ لا یَراهُنَّ الرِّجالُ. [4]
 

فرمود: بهترین چیز براى حفظ شخصیت زن آن است که مردى را نبیند و نیز مورد مشاهده مردان قرار نگیرد.

کراهت از دیده شدن اندام و حجم بدن

5- قالَتْ (علیها السلام): إنّى قَدِاسْتَقْبَحْتُ ما یُصْنَعُ بِالنِّساءِ، إنّهُ یُطْرَحُ عَلىَ الْمَرْئَهِ الثَّوبَ فَیَصِفُها لِمَنْ رَأى، فَلا تَحْمِلینى عَلى سَریر ظاهِر، اُسْتُرینى، سَتَرَکِ اللّهُ مِنَ النّارِ. [5]

فاطمه (س) در آخرین روزهاى عمر پر برکتش ضمن وصیّتى به اسماء فرمود: من بسیار زشت و زننده مى دانم که جنازه زنان را پس از مرگ با انداختن پارچه اى روى بدنش تشییع مى کنند. و افرادى اندام و حجم بدن او را مشاهده کرده و براى دیگران تعریف مى‌نمایند. مرا بر تخت ـ و بلانکاردى ـ که اطرافش پوشیده نیست و مانع مشاهده دیگران نباشد قرار مده ـ بلکه مرا با پوشش کامل تشییع کن، خداوند تو را از آتش جهنّم مستور و محفوظ نماید.

6- قالَتْ (علیها السلام): … إنْ لَمْ یَکُنْ یَرانى فَإنّى أراهُ، وَ هُوَ یَشُمُّ الریح. [6]

مرد نابینائى وارد منزل شد و حضرت زهراء (علیها السلام) پنهان گشت، وقتى رسول خدا (صلى الله علیه وآله و سلم) علّت آن را جویا شد؟ در پاسخ پدر اظهار داشت: اگر آن نابینا مرا نمى بیند، من او را مى بینم، دیگر آن که مرد، حسّاس است و بوى زن را استشمام مى کند.

سه چیز محبوب دنیا در نزد زهرا (س)

7- قالَتْ (علیها السلام): حُبِّبَ إلَیَّ مِنْ دُنْیاکُمْ ثَلاثٌ: تِلاوَهُ کِتابِ اللّهِ، وَالنَّظَرُ فى وَجْهِ رَسُولِ اللّهِ، وَالاْنْفاقُ فى سَبیلِ اللّهِ. [7]

فرمود: سه چیز از دنیا براى من دوست داشتنى است: تلاوت قرآن، نگاه به صورت رسول خدا، و انفاق و کمک ـ به نیازمندان ـ در راه خداوند متعال.

جایگاه مادری

8- قالَتْ (علیها السلام): الْزَمْ رِجْلَها، فَإنَّ الْجَنَّهَ تَحْتَ أقْدامِها، و الْزَمْ رِجْلَها فَثَمَّ الْجَنَّهَ. [8]

فرمود: همیشه در خدمت مادر و پاى بند او باش، چون بهشت زیر پاى مادران است، و نتیجه آن نعمت‌هاى بهشتى خواهد بود.

عواقب تبسّم و شادمانى در برابر مؤمن و دشمن

9- قالَتْ (علیها السلام): اَلْبُشْرى فى وَجْهِ الْمُؤْمِنِ یُوجِبُ لِصاحِبهِ الْجَنَّهَ، وَ بُشْرى فى وَجْهِ الْمُعانِدِ یَقى صاحِبَهُ عَذابَ النّارِ. [9]

فرمود: تبسّم و بشاشت در برابر مؤمن موجب دخول در بهشت خواهد گشت، لیکن خوش‌رویی و تبسّم در مقابل دشمنان و مخالفان سبب می‌گردد که صاحبش به عذاب دوزخ گرفتار آید.

10- قالَتْ (علیها السلام): الرَّجُلُ اُحَقُّ بِصَدْرِ دابَّتِهِ، وَ صَدْرِ فِراشِهِ، وَالصَّلاهِ فى مَنْزِلِهِ إلاَّ الاْمامَ یَجْتَمِعُ النّاسُ عَلَیْهِ. [۱0]

فرمود: هر شخصى نسبت به مرکب سوارى، و فرش منزل خود و برگزارى نماز در آن از دیگرى در أُلویّت است، مگر آن که دیگرى امام جماعت باشد و مردم بخواهند با او نماز جماعت را إقامه نمایند.

11- قالَتْ (علیها السلام): یا أبَا الحَسَن، إنّى لأسْتَحى مِنْ إلهى أنْ أکَلِّفَ نَفْسَکَ ما لا تَقْدِرُ عَلَیْهِ. [۱1]

خطاب به همسرش امیرالمؤمنین علىّ (علیه السلام) کرد و اظهار نمود: من از خداى خود شرم دارم که از تو چیزى را در خواست نمایم و تو توان تهیه آن را نداشته باشى.

