دانشگاه آزاد نگاه صرفاً علمي به دانشگاه را شكست/نگاه سهم‌خواهانه به دانشگاه آزاد آن را كمتر در مسير انقلاب قرار داد/ عدم چرخش مديريتي رسوب‌هايي را در بدنه ايجاد كرد

به گزارش خبرنگار سياسي «خبرگزاري دانشجو»، ميزگرد دانشجويي با هدف بررسي عملكرد و نقش دانشگاه آزاد در فضاي علمي كشور و فعاليت تشكل هاي دانشجويي در آن با حضور مسئولان بسيج دانشجويي واحدهاي مختلف اين دانشگاه در «خبرگزاري دانشجو» برگزار شد.

 

در اين نشست محمدحسين پركره، مسئول بسيج دانشجويي دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقيقات؛ سيد سبحان سيد عباسي، مسئول بسيج دانشجويي دانشكده داروسازي دانشگاه آزاد؛ حميد سطوتي، مسئول بسيج دانشجويي واحد تهران جنوب دانشگاه آزاد و علي نورايي، مسئول سياسي بسيج دانشجويي واحد تهران مركز دانشگاه آزاد اسلامي حضور داشتند.

 

آنچه در ادامه مي خوانيد حاصل اين نشست دو ساعته است.

 

«خبرگزاري دانشجو» - آيا فكر مي‌كنيد با توجه به گذشت چندين سال از فعاليت دانشگاه آزاد، اين دانشگاه توانسته در مسير و هدفي كه برايش تعريف شده حركت كند يا در اين مسير با موانعي روبرو بوده و به جايگاه واقعي خود در فضاي علمي، آموزشي و فرهنگي كشور دست پيدا نكرده است؟

 

پركره: اين سوال كلي است، اما قطعاً حركت كرده است؛ اولاً دانشگاه آزاد متعلق به فرد خاصي نيست و يكي از دستاوردهاي بزرگ انقلاب اسلامي است، حال اگر بپرسيم در اين زمينه آيا مي‌تواند بهتر باشد، قطعاً مي‌تواند بهتر از اين باشد؛ البته مشكلاتي هم داشته و نقدهاي زيادي هم به آن وارد است.

 

بحثي كه ما در زمان آقاي جاسبي داشتيم اين بود كه بدست ‌آوردن علم صرفاً كفايت نمي‌كند، در خيلي از اين مواقع بهتر از اين مي شد عمل كرد، اين فضاي فيزيكي و علمي كه در دانشگاه آزاد به وجود آمده است خيلي بهتر از وضعيت فعلي حاضر مي توانست در اختيار نظام قرار بگيرد، حضرت آقا به وجود فرهنگ سپاسگزاري در بين مردم تاكيد مي كنند؛ يعني اگر يك مسئولي كاري انجام داد فقط نگوييم ملاك حال افراد است؛ اين دو مسئله كاملاً متفاوت است.

 

 

در دانشگاه آزاد زحمت كشيده شده است كه بايد ببينيم در مسير انقلاب بوده يا نه، قطعاً چيزي كه مد نظر حضرت امام و آقا بوده است در اين زمينه تامين نشده، ولي كارهاي خيلي خوبي هم صورت گرفته است.

«خبرگزاري دانشجو» - دلايل اين مسئله از نگاه شما چيست؟ اشتباهات دانشگاه آزاد را چه مي دانيد؟

 

يكي از دلايل اين مسئله نگاه‌هاي سهم‌خواهانه به دانشگاه آزاد است؛ شايد نگاه‌هاي جانبدارانه به دانشگاه آزاد باعث شد كه تضادي در اين زمينه به وجود آيد و مسئولان دانشگاه آزاد از تفكراتي استفاده كنند كه شايد چندان باب ميل بسيج دانشجويي نباشد، برخي از مسئولان وقتي پشت ميز قرار مي‌گيرند نگاه انقلابي‌شان متفاوت مي‌شود، ولي باز هم خود را انقلابي مي‌دانند.

 

نگاه سهم‌خواهانه به دانشگاه آزاد باعث شد اين نهاد كمتر در مسيرانقلاب حركت كند

 

من احساس مي‌كنم نگاه سهم‌خواهانه و محافظه‌كارانه باعث شد كه اين اتفاق بيفتد و دانشگاه آزاد در مسير انقلاب كمتر حركت كند.

