نشانههاى شخصيت!
قال الامام الصَّادِقِ عليه السلام: «ثَلَاثَةٌ تَدُلُّ عَلَى كَرَمِ الْمَرْءِ: حُسْنُ الْخُلْقِ وَ كَظْمُ الغَيْظِ وَ غَضُّ البَصَرِ». «بحارالانوار، ج75»
امام صادق(ع) فرمودند: سه چيز نشانه شخصيت انسان است: حسن خلق، فرو بردن خشم و چشم پوشى كردن.
شرح حديث
«كرم» در فارسى به معناى جود، سخاوت و بخشش است و در عربى هم گاهى به اين معنا استعمال مىشود. در آيات و روايات به معناى شخصيّت و ارزش استعمال شده است، به عنوان مثال در آيه «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أتْقَاكُمْ؛ گرامىترين شما نزد خداوند باتقواترين شماست» «حجرات/13» به معناى گرامىتر و بزرگوارتر است و «مكارم اخلاق» هم به معناى ارزشهاى اخلاقى است.
مطابق اين حديث شخصيت انسان از سه چيز شناخته مىشود:
1- حسن خلق
برخورد خوب، حسن معاشرت و رعايت ادب همگى حسن خلق است كه در آيات و روايات تأكيد زيادى بر آن شده است، حتى يكى از معجزات پيامبر صلى الله عليه و آله حسن خلق است.
افراد با ظرفيت اگر كم و زيادى هم در زندگى آنها پيش آيد، به روى خودشان نمىآورند و خود را كنترل مىكنند، در مقابل افراد بىشخصيت با اندك ناملايمات بىتاب شده و با همه برخورد مىكنند.
براى اهل علم، حسن خلق بسيار ضرورت دارد و براى جذب مردم در مسائل معنوى سرمايه مهمى است كه تمام هم نمىشود. پنجاه درصد تبليغ، حسن خلق و بقيه آن مطالب علمى است.
2- فرو بردن خشم
«كظم» در لغت به معناى بستن دهان مشك است. از آن جا كه خشم در درون انسان مانند آتشى است كه از درون زبانه مىكشد و شخص جلوى آن را مىگيرد، از آن تعبير به كظم شده است، كه اين نشانه شخصيّت است. البته خشمهاى مقدّس هم داريم كه در جاى خود لازم است.
3- چشم پوشى كردن
«غمض» به معناى بستن و چشم بر هم گذاشتن است ولى «غض» به معناى نقصان، يعنى پايين نگريستن است.
چشم را بايد از چه فرو بندد؟ چشم پوشى معناى وسيعى دارد:
چشم پوشى از نامحرم، چشم پوشى از عيوب مردم، چشم پوشى از خطاهاى كوچك مردم، چشم پوشى از زرق و برق دنيا و ...
بايد سعى كنيم اين نشانهها را در خود زنده كنيم.