ديده و دل
قال على عليه السلام: «الْعَيْنُ رائِدُ الْقَلْبِ»؛ «چشم پيشقراول و ديدهبان قلب است» «ميزان الحكمة».
شرح و تفسير
اين حديث كوتاه و پر معنى، ممكن است اشاره به جهات مثبت يا منفى چشم باشد.
مثلًا، ممكن است شخصى نعوذ باللَّه چشم چران باشد و اين بيمارى از چشم به قلب او منتقل شود و بدين وسيله قلب او در تسخير شيطان قرار گيرد، يك نگاه ممكن است سر چشمه از هم پاشيدگى خانوادهها، اختلافات و حتّى ضرب و قتل شود!
در روايتى پيرامون خطر اين گناه بزرگ مىخوانيم: «اوّلُ نَظْرَةٍ لَكَ وَ الثَّانِيَةُ عَلَيْكَ وَ لا لَكَ وَ الثَّالِثَةُ فيها الْهَلاكُ؛ در نگاه اوّل (كه غير اختيارى است) چيزى بر تو نيست و نگاه دوم كه اختيارى است، به ضرر توست، نه به نفع تو و نگاه سوم (كه در حقيقت اصرار بر گناه است) باعث هلاكت توست؟» «وسايل الشيعه، ج14».
ممكن است كه اشاره به جهات مثبت چشم باشد، مثل اين كه يك نگاه ممكن است انسان را از كفر به سوى ايمان و از شك به سوى يقين هدايت كند، تفكّر در خلقت و آفرينش زمين و آسمان كه در قرآن مجيد نسبت به آن سفارش شده، از راه ديدن اين مناظر حاصل مىشود.
به هر حال روايت فوق به جنبههاى مثبت و منفى آثار چشم و تأثير مهمّ آن بر قلب انسان و سعادت و شقاوت آدمى اشاره دارد.
پيام روايت اين است كه انسان بايد چشمِ بازى داشته باشد و از آنچه مىبيند در جهت شناخت خويشتن و جهان پيرامون خويش بهره ببرد، سپس آنچه را دريافته است، به ديگران منتقل كند./انتهاي پيام/