منظور از شفاء بودن قرآن چيست؟
گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»، شفا بودن قرآن در آيات متعددى مطرح شده است، بخشى از آيات چنين است:
«وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَاراً؛ «سورهى اسراء، آيهى 82» و از قرآن آنچه شفا و رحمت است براى مؤمنان، نازل مىكنيم؛ و ستمگران را جز خسران (و زيان) نمىافزايد».
«يَا أيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَتْكُم مَوْعِظَهٌ مِن رَبِّكُمْ وَشِفَاءٌ لِمَا فِى الصُّدُورِ وَهُدىً وَرَحْمَهٌ لِلْمُؤْمِنِينَ؛ « سورهى يونس، آيهى 57؛ با تعبير ديگر: سورهى فصلت، آيهى 44» اى مردم! اندرزى از سوى پروردگارتان براى شما آمده است؛ و درمانى براى آنچه در سينههاست؛ (درمانى براى دلهاى شما؛) و هدايت و رحمتى است براى مؤمنان».
در اينجا لازم است به چند مطلب اشاره شود.
الف: مفهومشناسى
واژه «شفاء» به معناى صحت و سلامت است «قاموس قرآن، سيد على اكبر قرشى، ذيل ماده شفاء» و در مقابل آن بيمارى، عيب و نقص مىآيد.
ب: بيمارىهاى انسان
با بررسى ابعاد مختلف انسان در مىيابيم: كه هر فردى دو بعد جسمى و روحى دارد و هر كدام ممكن است در معرض بيمارى قرار بگيرند و بيمارى در هر بُعد موجب اختلال در كارايى ابعاد ديگر انسان شود، لذا مىتوان بيمارىها را به سه نوع (1. اعتقادى؛ 2. روحى- روانى؛ 3. جسمى.) تقسيم كرد:
1. قرآن و درمان بيماريهاى اعتقادى
نزول قرآن در مرحلهى اوّل براى درمان بيماريهاى اعتقادى مردم بود تا آنها را از شرك و كفر و تاريكى به توحيد و اسلام و روشنايى ببرد. قرآن در آيات متعددى هدفش را خروج بشر از ظلمت جهل به نور دانش، از كفر به نور ايمان، از ظلمات ستمگرى به نور عدالت، از فساد به صلاح، و از گناه به نور تقوى معرفى مىكنند. « سورهى ابراهيم، آيات 5 و 1؛ سورهى مائده، آيات 15 و 14 و ر. ك به: قرآن در قرآن، مهدى احمدى، ص 232»
امراض اعتقادى و قلبى از امراض جسم شديدترند، لذا قرآن شفاء و رحمت است؛ يعنى براى امراض اعتقادى (مانند كفر، نفاق و شرك) درمان مىباشد و در نفوذ شناخت، توحيد و ... در قلب رحمت است.
2. قرآن و درمان بيماريهاى روحى
براى رعايت اختصار به دو بخش از اين بيماريها مىپردازيم.
