شعارهاى عاشورا
برخى از كلمات سيد الشهدا (ع) چه در فاصله مدينه تا كربلا و چه در روز عاشورا، داراى پيامهاى مؤثر و ديدگاههاى الهامبخش براى جهاد و كرامت است، اين سخنان يا در ضمن خطبهها آمده است، يا رجزها و اشعار آن حضرت و حالتشعارى به خود گرفته است؛ مىتوان هدف حسينى و انديشهها و روحيههاى عاشورايى را از آنها دريافت و آن فرازهاى فروزان را شعارهاى نهضت عاشورا دانست كه برخى از اين شعارها چنين است:
1-«على الاسلام السلام،اذ بليت الامة براع مثل يزيد» (1) (اين را در پاسخ مروان در مدينه فرمود كه از آن حضرت مىخواست تا با يزيد بيعت كند).
2-«و الله لو لم يكن ملجا و لا ماوى لما بايعتيزيد بن معاوية» (2) (در پاسخ برادرش محمد حنفيه فرمود).
3-«انى لا ارى الموت الا سعادة و الحياة مع الظالمين الا برما» (3) (خطاب به يارانش در كربلا).
4-«الناس عبيد الدنيا و الدين لعق على السنتهم يحوطونه مادرت معايشهم فاذا محصوابالبلاء قل الديانون» (4) (در مسير رفتن به كربلا در منزلگاه ذى حسم).
5-«الا ترون ان الحق لا يعمل به و ان الباطل لا يتناهى عنه؟فليرغب المؤمن في لقاء ربهمحقا.. .» (5) (در كربلا خطاب به اصحاب خويش فرمود).
6-«خط الموت على ولد آدم مخط القلادة على جيد الفتاة» (6) (از سخنرانى امامحسين(ع) در مكه پيش از خروج به سوى كوفه، در ميان جمعى از خانواده، ياران و شيعيان خويش).
7-«من راى سلطانا جائرا مستحلا لحرام الله،ناكثا عهده مخالفا لسنة رسول الله يعملفى عباد الله بالاثم و العدوان فلم يغير عليه بفعل و لا قول كان حقا على الله ان يدخلهمدخله» (7) (در منزلگاه بيضه، در مسير كوفه، خطاب به سپاه حر).
8-«ما الامام،الا العامل بالكتاب و الآخذ بالقسط و الدائن بالحق و الحابس نفسه على ذاتالله» (8) (امام اين صفات امام راستين را در پاسخ به دعوتنامههاى كوفيان نوشت و توسط مسلم بن عقيل به كوفه فرستاد).
9-«سامضى و ما بالموت عار على الفتى اذا ما نوى حقا و جاهد مسلما» (9) (شعر ازديگرى است، اما امام حسين(ع) آن را در پاسخ به تهديدهاى حر در مسير كوفه خواند).
10-«رضى الله رضانا اهل البيت،نصبر على بلائه و يوفينا اجر الصابرين» (در خطبهاى كه هنگام خروج از مكه ايراد كرد، خطاب به اصحاب و ياران فرمود).(10)
(در آستانهخروج از مكه به سوى كوفه فرمود و راه خونين و آميخته به شهادت را ترسيم فرمود.(11)
12-«انما خرجت لطلب الاصلاح فى امة جدى» (12)، (در وصيت نامه سيد الشهدا (ع) به برادرش محمد حنفيه آمده است كه قبل از خروج به سوى مدينه نوشت).
13-«لا اعطيكم بيدى اعطاء الذليل و لا اقر اقرار العبيد[لا افر فرار العبيد]» (13)، (در سخنرانى صبح عاشورا، خطاب به نيروهاى دشمن فرمود كه خواستار تسليم شدن آن حضرت بودند).
14-«هيهات منا الذلة، يابى الله ذلك لنا و رسوله و المؤمنون...» (14) (در خطاب به سپاه دشمن فرمود، پس از آنكه خود را سر دوراهى ذلت و شهادت محير ديد).
15-«فهل هو الا الموت؟فمرحبا به» (15)، (در پاسخ عمر سعد كه نامهاى به آن حضرت فرستاد و خواستار تسليم شدن بود).
