اثرات گرسنگي بر کرامات اخلاقي
با تشنگى و گرسنگى با نفسهايتان مبارزه كنيد همانا پاداش اين كار همانند پاداش مبارزه در راه خداست. پيامبر اكرم(ص)
گرسنگى فوايد بيشمارى در جهت تكميل نفس و شناخت خداوند براى انسان دارد. روايات زيادى در فضايل گرسنگى وارد شده است كه در اينجا اشارهاى به آنها ميكنيم و سپس نيم نگاهي به فلسفه و حكمت گرسنگى خواهيم داشت.
پيامبر اكرم(ص) فرمودند: عملى دوست داشتنىتر از گرسنگى و تشنگى در نزد خدا نيست. و به اسامه فرمودند: (اگر مىتوانى در حال گرسنگى و تشنگى ملك الموت را ملاقات كن (يعني روزه داشته باش تا وقت مرگت برسد) تا به بالاترين مقامها و جاها رسيده و با پيامبران هم منزل شوى و ملائكه از ديدن روحت شادمان شوند و خداوند بر تو درود فرستد).
در حديث معراج خداوند پرسيد: (اى احمد آيا آثار روزه را مىدانى؟ پاسخ داد: خير، خداوند فرمود: نتيجه روزه، كمخورى و كمگويى است؛ و آن حكمت را به ارمغان مىآورد و حكمت، معرفت را در پى دارد و معرفت، يقين را و وقتى كه بندهاى به يقين رسيد باكى ندارد كه چگونه روزگار را سپرى كند؛ در سختى يا آسانى و اين مقام مرضيين(خوشنودها) است؛ و هر كس طبق خوشنودى من رفتار كند، سه خصلت را به او مىدهم، اول شكرى كه نادانى همراه آن نباشد، دوم يادى كه فراموشى نداشته باشد و سوم دوستيى كه دوستى من را، بر دوستى آفريدگانم ترجيح ندهد. هنگامى كه او من را دوست داشت، من هم او را دوست خواهم داشت، دوستى او را در دل بندگانم انداخته و چشم قلب او را به عظمت و جلالم مىگشايم و علم آفريدگانم را از او پنهان نمىدارم، در تاريكى شب و روشنايى روز با او مناجات مىكنم تا آنجا كه سخن گفتن و همنشينى او با بندگانم قطع شود و كلام خود و فرشتگانم را به گوش او مىرسانم و اسرارى را كه از بندگانم پنهان كردهام براى او آشكار مىكنم...، عقل او را غرق در شناخت خود كرده و درك او را بالا مىبرم، مرگ را بر او آسان مىكنم تا وارد بهشت شود و وقتى كه ملك الموت او را ملاقات كند، به او مىگويد: آفرين بر تو و خوشا به حالت، خوشا بحالت، خداوند مشتاق تو است... خداوند مىگويد: اين بهشت من است، در آن بخرام و خوش باش و در همسايگيم ساكن شو. روح انسان مىگويد: خدايا خود را به من شناساندى و با اين شناخت از جميع آفريدگانت بىنياز شدم. قسم به عزت و جلالت اگر خوشنودى تو در اين است كه قطعه قطعه شده يا هفتاد بار به بدترين شكل كشته شوم خوشنودى تو، براى من دوست داشتنىتر است... آنگاه خداى متعال مىفرمايد: به عزت و جلالم سوگند، هيچگاه مانعى بين خود و تو قرار نمىدهم، تا هر وقت خواسته باشى بر من وارد شوى، كه با دوستان خود چنين كنم).
در اين روايت به خوبي به فضيلت گرسنگى اشاره شده است، براى توضيح بيشتر به فوايد گرسنگي به صورت موردي اشاره ميكنيم:
فوايد گرسنگى
* صفاى قلب: سيرى باعث ازدياد بخار در مغز شده و مغز حالتى شبيه مستى پيدا مىكند و نمىتواند خوب فكر كند، سرعت انتقال او كم شده و قلب كور مىشود. بر خلاف گرسنگى كه باعث رقت و صفاى قلب مىشود. و قلب را آماده تفكرى كه باعث شناخت مىشود، مىكند. و نورى آشكار پيدا مىكند. از رسول اكرم(ص) روايت شده است: «كسى كه شكم خود را گرسنه نگهدارد انديشهاش تربيت مىشود».