جايگاه چهره‌هاي ارزشي، انقلابي و مذهبي در دانشگاه آزاد كمرنگ بود؛ البته خيلي جاها در دانشگاه آزاد هم خوب حركت شده، اينها نگاه‌هايي است كه يك فضاي خيلي باز را مي‌ طلبد.

سيد عباسي: دانشگاه آزاد با پيشنهاد آقاي رفسنجاني و فرمان امام خميني (ره) تاسيس شد؛ اين دانشگاه شايد از نظر سطح علمي وسعت داشته، ولي از نظر سطح كيفي و آموزشي محدوديت‌هايي را داشته و سطح آن خيلي پايين است.

 

البته شايد با حضور آقاي دانشجو و شيوه‌هايي كه وي در نظر گرفته شرايطي را مهيا كند كه سطح‌‌ آموزشي هم پيشرفت كند، اما از نظر من اين دانشگاه در اين مدت بيست و اندي كه از تاسيس آن مي‌گذرد، بسيار ضعيف عمل كرده است؛ زيرا زماني كه مي‌خواهيم وارد بازار كار شويم با اين مسئله بسيار رو‌برو مي‌شويم كه مدرك دانشگاه دولتي را بيشتر از دانشگاه آزاد قبول دارند.

 

برخي از واحدهاي اين دانشگاه مانند علوم و تحقيقات و تهران مركز در اين زمينه خوب عمل كردند، ولي باز هم آن سطحي كه بايد در دانشگاه آزاد مهيا مي‌شد، آماده نشده است؛ شايد به دانشگاه آزاد به اين جنبه نگاه كنند كه اين دانشگاه تاسيس شده تا كاري انجام شود و ديد مديريتي كمي نسبت به آن دارند.
 

سطوتي: در اوايل تاسيس دانشگاه آزاد هدف‌گذاري‌هايي براي آن صورت گرفت كه بعد به پيشنها‌د آقاي هاشمي و سخن وي در نماز جمعه تهران مبني بر اينكه دانشگاه آزاد را بايد به شهرستان‌هاي كوچك و روستاها بكشانيم، جنبه كمي دانشگاه‌ آزاد محقق شد.

 

نكته دومي كه آقاي هاشمي به آن اشاره داشت اين بود كه دانشگاه آزاد بايد مانند حوزه‌هاي علميه اداره شود؛ يعني دانشجويي كه در دانشگاه آزاد درس مي‌خواند بايد خرج‌ آن چناني نداشته باشد و خرج خود را هم از فعاليت‌هاي علمي بدست بياورد كه اين امر محقق نشد؛ زيرا ما در اين دانشگاه دانشجويي را مي‌بينيم كه نه تنها نمي‌تواند هزينه تحصيل خود را تامين كند، بلكه كار علمي هم به آن شكل نمي‌تواند انجام دهد.

 

البته دانشگاه آزاد 1079 مقاله علمي ارائه كرده كه از اين منظر در كشور رتبه اول را داراست، اما اينكه فكر دانشجو بتواند خرج تحصيلش را فراهم كند، محقق نشده؛ زيرا نيمي از فكر دانشجو صرف موضوع هزينه‌ها مي‌شود؛ اين در حالي است كه دانشجو در توليد مقالات علمي كه بايد تخصصي به آن پرداخته شود، توانايي چنداني ندارد، لذا از اين نظر دانشگاه آزاد عقب افتاده است.

 

البته در خصوص كمي و رفتن دانشگاه آزاد به روستاها و شهرهاي كوچك، موفق عمل كرده و بحث بر سر كيفي نبودن دانشگاه آزاد است.
 
آن طور كه آقاي هاشمي گفته هنوز دانشگاه آزاد نه تنها به شكل حوزه اداره نمي‌شود، بلكه از نظر كيفي در سطح دانشگاه‌هاي سراسري نيست.

 

«خبرگزاري دانشجو» - دليل اين مسئله را چه مي دانيد؟

 

در اوايل مي‌گفتند دانشگاه آزاد عام‌المنفعه است و همه مي‌توانند از آن بهره ببرند كه كم كم دچار انحراف شد و افرادي كه در راس دانشگاه‌ آزاد بودند آن را شخصي و براي خود دانستند.

