مفسر رباني
مقام علمي
آيت الله تهراني، پس از گذراندن دوره ابتدايي، براي تحصيل علوم ديني، به قم هجرت کرد. درآن حوزه پس از فراگيري مقدمات، رهسپار نجف اشرف شد. در حوزه نجف، از محضربزرگاني چون: آيت الله شيخ مرتضي طالقاني، آيت الله حاج شيخ محمد تقي آملي، آيت الله سيد شهاب الدين مرعشي نجفي بهره هاي علمي و اخلاقي فراواني برد. در 1312 قمري به مشهد مقدس عزيمت کرد، و در آنجا از محضر اساتيد بزرگي چون: آيت الله حاج شيخ هاشم قزويني و آيت الله ميرزا مهدي غروي اصفهاني فيض برد.
ميرزا جواد آقا در مشهد مقدس به تدريس دروس سطح، خارج فقه و اصول ، فلسفه ومعارف قرآني پرداخت، و کتابهاي تحقيقي واعتقادي ماندگاري بجاي گذارد که از جمله اين کتب: ميزان المطالب، آيين زندگي ودرسهاي اخلا ق اسلامي، فلسفه بشري واسلامي، عارف وصوفي چه مي گويند؟، بهايي چه مي گويد؟ و بررسي در پيرامون اسلام مي باشد.
ويژگيهاي اخلاقي
آيت الله تهراني محبوب دلها بود. همگان، مجذوب روحيات وسجاياي اخلاقي وي بودند. نفس خويش را دائماً درگفت وگو، پاسخ به پرسشها، برخورد با افراد، اظهار نظر، رفت وآمد، جلوس و... در کنترل داشت. به آرامي سخن ميگفت. سعي فراوان داشت که در لحن وکلامش، تحقير و آزار ديگري نهفته نباشد و کسي از وي نرنجد. مراقب بود که تمام حرکات و سکناتش بر اساس انگيزه الهي وبه عنوان امتثال امر خداوند باشد.
آيت اللّه ميرزا جواد آقا تهراني، هم رديف شاگرانش بر زمين مينشست و هيچگاه براي خود جاي خاصي را در نظر نميگرفت. او با فروتني تمام بر روي دو زانو مينشست و بدون اينکه به جايي تکيه کند، با تبسّم آميخته با ادب و احترام درس ميداد.
ميرزا جواد آقا، با وجود جايگاهي که داشت، ساده زندگي کرد و از مال دنيا هيچ نيندوخت. آنچه بعد از وفات از آن بزرگوار باقي ماند، تنها همان لباسهاي ساده و اندک او بود.
آن عالم وارسته هرگز اجازه نميداد کسي دست او را ببوسد يا او را آيت اللّه خطاب کند. يکي از روحانيون ميگويد: روزي موفق به بوسيدن دست ايشان شدم و از اتاق بيرون رفتم و بازگشتم، ميرزا فرمود: «چون تو دست مرا بوسيدي، من هم کفشهاي تو را بوسيدم». مرحوم ميرزا جوادآقا هيچگاه سخنان خود را در منزل به صورت امر و نهي بيان نميکرد و با وجود کهولت سن، گاه در کنار حوض آب لباسهاي خود را ميشست يا حياط را جارو ميکرد.
فعاليتهاي اجتماعي و انقلابي
با وجود اشتغالات علمي بسيار هرگز از توجه به مردم و مسئوليتهاي اجتماعي دور نماند. ايشان همواره به شاگردان و دوستان، رعايت تقوا و برآوردن نياز مردم را يادآوري ميکرد. نخستين خيريه درماني درمشهد به نام درمانگاه خيريه بينوايان، با اشاره و کمک ايشان و جمعي از دوستان پزشک وي در سال 1334 تأسيس و راهاندازي شد. مرحوم ميرزا که پرورده مکتب انسانساز اسلام بود، هيچگاه تنها به يک زمينه از دين و مذهب نميپرداخت. او تکليف الهي خود را افزون بر فراگيري علوم ديني، در حضور در جامعه ميدانست. نخستين صندوق قرضالحسنه ايران در سال 1342، در مشهد با تأييد و همکاري اين بزرگوار صورت گرفت. فروشگاه تعاوني و کتاب خانه اين مؤسسه قرضالحسنه براي ارائه خدمات رفاهي و فرهنگي به مردم فعاليت چشمگيري دارد.
در طول مبارزات اسلامي ملت ايران بر ضد رژيم ستمشاهي، مرحوم ميرزا جوادآقا تهراني از پيشگامان نهضت بود. اطلاعيههاي انقلابي او به همراه ديگر آيات عظام در مشهد و حضور پيگير او در مراسم راهپيمايي و اعتراضها و تحصنها، از خاطرات فراموش نشدني وي در روزهاي انقلاب در مشهد است. او پس از پيروزي انقلاب اسلامي، همواره از بارزترين چهرههاي حامي انقلاب بود و چندين بار براي ديدن امام خميني در فرصتهاي مختلف به تهران رفت.
ميرزا جوادآقا، در راستاي پشتيباني از نظام، در سالهاي آخر زندگي و با همان قدّ خميده و کماني، چهار بار در جبهه نبرد حاضر شد و لباس بسيجي به تن کرد.
وفات
سرانجام حضرت آيت الله ميرزا جوادآقا تهراني در سحرگاه سه شنبه دوم آبان ماه 1368 شمسي، برابر با 23 ربيع الاول 1410 قمري او را از پاي در آورد.
پيکر پاک اين فقيه مجاهد و زاهد وارسته، عصر همان روز، با شکوهي خاص تا مرقد امام رضا تشييع شد و آنگاه او را در بهشت رضا به خاک سپردند.
منابع
- قصص العلماء، محمد تنکابني، تهران، کتابفروشي علميه.
- رياض العلما و حياض الفضلا، عبدالله افندي، مشهد، آستان قدس.
- ترجمه روضات الجنات، محمد باقر ساعدي، تهران، کتابفروشي اسلاميه.
- ريحانةالادب في تراجم المعروفين بالکنية او القلب، محمدعلي مدرس تبريزي، تهران، چاپخانه شفق./انتهاي پيام/