* تواضع و از بين رفتن سرمستى و ناسپاسى: سرمستى و ناسپاسى منشأ سركشى است، وقتى نفس به واسطة گرسنگي خوار شد، در مقابل پروردگارش خاضع شده و از سركشى دست برمىدارد. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: گرسنگى بكشيد و بر بدنهايتان سخت بگيرد شايد دلهايتان خداوند متعال را ببيند.
* كاهش شهوات: گرسنگي باعث شكستن شدت شهوات ميشود و نيروهايى را كه باعث انجام گناهان كبيره ميشوند و انسان را هلاك ميكند، تقليل ميدهد. چون بيشتر گناهان كبيره از شهوت سخن گفتن و شهوت جنسى بوجود مىآيد؛ كم كردن اين دو شهوت باعث مصون ماندن از خطرهاي بسياري مىشود.
* آمادگي انجام عبادت: آمادگى براى انجام تمام عبادتها از چند جهت است، كه كمترين آنها كم احتياجى به تخلّى و بدست آوردن غذا و كمتر بيمار شدن به بيماريهاى گوناگون است، زيرا معده، خانة بيمارى و پرهيز، راز هر دارويى است. و نيز گرسنگي مانع بوجود آمدن، مشكلاتى كه از غذا خوردن بوجود آمده و انسان را محتاج مال و مقام دنيا مىكند مىگردد، مال و مقامى كه عده بسيارى را هلاك كرده است. پيامبر اكرم(ص) فرمودند: (برترين شما روز قيامت در نزد خدا كسى است كه گرسنگى بيشترى كشيده باشد و در صفات خداوند متعال تفكر بيشترى نموده باشد).
* آمادگي انجام عبادتهاي مالي: توانايى براى دادن مال، ميهمانى دادن، هديه دادن، احسان و نيكى، رفتن به حج و زيارت و بالاخره انجام تمام عبادتهاى مالي از ديگر فوايد گرسنگي ميباشد.
با توجه به اين مطالب مىفهميم كه چرا خداوند براى مهمانيش گرسنگى را انتخاب كرده است. نعمتى بالاتر و بهتر از نعمت شناخت، نزديكى و ديدار خداوند نيست و گرسنگى از راههاى نزديك رسيدن به آن است.
پس متوجه ميشويم كه روزه فقط يك تكليف نيست بلكه خداوند بوسيله آن انسان را بزرگ داشته و بخاطر واجب نمودن آن بر ما منت گذاشته و به همين جهت شكر آن واجب است. حال كه ارزش روزه مشخص شد براى رسيدن به نتيجة خوب، در جهت انجام درست و اخلاص در آن بايد تلاش كرد؛ روزه، فقط مجازات نشدن يا بدست آوردن پاداش و بهشت و ناز و نعمت نيست، گرچه با روزه اينها نيز بدست مىآيد بلكه سزاوار است هدف و نيت روزه، نزديكى انسان به خداوند و همسايگى و خوشنودى او باشد.
با دقت در اين مطالب متوجه خواهيم شد كه هر كار يا حال يا سخنى كه انسان را از مقامهاى بلند حضور در درگاه خدا دور سازد، مخالف مراد خداوند از مشرّف نمودن به اين دعوت و ميهمانى است.
اينها گوشهاي از فوايد گرسنگي ميباشد كه خداوند در ماه مبارك رمضان با واجب كردن روزه درك اين معارف و رسيدن به اين فوائد دنيوي و اخروي را براي انسان آسان كرده است پس قدر بدانيم و ارج نهيم./انتهاي پيام/