 

شخصي نگري به دانشگاه‌ آزاد سبب شد يكسري افكار خاصي در آن حاكم‌ شود؛ مانند بركه‌اي كه اگر در جريان نباشد زلالي خود را از دست مي‌دهد، دانشگاه آزاد هم به همين ترتيب عمل كرده؛ عده‌اي كه در راس كار بودند نگذاشتند افكاري از خارج وارد دانشگاه آزاد شود، لذا آن هدفي كه در بدو تاسيس اين دانشگاه بر روي كاغذ آورده شد، به مرحله اجرا نرسيد.

 

نورايي: بزرگ‌ترين محصول فرهنگي انقلاب اسلامي در زمينه‌ آموزش، تاسيس دانشگاه آزاد اسلامي است و اين محصول نيز مشابه ديگر محصولات انقلاب اسلامي داراي نقاط ضعف و قوت مي باشد؛ مسئله اي كه همه به آن اذعان دارند، اين است كه دانشگاه آزاد تلاش كرده تفكر انقلاب اسلامي را در حوزه آموزش با رويكرد جديدي و منطبق با فرهنگ انقلاب اسلامي نشان دهد.

 

از جمله اين نكات مثبت نوع نگاه فرهنگي دانشگاه در بحث تئوري و نگاه آرماني به وظايف دانشگاه در خصوص دانشجو است.

 

 

دانشگاه آزاد توانست نگاه سكولار جريان غرب‌زده دانشگاهي را كه دانشگاه را صرفاً محلي براي تعليم و تعلم محض براي آموزش دانسته، بشكند.

 

در حالي كه دانشگاه‌هاي سراسري به هيچ عنوان تعريفي براي بحث فرهنگي در دانشگاه‌ها نداشتند، دانشگاه آزاد 30 سال قبل معاونت فرهنگي را تعريف كرد و اكنون پس از 30 سال دانشگاه‌هاي سراسري به اين موضوع رسيده اند.

 

دانشگاه آزاد در فضاي آرماني، علاوه بر وظايف علمي براي خود، وظايف تربيتي نيز براي دانشجويان تعريف كرد.

عدم چرخش مديريت نداشته، رسوب‌هايي را در عرصه مديريتي دانشگاه آزاد به وجود آورد

 

البته هر مجموعه‌اي براي عملي كردن فضاي آرماني خود نياز به زمان دارد و داراي نقاط ضعف و قوتي است، دانشگاه آزاد فارغ‌ از حاشيه‌هاي سياسي كه داشته و با توجه به  عدم چرخش مديريتي، با تمام زحماتي كه مديران اين دانشگاه كشيده‌اند و كسي نمي‌تواند آن را انكار كند، رسوب‌هايي در عرصه مديريتي خود داشته است.

 

اين مسئله جريان زنده فرهنگي انقلاب اسلامي را در يك محيط آموزشي از بين برد و باعث ايجاد نقاط ضعفي شد كه سرعت رشد را گرفت؛ به طوري كه با وجود رشد كمي خود، در بحث كيفي اين سرعت را از دست داد.

 

معتقدم از آن جايي كه اين دانشگاه از بودجه‌هاي دولتي استفاده نمي‌كند، در بحث كيفي در حد متوسط، موفق عمل كرده است و توانسته قطب‌هايي از جمله دانشگاه آزاد قزوين، تهران جنوب، تهران مركز، علوم و تحقيقات و خيلي واحدهاي ديگر كه از نظر علمي خوب عمل كرده‌اند را به وجود آورد.

 

دانشگاه آزاد موفقيت‌هاي زيادي در زمينه علوم فني و مهندسي و علوم انساني بدست آورده است و بسياري از مسئولان سياسي و امنيتي و دانش‌آموختگان مقاطع تكميلي، دوره كارشناسي خود را در دانشگاه ‌آزاد گذرانده‌اند؛ دانشگاه‌ آزاد توانسته در رشد علمي كشور تاثيرگذاري موفقي داشته باشد كه از اين منظر دانشگاه آزاد را موفق ارزيابي مي‌كنم.

