چهار سفارش مهم از امام صادق(ع)
قَالَ الإمامُ الصَّادِقُ عليه السلام: «أبْلِغَ مَوَالِينَا السَّلَامَ وَ أوْصِهِمْ بِتَقْوَى اللَّهِ العَظِيمِ وَ أنْ يَعُودَ غَنِيُّهُمْ عَلَى فَقِيرِهِمْ وَقَوِيُّهُمْ عَلَى ضَعِيفِهِمْ وَ أنْ يَشْهَدَ حَيُّهُمْ جَنَازَةَ مَيّتِهِمْ وَ أنْ يَتَلَاقُوا فِى بُيُوتِهِمْ فَإنَّ فِى لِقَاءِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً حَيَاةُ أمْرِنَا» «وسائل الشيعه، ج8».
امام صادق عليه السلام (به يكى از شيعيانش) مىفرمايد: سلام مرا به دوستانم برسان و آنها را به تقواى الهى سفارش و وصيّت كن و اين كه اغنيا به فكر فقيران باشند و قوىها به ضعيفان كمك كنند و زندهها به تشييع جنازه مردهها بروند و احترام يكديگر را حتّى از بعد از مرگ رعايت كنند و اينكه همديگر را در خانههايشان ملاقات كنند كه در ملاقات بعضى با بعضي ديگر زنده كردن مكتب اهل بيت عليهم السلام است.
شرح حديث
در اين روايت امام عليه السلام به مواليان خود سلام رسانده و چهار سفارش فرمودهاند؛ تعبير به موالى در روايت به اين جهت است كه همه شيعه نيستند و اگر موالى اين دستورات چهارگانه را انجام دهند، شيعه مىشوند؛ اوّلين توصيه، فردى و بقيّه توصيههاى اجتماعى است.
1- تقوا
نام شيعه بر خود گذاشتن و شركت در مجالس دعا، توسّل و عزادارى كه همه مطلوب است، براى شيعه واقعى بودن كافى نيست، بلكه شرط اوّل تقواست كه او را از گناه باز دارد و هوا و هوس را مهار كرده و حلال و حرام را از هم جدا كند.
مقام عصمت مانع ارتكاب گناه است، به طورى كه معصوم حتّى فكر گناه هم نمىكند و همان گونه كه انسان از نوشيدن آب گنديده جويها اكراه دارد و دورى مىكند، معصوم هم از ارتكاب گناه دورى مىكند.
عدالت مقام پايينتر از عصمت است، يعنى اگر گناهى هم مرتكب شود، توبه مىكند.
2- كمك به فقرا و ضعيفان
اگر امكاناتى دارند، بايد اشتغال زايى كنند و دردسرهاى آن را هم بپذيرند؛ چرا كه بركت در اينجاست، ولى امروزه اغلب مردم راحت طلب شدهاند و به كارهاى واسطه گرى كه درآمد بيشتر و دردسر كمتر دارد و اشتغال زايى ندارد، روى آوردهاند.
معنى اين كه به فكر فقير باشند؛ اين نيست كه فقط به فقرا كمك مالى كنند، بلكه اگر اشتغال زايى كرده و كار توليد كنند، اين هم نوعى كمك به فقير است.
بعضى قوّت فكرى، بعضى نفوذ اجتماعى و بعضى قوّت جسمانى دارند كه امام (ع) مىفرمايند: در هر زمينه كه قوى هستيد به فكر ضعيفها باشيد.
3- حضور در تشييع جنازه
بعد از مرگ هم بايد احترام ميّت مسلمان رعايت شود، اين همه دقّت در مورد جنازهاى كه زير خاك قرار مىگيرد براى چيست؟ در هر يك از مسائل تجهيز ميّت، درسهايى نهفته است، تا اين اندازه احترام به مرده مسلمان، نشانه احترامى است كه زنده مسلمان دارد.
4- تذكّر كلمات اهل بيت عليهم السلام
بايد كار فرهنگى كرد، يعنى كلمات پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمّه عليهم السلام را بازگو كرد و نبايد جوانها را فراموش كرد، آن هم در زمانى كه شبه افكنى بسيار زياد است؛ اين درس بزرگى است كه امام صادق عليه السلام در 3 بخش بيان فرمود: طهارت درون، كمكهاى اجتماعى، احياى فرهنگى.