بيماريهاى روحى و اخلاقى، شباهت زيادى به بيماريهاى جسمى دارند؛ هر دو كشندهاند و نياز به درمان و پرهيز دارند. قرآن نسخه حيات بخشى است براى آنان كه مىخواهند با كبر، غرور، حسد و نفاق به مبارزه برخيزند. همچنين براى برطرف كردن ضعف و ترس، اختلاف و پراكندگىو وابستگى كامل به ماديات و شهوت، شفا بخش است. « تفسير نمونه، مكارم شيرازى، ج 12، ص 239»
حضرت على (ع) درباره شفا بخش بودن قرآن مىفرمايد: «از اين كتاب بزرگ آسمانى براى بيماريهاى خود شفا بخواهيد و براى حل مشكلاتتان از آن يارى بخواهيد، زيرا در اين كتاب درمان بزرگترين دردها است؛» « نهج البلاغه، خ 176، و در خطبهى 156 و 158 با تعابير ديگر به شفا بخش بودن قرآن اشاره دارد»
بهترين دليل براى اثبات شفابخشى قرآن براى بيماريهاى اخلاقى مقايسه وضع عرب جاهلى با تربيت شدگان مكتب پيامبر (ص) در آغاز اسلام است. چگونه آن قوم جاهل كه انواع بيمارىهاى اجتماعى و اخلاقى سر تا پاى وجودشان را فرا گرفته بود، با استفاده از اين نسخه شفابخش درمان يافتند چنان قوى شدند كه هيچ نيرويى نمىتوانست در برابرشان ايستادگى كند. « الميزان، علامه طباطبايى، ترجمه همدانى، ج 13، ص 306»
ب. بيماريهاى روانى:
برخى از روانشناسان با تحقيق در آيات قرآن دريافتهاند كه قرآن تاثيرزيادى بر روان انسان مىگذارد. آنان شفابخشى قرآن را با علوم تجربى مقايسه نمودهاند. و نتايج حاصل از آن را با عنوان تاثير قرائت قرآن بر بهداشت روانى انسان منتشر كردهاند:
آرى! دستورها و توصيههاى قرآن، اثر بسزايى در بهداشت روانى، فردى و اجتماعى دارد. تا جايى كه مىتوان گفت عمل به توصيههاى قرآن، بالاترين و بهترين نسخهبهداشت روانى است. براى نمونه به برخى از آيات و اثر آنها اشاره مىكنيم.
1. مداومت بر قرائت قرآن، نقش موثرى در رويارويى با اضطراب دارد. فهم قرآن نيز در مقابله با اضطراب مؤثر است. «ر. ك. به مقالات همايش نقش دين در بهداشت روان، دانشگاه علوم پزشكى، آذر 1376، ص 88»
2. نتيجه تحقيقى كه از 60 دختر به دست آمد، نشان داد رويارويى ميزان اضطراب و گرايش به افسردگى در گروهى كه طى 6 ماه روزانه حداقل نيم ساعت به قرائت قرآن مىپرداختند، به طور چشمگيرى كمتر از ديگران است. «همان، ص 79»
3. دميدن روح اميد، و دورى از يأس و اثر آن در كاهش افسردگى. «سورهى يوسف، آيهى 87»
4. دعوت قرآن به صبر و اثر آن در كاهش فشارهاى روانى. « سورهى بقره، آيات 153 و 155 و سورهى آل عمران، آيهى 200»
5. دعوت قرآن به توكل به خدا «سورهى احزاب، آيهى 3 و سورهى آل عمران، آيهى 159» و نقش آن در آرامش انسان.
6. ياد خدا و آرامش دل. «سورهى اسراء، آيهى 24 و سورهى بقره، آيهى 83»
7. ممنوع بودن خودكشى در دين « سورهى نور، آيهى 31 و سورهى احزاب، آيهى 59» و پايين آمدن آمار خودكشى در جوامع اسلامى.
8. احترام و محبت به پدر و مادر «سورهى طه، آيهى 14» و تاثير آن در سلامت خانواده.
9. حجاب براى زنان و سلامتى روانى. «سورهى نور، آيهى 31؛ سورهى احزاب، آيهى 59»
10. نماز و آرامش روانى. «سورهى طه، آيهى 14»
11. ازدواج و تشكيل خانواده و تأمين آرامش فردى و سلامت محيط اجتماع. « سورهى روم، آيهى 21»
12. ممنوعيت سوء ظن، تجسس و غيبت، و اثرات آن بر سلامتى جامعه و شخصيت افراد. «سورهى حجرات، آيهى 12- 11»
به عبارت ديگر مىتوان گفت: همهى دستورهاى الهى به نوعى براى آرامش فردى، اجتماعى و رشد و بالندگى فرد و جامعه است. «ر. ك. به خلاصه مقالات همايش نقش دين در بهداشت روان، دانشگاه پزشكى تهران، 1376 آذر ماه»
3. قرآن و درمان بيمارى جسمى
قرآن كتاب بهداشت و پزشكى نيست، بلكه كتابى براى تربيت معنوى است و اگر به مطالب پزشكى و بهداشتى و علمى اشارهاى دارد، به خاطر اين است كه:
1. راه خداشناسى را هموار كند.