 

جريان‌هاي سياسي زيادي در بيرون تلاش كرده‌اند كه دانشگاه آزاد را در مسير اهداف خود قرار دهند

 

البته اين دانشگاه توانسته در بحث سرعت رشد و سرعت، انقلابي در عرصه آموزش كشور ايجاد كند، اما به دليل تاثيراتي كه جريان‌هاي سياسي در بيرون و درون دانشگاه گذاشته و خيلي تلاش كرده‌اند با نفوذ در اين مجموعه اهداف خود را پيگيري كنند، سرعت رشد دانشگاه  گرفته شد.

 

اين در حالي است كه دانشگاه آزاد به عنوان موجود زنده و پويا به حركت خود ادامه مي‌دهد و قطعاً به عنوان يكي از محصولات انقلاب اسلامي، مايه افتخار كشور خواهد بود.

 

«خبرگزاري دانشجو» - خيلي از منتقدان معتقدند كه دانشگاه‌ آزاد بحث كيفيت آموزشي را فداي كميت كرده و آقاي جاسبي با سياست‌گذاري‌هايش تنها به تعداد واحدهاي اين دانشگاه افزوده و در زمينه كيفي با رشد خوبي همراه نبوده است، از نظر شما اين انتقاد درست است؟

 

پركره: نگاه به دانشگاه آزاد نگاهي دو بعدي است؛ بسياري از دانشگاه‌ها و واحدها در زمينه سطح علمي خوب كار كرده و البته خيلي از دانشگاه‌ها هم خوب عمل نكرده‌اند و فقط  به صرف اينكه گزارش كاري در زمينه محيطي ارائه كنيم مي‌تواند مناسب باشد بعضي از منتقدان به اين نكته اشاره دارند كه برخي رشته‌ها در بعضي از واحدهاي اين دانشگاه نيازي به تدريس و تاسيس ندارد و بود و نبود آن تفاوتي نمي كند.

 

 

در فضاي آموزشي نوع نگاهي كه آقاي جاسبي به عنوان مديريت اين دانشگاه داشت، نگاهي اقتدارگرايانه بود وي گاهي شخصاً در خصوص واحدي در شهرستان هم نظر مي‌داد، ولي به نظر مي رسد دانشكده ها و دانشگاه ها  در روند حركت آموزشي مستقل عمل مي‌كردند، اگر نگاه‌ آقاي جاسبي اعمال مي‌شد بايد روند رو به رشد به شكل موازي تبديل مي‌شد؛ يعني اتفاقي كه در واحد دانشگاه آزاد تهران مي‌افتاد بايد در دانشگاه ايذه هم رخ مي داد.

 

در بعضي از دانشگاه‌هايي كه مسئولان و افراد آن علمي تر و داراي پتانسيل بودند، آن دانشگاه پيشرفت مي كرد و اگر پتانسيل لازم وجود نداشت، پيشرفتي حاصل نمي شد، اين نگاه اقتدارگرايانه صرفاً در چيدمان افراد بود و در بحث آموزش آنها كمتر ديده مي شد.

 

تكنيك جاسبي در آموزش منحصر به فرد است؛ يعني زماني كه در سياست كلان، حتي در سطح كمي نگاه مي‌كنيم، متوجه مي‌شويم دانشگاه‌‌آزاد برزگ‌ترين دانشگاه دنياست.

 

«خبرگزاري دانشجو» - از چه نظر از لحاظ تعداد دانشجو؟

 

‌نورايي: اگر بخواهيم در بحث كمي، از نظر تعداد دانشجو و ميزان امكانات آموزشي، تناسب جمعيتي بگيريم ممكن است اين دانشگاه نتواند همسطح ديگر دانشگاه‌ها - به دليل كميت گسترده - قرار گيرد، اما در بحث كيفي وقتي يك دانشگاه را با دانشگاه ديگر مقايسه مي‌كنيم تعداد مقالات توليد شده در دانشگاه آزاد قابل مقايسه با دانشگاه‌هاي سراسري و خارج از كشور نيست؛ چون واحدهاي دانشگاه‌هاي آزاد مستقل نيستند و همه، اعضاي مختلف يك مجموعه اند كه مانند يك بدنه يكپارچه به دانشگاه نگاه مي كنند، بنابراين هيچ دانشگاهي توانايي مقابله با آن را ندارد.

