دامهاى فريبنده
قال على عليه السلام: «رَحِمَ اللَّهُ امْرَءً غالَبَ الْهَوى، وَ افْلَتَ مِنْ حَبائِلِ الدُّنْيا»؛
«رحمت خداوند بر انسانى كه بر هواى نفس پيروز گردد و از دامهاى دنيا خويش را نجات دهد «ميزان الحكمة، باب 4042»».
شرح و تفسير
مفهوم مقابله و جهاد با نفس، جنگ ميان حقيقت انسان و هواى نفس است؛ در يك سوى هوسهاى سركش قرار دارد و در سوى ديگر واقعيّت انسان. حضرت على عليه السلام براى انسانى كه با هواى نفس مىجنگد دعا مىكند. و سپس به دامهاى دنيا اشاره مىنمايد و مردم را از آن دامهاى به ظاهر زيبا و فريبنده، برحذر مىدارد.
ويژگىهاى دام
دام داراى ويژگىهايى است:
1- يكى از ويژگىهاى دام مخفى بودن آن است تا جلب توجّه نكند و شكار بدون توجّه و بر اثر غفلت اسير آن گردد.
2- ويژگى ديگر دام، اين است كه محكم باشد و شكار پس از گرفتارى در آن، نتواند خود را برهاند و فرار كند.
3- سومين ويژگى آن است كه اطراف دام با طعمههايى جلب توجّه كند، هر چند بايد خود دام مخفى و پنهان باشد؛ دانههاى اطراف دام مرغها و پرندهها را فريب مىدهد و آنها را گرفتار مىسازد.
دامهاى دنيا نيز اين خصوصيّات را دارد، يكى از دامهاى دنيا حُبّ مقام است كه از اوّل بچگى تا آخرين لحظات عمر، در دل انسانها وجود دارد. هر چيزى دوران خاصّى دارد، ولى علاقه به مقام در سراسر عمر انسان، همراه اوست. و گاهى از اوقات اين دام مخفى است؛ در لباس خدمت به همنوعان، خدمت به انقلاب و دين، احساس مسؤوليّت شرعى و مانند آن خود را پنهان مىكند. دانههايى هم در اطرافش ريخته شده كه جلب توجّه مىكند؛ استفاده از نعمتهاى الهى، ضرورتهاى زندگى، حفظ آبرو، امكانات بيشتر، آرامش روح، تفريح بهتر و مانند آن، دانههايى است كه اطراف آن ريخته شده است. و عجيب اين كه اين دام بسيار محكم است و رهايى از آن براى گرفتارانش بسيار مشكل.
يكى از دامها عبادت بىتفكّر است، در اين نوع از عبادت آهسته آهسته ريا شروع مىشود و كم كم منتهى به عُجب مىشود، چنين شخصى خود را از همه بهتر و سرآمد امّت و شفيع يوم المحشر تصوّر مىكند! كار به اين جا ختم نمىشود، بلكه آن قدر عقل او اسير مىگردد و هوى و هوس امير، كه از خداوند هم طلبكار مىشود!
بايد اين دامها را به خوبى شناسايى نمود و از گرفتار شدن در آن پرهيز كرد. و اگر خداى ناكرده گرفتار شدهايم، هر چه سريعتر به فكر رهايى از آن باشيم، كه هر چه زمان بگذرد آزادى از اين دام مشكلتر مىشود./انتهاي پيام/