2. حس كنجكاوى بشر را تحريك نمايد تا در زمينه علوم تجربى رشد كند و در پى كشف آن برآيند.
3. اعجاز علمى قرآن را به اثبات برساند.
4. و علت مهمتر اينكه به خاطر پيوستگى نيازهاى جسمى و روحى و تاثير آنها بر هم، قرآن لازم مىداند به بهداشت جسمى نيز توجه ويژه كند، زيرا در كمال روحى او تاثير دارد، لذا قرآن براى تامين سلامتى و بهداشت جسم مطالبى بيان فرموده است كه اگر در حد اعجاز علمى نباشد، قطعاً برخى از آنها جزء شگفتيهاى علمى مىباشد. براى مثال:
الف: بهداشت غذايى: خوردن غذاهاى پاك « سورهى بقره، آيهى 172»،
ممنوعيت غذاهاى غيربهداشتى « سورهى اعراف، آيهى 175»،
اسراف نكردن در غذا « همان، آيهى 31»،
دورى از گوشت مردار «سورهى انعام، آيهى 145»،
گوشت خوك و خوردن خون «سورهى بقره، آيهى 173»،
شراب. «سورهى همان، آيهى 219» ....
ب: بهداشت شخصى (جسمى): وضو، «سورهى مائده، آيهى 6»
غسل، «همان»
طهارت لباس، « سورهى مدثر، آيهى 4»
پاكيزگى محيط زيست «سورهى حج، آيهى 26» و ...
ج: بهداشت مسائل جنسى: ممنوعيت آميزش با زنان در عادت ماهيانه «سورهى بقره، آيهى 222» دورى از زنا «سورهى اسراء، آيهى 32» از لواط «سورهى اعراف، آيات 81- 80» از استمناء و .... «سورهى مومنون، آيات 7- 5»
د. عسل و درمان بيماريهاى جسمى. « سورهى نحل، آيات 69- 68»
ه. روزه و درمان بيمارىهاى جسمى. «سورهى احزاب، آيات 35»
و. تاثير آواى قرآن بر كاهش دردهاى جسمى بعد از عمل جراحى. «ن. ك. به استعانت از قرآن كريم در شفاى جسمانى، عليرضا نيكبخت نصر آبادى، 1378»
نتيجه: قرآن براى بيماريهاى اعتقادى، روحى، روانى، اخلاقى و اجتماعى به صورت مستقيم دستور دارد، حتى هدف از نزول خود را نجات انسانها از بيمارى اعتقادى و روحى و اخلاقى مىداند.، اما براى درمان بيماريهاى جسمى و بهداشت فردى و اجتماعى دستوراتى به صورت اشاره و در در قالب بايد و نبايد (حرام و حلال) و هست و نيست (ارشادى) بيان كرده است.
معرفى كتاب
1. اسلام و بهداشت روان، مجموعه مقالات همايش نقش دين در بهداشت روان، نشر معارف.
2. استعانت از قرآن كريم، عليرضا نيك بخت، نشر قبله، تهران.
3. پژوهشى در اعجاز علمى قرآن، دكتر محمد على رضائى اصفهانى، 2 ج، انتشارات مبين.
4. آموزههاى تندرستى در قرآن، حسن رضا رضائى، انتشارات عطر آگين.
5. طب در قرآن، دكتر عبدالحميد دياب، دكتر قرقوز، ترجمه چراغى، انتشارات حفظى.
6. اولين پيامبر آخرين دانشگاه، دكتر پاكنژاد، ج 4 و 5 و 6، كتابفروشى اسلامى.
7. تفسير نمونه، مكارم شيرازى، دارالكتب اسلاميه، تهران، ج 12، ص 239. ذيل آيات فوق.
/انتهاي پيام/