 

پركره: حتي دانشگاه آزاد در حوزه ورزشي نيز موفق عمل كرده است؛ شايد  معتقد باشيم دانشگاه آزاد در فضاي فيزيكي و علمي كمي موفق عمل كرده  اما نياز به يك پيش‌نويس فرهنگي دارد كه احساس مي‌كنيم در اين بخش ضعيف كار شده است.

 

 

اگر واحدي در دانشگاه آزاد در شهر يا روستايي ايجاد شده، كمك و همياري شهردار، استاندار، فرماندار، شوراي شهر را در پي داشته است و جاسبي به تنهايي نمي‌توانسته اين كار را انجام دهد؛ هر چند وي اهتمام و پيگيري ويژه‌اي داشته ‌است.
 
با توجه به اينكه انقلاب ما هم فرهنگي است، دغدغه ما در دانشگاه‌‌ آزاد نيز فرهنگي مي باشد؛ در فضاي علمي شايد از دانشگاه‌هاي دولتي جلوتر بوده ايم، ولي انتظار داريم نگاه فرهنگي پررنگ‌تر باشد.

 

سيد عباسي: دانشگاه آزاد قطعاً از نظر سطح علمي پيشرفت‌هايي داشته است، اما از نظر آموزشي سطح بالاي كيفي ندارد؛ به طور مثال يك رشته را به يك واحد دانشگاهي مثلاً تهران متمركز مي‌كنيم كه اين تمركز به دليل حضور جاسبي در تهران ايجاد مي‌شود و اين امر از نظر علمي و آموزشي در دانشگاه‌هاي سطح كشور گسترش پيدا مي كند.

 

ايجاد تمركز در برخي رشته هاي دانشگاه آزاد ‌اشتباه بود

 

شايد در روستاهاي دورافتاده، دانشگاه آزاد داشته باشيم، ولي ايجاد تمركز رشته‌ها در پايتخت، اجازه تحصيل دانشجويان دانشگاه هاي دورافتاده در رشته مورد علاقه‌شان را نمي‌دهد.

 

ايجاد تمركز در برخي رشته ها‌ اشتباه بود و رشته‌ها را بايد به دانشگاه‌هاي ديگر نيز تعميم داد، بنابراين رشته‌اي كه 200 نفر ظرفيت دارد نبايد به يك شهر اختصاص داشته باشد.

 

سطوتي: اين دانشگاه در كميت پيشرفت‌هاي خوبي داشته؛ فارغ‌التحصيلي سه ميليون و 700 هزار نفر دانشجوي اين دانشگاه و يك ميليون و 600 هزار نفر دانشجوي در حال تحصيل در اين دانشگاه از اين موضوع حكايت مي‌كند.

 

از لحاظ ورزشي، فرهنگي و تعداد مقالات علمي نيز در سطح بالايي قرار دارد و كيفيت رو به رشد است، اما نه به ميزان كميت؛ به طور مثال دانشكده‌هاي علوم انساني جولانگاه استادان سكولار شده است.

 

يك كار خوب دانشگاه آزاد ارائه يك واحد وصاياي امام است، اما نمي‌توان آن كيفيتي كه دانشجوي مسلمان كه در يك مملكت اسلامي تحصيل مي‌كند را انتظار داشت و كار را تمام شده فرض كرد.

نورايي: بحثي را در گذشته در وزارت علوم با حضور آقاي جاسبي مطرح كرديم؛ اينكه دانشگاه آزاد ارائه الگوي جديدي را مورد هدف داشت.

 

دانشگاه ‌‌آزاد يك رويه هماهنگ آموزشي در سراسر كشور با يك ضريب بومي‌سازي مشخص طراحي كرد و فقط در يك ساختار، به بعضي موارد بومي خود آزادي عمل داد كه متفاوت با ساختار دانشگاه‌هاي دولتي بود.

 

دانشگاه آزاد در پر كردن برخي از خلا‌ها موفق عمل كرد

 

در بحث پر كردن خلا‌ها توانست موفق عمل كند؛ در بحث كميت و كيفيت بايد آرماني نگاه كنيم و واقعي طراحي كنيم و به مرحله اجرا برسانيم.

 

دانشگاه آزاد نسبت به دانشگاه هاي ديگر از جمله تهران كه 80 سال عمر دارد، دانشگاهي جوان است.