بهترین و ارزش‌مندترین مردم چه کسی است؟

12- قالَتْ (علیها السلام): خیارکم الینکم مناکبة و اکرمهم لنسائهم. [۱2]

بهترین شما کسی است که در برخورد با مردم نرم‌تر و مهربان‌تر باشد و ارزشمندترین مردم کسانی هستند که با همسرانشان مهربان و بخشنده اند.

در کدام لحظه زن به خدا نزدیک‌تر است؟

13- اَدْنی ماتَکُونَ مِنْ رَبّها اَنْ تَلْزَم قَعَرَ بیتها. [۱3]

(پیامبر از یاران خود پرسید: در کدام لحظه زن به خدا نزدیک‌تر است؟ هیچ‌کدم نمی‌دانستند تا اینکه زهرا (س) سوال پدر را شنید و در پاسخ گفت:) آن لحظه که زن در خانه خود می‌ماند (و به امور زندگی و تربیت فرزند می‌پردازد) به خدا نزدیک‌تر است.

آداب صحیح در سفر و حضر که نشان از جوانمردی دارد

14- «ستّة من المرّوة، ثلاثة منها فی الحضر و ثلاثة منها فی السّفر. فامّا الّتی فی الحضر فتلاوة کتاب اللّه عزّ و جلّ، و عمارة مساجد اللّه، و اتّخاذ الاخوان فی اللّه. و امّا الّتی فی السّفر فبذل الزّاد، و حسن الخلق، و المزاح فی غیر المعاصی. [۱4]

فاطمه (س) از پدر بزرگوارش نقل می‌نماید که فرمود: شش چیز از «مروّت و جوانمردی» است؛ سه نشان آن مربوط به حضر، و سه نشان دیگر مربوط به سفر است. آنچه انسان در دیار خویش باید به آن مزین گردد، عبارت است از تلاوت قرآن، آباد نگاه داشتن مساجد (از طریق حضور در آن) و دوستی و معاشرت با برادران دینی در راه خدا.

آن سه خصلتی که انسان باید در سفر به آن مزین باشد، بدین قرار است: بخشیدن توشه و سخی بودن، اخلاق نیکو داشتن و بذله گویی و مزاح، به شرط اینکه نافرمانی خدا نباشد.

پی‌نوشت:

[1] ـ تفسیر الإمام العسکرى (علیه السلام): ص ۳۳۰، ح ۱۹۱؛ بحارالأنوار: ج ۲۳، ص ۲۵۹، ح ۸٫
[2] ـ تنبیه الخواطر معروف به مجموعه ورّام: ص ۱۰۸ و ۴۳۷؛ بحار: ج ۶۷، ص ۲۴۹، ح ۲۵٫
[3] ـ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید: ج ۲، ص ۴۴۹؛ مجمع الزّوائد علامه‌ هیثمى‌: ج ۹، ص ۱۳۲٫
[4] ـ بحارالأنوار: ج ۴۳، ص ۵۴، ح ۴۸٫
[5] ـ تهذیب الأحکام: ج۱، ص ۴۲۹، کشف الغمّه: ج ۲، ص ۶۷، بحار:ج ۴۳، ص ۱۸۹،ح ۱۹٫
[6] ـ بحارالأنوار: ج ۴۳، ص ۹۱، ح ۱۶، إحقاق الحقّ: ج ۱۰، ص ۲۵۸٫
[7] - وقایع الایام خیابانی، جلد صیام، ص295
[8] ـ کنزل العمّال: ج ۱۶، ص ۴۶۲، ح ۴۵۴۴۳٫
[9] ـ تفسیر الإمام العسکرى (ع): ص ۳۵۴، ح ۲۴۳؛ مستدرک الوسائل: ج ۱۲، ص ۲۶۲؛ بحارالأنوار: ج ۷۲، ص ۴۰۱، ح ۴۳٫
[۱0] ـ مجمع الزّوائد: ج ۸ ، ص ۱۰۸ ، مسند فاطمه: ص ۳۳ و ۵۲٫
[۱1] ـ أمالى شیخ طوسى، ج ۲، ص ۲۲۸٫
[۱2] ـ الامالی شیخ صدوق، ص 402؛ دلال الامامه و کنزالعمال ، ج‌ 7، ص 225
[۱3] ـ الامامه و السیاسه،‌ص 14؛ بحارالانوار، ج 43، ص 92 و ج 100، ص 250
[۱4] ـ خصال شیخ صدوق، ج 1، ص 157؛ بحارالانوار ج 73، ص 266؛ عیون اخبار الرضا شیخ صدوق، ج 2، ص 27