16-«صبرا بنى الكرام،فما الموت الا قنطرة تعبربكم عن البؤس و الضراء الى الجنانالواسعة و النعيم الدائمة» (16) (خطاب به ياران فداكار خويش در صبح عاشورا، پس از آنكه تعدادى از اصحابش شهيد شدند).
(كه روز عاشورا هنگام پيكار با سپاه دشمن به عنوان رجز حماسى مىخواند و شهادت را بر ننگ تسليم، ترجيح مىداد).(17)
18-«موت فى عز خير من حياة في ذل» (18) (كه مرگ سرخ، به از زندگى ننگين است).
19-«ان لم يكن لكم دين و كنتم لا تخافون المعاد فكونوا احرارا فى دنياكم» (19) (در آخرين لحظات پيش از شهادت، وقتى شنيد سپاه كوفه به طرف خيمههاى حرم او حمله كردهاند، خطاب به پيروان ابو سفيان چنان فرمود).
20-«هل من ناصر ينصر ذريته الاطهار؟» (20) «هل من ذاب يذب عن حرم رسول الله؟»
(21) (وقتى سيد الشهدا«ع»اين نصرت خواهى و استغاثه را بر زبان آورد كه همه ياران وبستگانش شهيد شده بودند).
از مجموعه اين جملات نورانى و حماسى كه شعارهاى حسين(ع) در نهضتش به شمار مىآيد، تاكيد آن امام بر مفاهيم و ارزشهاى زير به دست مىآيد؛ نابودى اسلام در شرايط سلطه يزيدى، حرمت بيعت با كسى چون يزيد، شرافت مرگ سرخ بر زندگى ذلت بار، اندك بودن انسانهاى راستين در صحنه امتحان، لزوم شهادت طلبى در عصر حاكميت باطل، زينت بودن شهادت براى انسان، تكليف مبارزه با سلطه جور و طغيان، اوصاف پيشواى حق، تسليم و رضا در برابر خواسته خداوند، همراهى شهادت طلبان در مبارزات حقجويانه، حرمت ذلت پذيرى براى آزادگان و فرزانگان مؤمن، پل بودن مرگبراى عبور به بهشت برين، آزادگى و جوانمردى، يارى خواهى از همه و هميشه در راه احقاق حق و...
بقا و جاودانگى عاشورا در سايه همين تعليمات و آرمانهاست كه در كلام آن حضرت جلوهگر است و نهضتهاى ضد ستم و ضد استبداد، همواره از اين پيامها و درونمايهها الهام گرفتهاند.
درس آزادى به دنيا داد، رفتار حسين بذر همت در جهان افشاند، افكار حسين «گر ندارى دين به عالم، لااقل آزاده باش» اين كلام نغز مىباشد ز گفتار حسين «مرگ با عزت زعيش در مذلت بهتر است» نغمهاى مىباشد از لعل دربار حسين (22)
1- موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 284.
2- بحار الانوار، ج 44، ص 329، اعيان الشيعه، ج 1، ص 588.
3- بحار الانوار، ج 44، ص 381.
4- تحف العقول(چاپ جامعه مدرسين)، ص 245،بحار الانوار، ج 75، ص 117.
5- مناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 68.
6- لهوف، ص 53، بحار الانوار، ج 44، ص 366.
7- وقعة الطف، ص 172، موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 361.
8- بحار الانوار، ج 44، ص 334.
9- همان، ص 378.
10- همان، ص 366، اعيان الشيعه، ج 1، ص 539.
11- همان.
12- مناقب، ابن شهر آشوب، ج 4، ص 89.
13- مقتل الحسين، مقرم، ص 280.
14- نفس المهموم، ص 131، مقتل خوارزمى، ج 2، ص 7.
15- موسوعة كلمات الامام الحسين، ص 382.
16- نفس المهموم، ص 135، معانى الاخبار، ص 288.
17- مناقب، ابن شهر آشوب، ج 1، ص 68.
18- بحار الانوار، ج 44، ص 192.
19- همان، ج 45، ص 51.
20- ذريعة النجاة، ص 129.
21- بحار الانوار، ج 45، ص 46.
22- حسين پيشواى انسانها، ص 70 (شعر از فضل الله صلواتى).
23- فرهنگ عاشورا.