 

دانشگاه گام به گام جلو مي‌آيد و توانايي‌هاي كيفي آن افزايش پيدا مي‌كند؛ در گام نخست دانشگاهي كه قرار است منابع مالي خود را تامين كند و خود دانشجو بودجه را تامين نمايد - برخلاف دانشگا‌ه‌هاي دولتي كه بودجه آن توسط دولت تامين مي‌شود - دانشگاه را سر پا نگه دارد، حقوق استادان را تامين كند و دانشگاه را توسعه دهد، طبيعتاً سير كيفي دانشگاه گام به گام پيش خواهد رفت؛ قطعاً دانشگاه تازه تاسيس نمي‌تواند همانند دانشگاه‌‌هاي استخوان‌دار و قديمي دولتي شود و در عوض جوان و سبك بودن بدنه، پويايي خاصي به آن مي‌دهد.

 

واحدهاي تهران و مراكز استان‌ها كه قديمي‌تر هستند به يك سطح كيفي خوبي رسيده‌اند كه در گام بعدي، در واحدهاي شهرستان بايد مطابق با نياز آن شهرستان عمل كرد.

 

الگوي ايجاد رشته‌ها در دانشگاه آزاد يك الگوي منطقي و مبتني بر بازار كار است؛ الگويي كه دانشگاه‌هاي دولتي 80 سال است به آن دست پيدا نكرده‌اند. در هر محدوده جغرافيايي بر مبناي نياز آن محدوده، دانشگاه ايجاد مي كنند و رشته مورد نياز را به وجود مي‌آورند.

معتقدم به علت ويژگي‌ خاصي كه دانشجويان دانشگاه آزاد دارند، اينكه هزينه تحصيل خود را به بيت المال تحميل نمي‌كنند و براي علم آموزي از جيب شخصي خود هزينه مي‌كنند، همين مسئله بركتي را به علم آنها مي‌دهد و موجب مي شود رشد علمي دانشجويان دانشگاه‌ آزاد به كرات در المپيادها افزايش يافته و در سطح تكميلي از دانشجويان دولتي پيش بيفتند؛ اين بركت علمي به دليل عدم تحميل هزينه‌هاي تحصيل به بيت‌المال شكل مي‌گيرد.

 

«خبرگزاري دانشجو» - شما معتقديد دانشگاه آزاد در زمينه علمي فعاليت‌هاي مناسبي داشته است؟

 

نورايي: بله موفق ارزيابي مي‌كنم، البته در يك حركت منطقي؛ چرا كه دانشگاه آزاد را نمي‌توان با دانشگاه تهران كه 80 سال از عمر آن مي‌گذرد و با صدها مركزي كه در اختيار دارد و بودجه چند صد ميلياردي كه در اختيار دانشگاه‌هاي دولتي است، مقايسه كرد.

 

دانشگاه آزاد  نسبت به امكانات موجود حركت موفقي داشت اما به آرمان‌ها دست نيافته است

 

دانشگاه آزاد به نسبت امكانات موجود حركت موفقي را داشته، اما به آرمان‌هاي مدنظر دست نيافته است. در يك مسير رشد نقاط ضعف طبيعي است؛ به طور مثال سازمان بسيج دانشجويي امروز با 10 سال پيش قابل مقايسه نيست و هر مجموعه‌اي پس از تاسيس رو به جلو حركت مي‌كند و با تغيرات مديريتي و شكست خوردن مديران ضعيف و آمدن مديران قوي رو به جلو حركت مي‌كند.

 

دانشگاه آزاد نيز در يك مسير منطقي رو به جلو حركت مي‌كند و به نسبت دانشگاه‌هاي دولتي و بودجه‌اي كه در اختيار آنها قرار گرفته و امكاناتي كه در اختيارشان قرار دارد، موفق بوده، ولي پتانسيل آن را دارد كه ده‌ها برابر موفق‌تر عمل كند؛ زيرا معتقديم علم بچه‌ها بركت دارد.

 

ضمن اينكه بدنه دانشگاه ما بدنه جوان است و بروكراسي اداري دست و پاي بچه‌ها ما را نگرفته است، بنابراين سرعت رشد در دانشگاه آزاد بيشتر است و اين را موارد مصداقي در موفقيت دانشجويان دانشگاه آزاد به ثبت رسيده است.

ادامه دارد...