ترك معاشرتهاى مسموم و مشكوك
بسيار ديده شده كه سرنوشت انسان بر اثر معاشرت بكلى عوض مىشود و مسير زندگى تغيير مىكند.
تأثيرات معاشرت در ساختن شخصيت انسان بقدرى زياد است كه گفتهاند: براى شناسايى هركس بايد به رفيق و همنشين او نگاه كرد، على عليه السلام مىفرمايد: «مَنِ اشْتَبَهَ عَلَيْكُمْ امْرُهُ وَلَمْ تَعْرِفُوا دِينَهُ فَانْظُرُوا الى خُلَطائِهِ» «بحارالانوار، ج74» كسى كه وضع او بر شما مبهم شد و دين او را ندانستيد، نگاه به دوستانش كنيد.
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىفرمايد: «الْمَرْءُ عَلى دِينِ خَلِيلِهِ وَقَرِينِهِ» «کافي، ج2» انسان بر دين دوست و همنشين خويش است.
معاشرت با بدان روح را تاريك و حس تشخيص را ضعيف و قبح اعمال و اخلاق سوء را در نظر كم مىكند و از آن در اخبار به «مردن دل» تعبير شده است. پيغمبر اكرم مىفرمايد: «ارْبَعٌ يُمِتْنَ الْقُلُوبَ... وَ مُجالَسَةُ الْمَوْتى؛ فَقِيلَ لَهُ: يا رَسُولَ اللَّهِ! وَمَا الْمَوْتى؟ قالَ: كُلُّ غَنِيٍّ مُتْرَفٍ» «3»
چهار چيز قلب را مىميراند... از جمله همنشينى با مردگان، عرض كردند: اى رسول خدا! مردگان كيانند؟ فرمود: ثروتمندانِ اسراف كار.
معاشرت با بدان حس بدبينى را در انسان بر مىانگيزد و انسان را به همه بدبين مىكند.
امير مؤمنان على عليه السلام مىفرمايد: «مُجالَسَةُ الْاشْرارِ تُورِثُ سُوءَ الظَّنِّ بِالْاخْيارِ» «بحارالانوار، ج2» همنشينى با بدان موجب بدبينى به نيكان مىشود.
خلاصه، موضوع معاشرت بقدرى مهم است كه خداوند در قرآن حتى پيغمبرش را از معاشرت با بدان بر حذر مىدارد.
ولى بعكس معاشرت با نيكان يكى از مهمترين وسايل تربيت، تهذيب و پرورش فضايل اخلاقى و زنده كردن دل و كسب شخصيت است.
اسلام اهميت فراوانى نسبت به موضوع معاشرت با اخيار و نيكان مىدهد. قرآن مجيد مىفرمايد: (وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَوةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيوةِ الدُّنْيا وَ لا تُطِعْ مَنْ اغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَاتَّبَعَ هَويهُ وَكانَ امْرُهُ فُرُطاً) «کهف/28»
با كسانى باش كه پروردگار خود را صبح و عصر مىخوانند و تنها رضاى او را مىطلبند! و هرگز بخاطر زيورهاى دنيا، چشمان خود را از آنها بر مگير! و از كسانى كه قلبشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مكن؛ همانها كه از هوس هاى نفس پيروى كردند و كارهايشان افراطى است.
پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىفرمايد: «اسْعَدُ النّاسِ مَنْ خالَطَ كِرامِ النّاسِ» «بحارالانوار، ج74» از همه سعادتمندتر آن كسى است كه با مردم نيك و بزرگوار معاشرت كند.