حرکت کاروان کربلا به سوي شام
آثار و نتايج نهضت عاشورا
شهادت مظلومانه سيد الشهدا و يارانش در كربلا، تاثير بيدارگر و حركت آفرين داشت و خونى تازه در رگهاى جامعه اسلامى، دواند و جو نامطلوب را شكست و امتدادهاى آنحماسه، در طول تاريخ، جاودانه ماند؛ حتى در همان سفر اسارت اهلبيت نيز تاثيرات سياسى اين حادثه در انديشههاى مردم آشكار شد.
گروهى از اسرا را كه به شام مىبردند، چون به «تكريت» رسيدند، مسيحيان آنجا در كليساها جمع شدند و به نشان اندوه بر كشته شدن حسين«ع» ناقوس نواختند و نگذاشتند آن سربازان وارد آنجا شوند. به شهر «لينا» هم رسيدند، مردم آنجا همگى گرد آمدند و بر حسين(ع) و دودمانش سلام و درود فرستادند وامويان را لعن كردند و سربازان را از آنجا بيرون كردند؛ چون خبر يافتند كه مردم«جهينه» هم جمع شدند تا با سربازان بجنگند وارد آن شهر نشدند، به قلعه «كفر طاب» رفتند،به آنجا نيز راهشان ندادند، به «حمس» كه وارد شدند، مردم تظاهرات كردند و شعار دادند: «اكفرا بعدايمان و ضلالا بعد هدى؟» و با آنان درگير شدند و تعدادى را كشتند.(1) برخى از تاثيرات حماسه عاشورا از اين قرار است:
1- قطع نفوذ دينى بنى اميه بر افكار مردم؛
2- احساس گناه و شرمسارى در جامعه،بخاطر يارى نكردن حق و كوتاهى در اداى تكليف؛
3- فرو ريختن ترسها و رعبها از اقدام و قيام بر ضد ستم؛
4- رسوايى يزيديان و حزب حاكم اموىغ
5- بيدارى روح مبارزه در مردم؛
6- تقويت و رشد انگيزههاى مبارزاتى انقلابيون؛
7- پديد آمدن مكتب جديد اخلاقى و انسانى(ارزشهاى نوين عاشورايى و حسينى)
8-پديد آمدن انقلابهاى متعدد با الهام از حماسه كربلا؛
9- الهام بخشى عاشورا به همه نهضتهاى رهايى بخش و حركتهاى انقلابى تاريخ؛
10- تبديل شدن«كربلا»به دانشگاه عشق و ايمان و جهاد و شهادت، براى نسلهاى انقلابى شيعه؛
11-به وجود آمدن پايگاه نيرومند و عميق و گسترده تبليغى و سازندگى در طولتاريخ، بر محور شخصيت و شهادت سيد الشهدا«ع»؛
از نهضتهاى شيعى پس از عاشورا، مىتوان «انقلاب توابين»،«انقلاب مدينه»،«قياممختار»،«قيام زيد»،و...حركتهاى ديگر را نام برد.
تاثير حماسه عاشورا را درانقلابهاى بزرگى كه در طول تاريخ، بر ضد ستم انجام گرفته، چه در عراق و ايران و چه دركشورهاى ديگر، نبايد از ياد برد. «فرهنگ شهادت» و انگيزه جهاد و جانبازى كه در انقلاب اسلامى ايران و هشتسال دفاع مقدس در جبههها جلوهگر بود، گوشهاى از اينتاثير پذيرى است.
شعار«نهضت ما حسينيه،رهبر ما خمينيه»كه در مبارزات ملت مسلمان ايران بر ضد طاغوت طنين افكن بود و نيز شور حسينى جبهههاى رزم ايران، گواه روشن تاثير گذارى كربلا در قرنها پس از آن حماسه مقدس است.يكى از نويسندگان محقق، نتايج نهضت كربلا را عبارت مىداند از:
1- پيروزى مساله اسلام و حفظ آن از نابودى؛
2- هزيمت امويان از عرصه فكرى مسلمين؛
3- شناخت اهلبيت(ع) به عنوان نمونههاى پيشوايى امت؛
4- تمركز شيعه از بعد اعتقادى بر محور امامت؛
5- وحدت صفوف شيعه در جبهه مبارزه؛
6- ايجاد حس اجتماعى در مردم؛
7- شكوفايى موهبتهاى ادبى و پديد آمدن ادبيات عاشورايى؛
8- منابر وعظ و ارشاد،به عنوان وسيله آگاهانيدن مردم؛
9- تداوم انقلاب بصورت زمينه سازى نهضتهاى پس از عاشورا (2)
حادثه كربلا، گشاينده جبهه اعتراض عليه حكومت امويان و سپس عباسيان شد، چه بهصورت فردى كه روحهاى بزرگ را به عصيان و افشاگرى واداشت، و چه به شكل مبارزههاى گروهى و قيامهاى عمومى در شهرى خاص يا منطقهاى وسيع. (3)
خون او تفسير اين اسرار كرد ملتخوابيده را بيدار كرد (4)
پي نوشت:
1- عاشورا فى الادب العاملى المعاصر،ص 54 به نقل از منتخب طريحى و مقتل ابى مخنف.
2- براى تفصيل آن ر.ك:«حياة الامام الحسين»،باقر شريف القرشى،ج 3،ص 436،(معطيات الثورة).
3- در اين زمينهها ر.ك:«الانتفاضات الشيعيه»،هاشم معروف الحسنى،«امامان و جنبشهاى مكتبى»،محمد تقىمدرسى.
4- كليات اقبال لاهورى،ص 75.
فرهنگ عاشورا.